Sau đột quỵ, người bệnh tiểu đường nên ăn uống như thế nào?

1. Bệnh nhân đột quỵ bị tiểu đường gặp khó khăn trong ăn uống, phải làm sao?

Nhiều bạn đọc cho biết, người nhà của họ sau cơn đột quỵ gặp rất nhiều khó khăn trong vấn đề ăn uống. Một số người thậm chí không ăn được mà chỉ có thể uống sữa. BS có lời khuyên gì cho trường hợp này ạ? BS. CK1 Lê Ngọc Quỳnh Thư trả lời: Tình trạng bệnh nhân không ăn được, ăn uống khó hay giảm ăn uống là việc thường gặp sau đột quỵ. Khi một người đột quỵ bị tổn hại về mặt chức năng, yếu liệt chi, hạn chế vận động, nói đớ, liệt mặt, có thể người thân rất mong muốn người bệnh có thể nhanh chóng phục hồi. Tuy nhiên, khi thấy bệnh nhân không ăn được họ càng nóng ruột hơn. Trong trường hợp này, chúng ta phải hết sức bình tĩnh và tìm cách hỗ trợ bệnh nhân một cách tốt nhất, cùng với sự hướng dẫn của các chuyên gia dinh dưỡng, chuyên gia y tế như bác sĩ điều trị, hay điều dưỡng. Nếu cho bệnh nhân đột quỵ uống sữa, chúng ta cần căn cứ vào bệnh nền của họ. Ví dụ như một người bị tiểu đường, chúng ta cần chọn sữa phù hợp với người tiểu đường. Bên cạnh đó, chúng ta nên có chế độ ăn phù hợp cho người tiểu đường. Nếu một người bị suy thận, cần có loại sữa phù hợp cho người bị suy thận hoặc một người đang suy thận trước khi lọc thận hay đang chạy thận định kỳ cũng là điều hết sức quan trọng trong việc lựa chọn chế độ ăn và chế độ bổ sung sao cho đúng. Lựa chọn phù hợp cần phải có sự tham vấn của các nhân viên y tế, nhất là người đã hỗ trợ chăm sóc cho người bệnh trước khi trở về nhà, vì họ đã xem xét hồ sơ bệnh án và chỉ số xét nghiệm. Đó là các hướng dẫn để chúng ta có thể can thiệp dinh dưỡng tốt nhất cho người bệnh. Bên cạnh đó, chúng ta có thể chia nhỏ bữa ăn cho người bệnh, vì nếu cho bệnh nhân ăn với khối lượng quá lớn sẽ ảnh hưởng đến khả năng hấp thu của người bệnh. Chúng ta cũng cần xem bệnh nhân có bị ảnh hưởng về răng miệng hay không, đặc biệt là người lớn tuổi. Bệnh nhân bị mất nhiều răng, không nhai được thức ăn thô hay cứng, chúng ta cần cắt nhỏ, luộc mềm, chế biến nhỏ thức ăn để bệnh nhân có thể ăn được. Ngoài ra, chúng ta cần xem bệnh nhân có gặp vấn đề về nhai và nuốt hay không. Nếu bệnh nhân bị ho, sặc, nuốt nghẹn, ảnh hưởng đến quá trình ăn thì cần tham khảo ý kiến của chuyên gia vật lý trị liệu để đánh giá mức độ rối loạn nuốt của bệnh nhân sau đột quỵ, từ đó có hướng dẫn về chế biến độ sệt của thức ăn phù hợp.

2. Bệnh nhân đột quỵ có tiền sử tiểu đường cần đặt ống sonde, lưu ý gì?

Với những bệnh nhân đột quỵ có tiền sử tiểu đường cần phải đặt sonde dạ dày, việc chăm sóc sẽ khác gì so với những bệnh nhân đột quỵ khác ạ? BS.CK1 Lê Ngọc Quỳnh Thư trả lời: Trước tiên, chúng ta cần xem bệnh nhân có bị hít sặc khi ăn hay không, nếu bệnh nhân không có vấn đề về hít sặc hay nuốt họ có thể ăn một cách bình thường. Cách chế biến thực phẩm sẽ tùy thuộc vào khả năng nhai nuốt của bệnh nhân, người bệnh có thể ăn được thực phẩm thô, chúng ta sẽ cho họ thô. Người bệnh không có khả năng ăn nhai tốt như răng không nhiều, nhai không tốt, thì người thân nên cắt nhỏ và chế biến mềm hơn để người bệnh có thể ăn tốt hơn. Nếu người bệnh bị rối loạn về nuốt do cơn hít sặc, chúng ta nên xem xét vấn đề đặt ống sonde hay không. Lưu ý, việc đặt ống sonde là do chỉ định của bác sĩ. Nếu bệnh nhân không có khả năng ăn đủ nhu cầu dinh dưỡng trong thời gian tương đối dài, chúng ta sẽ đặt sonde. Việc chế biến thức ăn cho bệnh nhân sau tiểu đường yêu cầu chế độ ăn đầy đủ, chất dinh dưỡng gồm có tinh bột, đạm, chất béo và chất xơ. Người thân cần chế biến thức ăn thành súp ăn qua sonde. Đây là chuyên môn về dinh dưỡng và chúng ta sẽ được lời tư vấn từ các bác sĩ chuyên về dinh dưỡng có uy tín về nghề nghiệp. Từ đó, có thể biết cách chế biến cho người bệnh hoặc nhờ sự hỗ trợ từ khoa dinh dưỡng để có chế độ ăn phù hợp, không gây tắc ống sonde hay nghẽn sonde. >>> Xem thêm: Những lưu ý về chế độ dinh dưỡng cho bệnh nhân đột quỵ sau khi về nhà

3. Bệnh nhân tiểu đường sau đột quỵ bị loét dạ dày tá tràng, ăn uống ra sao?

Một số bệnh nhân sau đột quỵ, đặc biệt là người có tiền sử tiểu đường, thường gặp phải tình trạng loét dạ dày tá tràng. Nguyên nhân dẫn đến tình trạng này là gì và họ cần ăn gì để cải thiện điều này ạ? BS.CK1 Lê Ngọc Quỳnh Thư trả lời: Đối với người bị đột quỵ, đó có thể do stress. Khi bị stress, tình trạng loét dạ dày tá tràng sẽ nhiều khả năng xảy ra. Dù bệnh nhân có bị tiểu đường hay không, đối với người bị loét dạ dày tá tràng, chúng ta có thể xem xét các vấn đề như nó có ảnh hưởng đến khả năng tiêu hóa của bệnh nhân hay không, có nguy cơ gây xuất huyết hay không? Nếu bệnh nhân bị xuất huyết về vấn đề tiêu hóa, họ sẽ nhịn ăn và tái khởi động nuôi ăn qua đường tiêu hóa. Đây là quá trình chăm sóc tại bệnh viện và nhân viên y tế sẽ hướng dẫn cho chúng ta hoặc nhân viên y tế thực hiện trực tiếp và người nhà không nên quá lo lắng về vấn đề này. Nếu ở nhà, người thân có thể phòng ngừa tình trạng loét như sau. Thứ nhất, chúng ta không nên bỏ bữa và cho bệnh nhân ăn đúng bữa. Người bệnh nên ăn ít nhất 3 bữa một ngày, nếu khả năng dung nạp của họ kém thì nên ăn từ 4 đến 6 bữa. Đối với người bị đột quỵ hay tiểu đường, cần cho họ ăn đa dạng thực phẩm. Thông thường, họ cần ăn từ 3 đến 4 bữa một ngày để dạ dày không quá trống. Chế độ ăn sẽ bổ sung tinh bột hấp thu chậm, đầy đủ rau tươi.

4. Bệnh nhân tiểu đường bị đột quỵ nhẹ có phải kiêng ăn gì không?

Những bệnh nhân tiểu đường trải qua cơn đột quỵ nhẹ, không gặp khó khăn trong ăn uống thì liệu họ có cần kiêng khem gì không ạ? BS.CK1 Lê Ngọc Quỳnh Thư trả lời: Nếu bệnh nhân bị cơn đột quỵ nhẹ, họ chưa bị ảnh hưởng gì về mặt chức năng, yếu tố vận động và không bị rối loạn về nuốt, thì chúng ta cần quan tâm đến vấn đề stress và mệt mỏi. Lúc đó, chúng ta nên cho bệnh nhân ăn theo từng bữa nhỏ. Thông thường, họ có thể ăn từ 3-5 bữa một ngày. Chúng ta sẽ có 3 bữa chính và 2 bữa phụ. Đối với 3 bữa chính, cần đảm bảo 4 nhánh thức phẩm, bệnh nhân có thể ăn ít nhưng phải có đủ tinh bột, rau quả, trái cây, chất đạm. Đối với bữa phụ, chúng ta có thể cung cấp thực phẩm nhẹ nhàng như sữa, trái cây tươi chiếm khoảng 5 đến 10% nhu cầu năng lượng của người bệnh để duy trì đường huyết tốt hơn. Chúng ta có thể giúp người bệnh phòng ngừa được nhiều yếu tố nguy cơ.

Người nhà nên chế biến thức ăn tùy theo tình trạng nhai, nuốt của bệnh nhân

5. Bệnh nhân tiểu đường nhiều năm chống chỉ đặt sonde dạ dày sau đột quỵ, đúng hay sai?

Có thông tin cho rằng bệnh nhân tiểu đường nhiều năm chống chỉ đặt sonde dạ dày, điều này có đúng không, thưa BS? Nếu có thì làm sao chúng ta có thể cung cấp dinh dưỡng cho bệnh nhân sau cơn đột quỵ nguy hiểm ạ? BS.CK1 Lê Ngọc Quỳnh Thư trả lời: Đối với bệnh nhân tiểu đường nhiều năm, họ sẽ gặp tình trạng rối loạn đường huyết kéo dài lâu năm hoặc đã được điều trị ổn định hay chưa ổn định. Tuy nhiên, việc này không liên quan đến việc đặt sonde hay không. Đặt sonde sẽ tùy thuộc vào mức độ nặng, hay ảnh hưởng của đột quỵ đối với khả năng ăn nhai của người bệnh, nguy cơ rối loạn nuốt, hít sặc hoặc dung nạp thức ăn của người bệnh trong quá trình điều trị có đảm bảo đủ dinh dưỡng hay không. Nếu bệnh nhân bị rối loạn nuốt, hít sặc nguy cơ cao, bệnh nhân không có khả năng ăn đủ nhu cầu dinh dưỡng thì chúng ta sẽ xem xét có nên đặt sonde hay không và không nên căn cứ trên cơ sở bệnh nhân bị tiểu đường bao nhiêu năm để đặt sonde.

6. Bệnh nhân đột quỵ bị tiểu đường ăn cháo có gây ảnh hưởng?

Bệnh nhân đột quỵ có chứng rối loạn nuốt thường gặp khó khăn trong ăn uống nên thường được khuyên là ăn cháo. Tuy nhiên, trong cháo thường chứa nhiều tinh bột. Vậy với bệnh nhân có tiền sử tiểu đường thì việc ăn cháo như thế có ảnh hưởng gì ạ? Liệu có món ăn gì thay thế trong trường hợp này không, thưa BS? BS.CK1 Lê Ngọc Quỳnh Thư trả lời: Khi bị bệnh, chúng ta sẽ nghĩ ngay đến việc ăn cháo. Đối với người bị tiểu đường, chúng ta nên hạn chế thức ăn hầm nhừ. Cháo là một trong những món ăn hầm nhừ, vì vậy chỉ số đường huyết sẽ tăng lên. Khả năng làm tăng đường huyết cũng sẽ cao hơn so với những bữa ăn cơm đầy đủ các nhóm thực phẩm. Vì vậy, thay vì ăn cháo trắng, cháo với đường, cháo với muối, cháo với nước tương thì nên ăn cháo đầy đủ với các nhóm thực phẩm chứa đạm như thịt, tôm hay trứng, cá, nấm. Cần bổ sung chất xơ vào chén cháo của chúng ta, ví dụ như cà rốt, rau xanh, cải bó xôi. Người thân nên cho bệnh nhân ăn thêm một ít món tráng miệng. Người nhà có thể nấu cháo bằng gạo lức khi nấu cháo bằng gạo lức, món cháo phải có đầy đủ chất đạm và chất xơ trong đó. Nếu bệnh nhân không nhai được, chúng ta có thể xay hay bầm nhuyễn. Sau khi bầm nhuyễn, người nhà có thể pha thịt vào một chút nước lạnh để thịt không bị vón thành cục khi bỏ vào cháo. Cách làm trên sẽ giúp bệnh nhân đỡ bị sặc hơn.

Chế độ ăn sau đột quỵ cần đảm bảo đầy đủ dinh dưỡng

>>> Xem thêm: Cách giúp người thân của bạn đảm bảo dinh dưỡng sau đột quỵ

7. Lời khuyên về chế độ ăn cho bệnh nhân đột quỵ bị tiểu đường

Nhờ BS chia sẻ những nguyên tắc trong ăn uống đối với bệnh nhân đột quỵ có kèm tiểu đường ạ? BS.CK1 Lê Ngọc Quỳnh Thư trả lời: Đối với bệnh tiểu đường, chúng ta cần phải ăn đúng bữa và đầy đủ các nhóm thực phẩm như cơm, rau, trái cây, thịt cá. Bệnh nhân đột quỵ bị tiểu đường cần giữ vững nguyên tắc đó. Tuy nhiên, họ sẽ có yếu tố khó khăn hơn vì bị stress, giảm cảm giác thèm ăn, giảm khả năng ăn nhai, gây rối loạn hấp thu hay bệnh nhân có nguy cơ hít sặc do nuốt. Lúc đó, chúng ta sẽ lưu ý hơn về cách chế biến. Ví dụ như cắt nhỏ, luộc mềm thức ăn hoặc cho bệnh nhân ăn thực ăn dạng sệt. Như vậy, bệnh nhân sẽ giảm được nguy cơ suy dinh dưỡng sau đột quỵ.

Trọng Dy, benhdotquy.net