Sa sút trí tuệ mạch máu: Nguyên nhân và dấu hiệu nhận biết

Sa sút trí tuệ mạch máu là dạng sa sút trí tuệ phổ biến thứ hai sau bệnh Alzheimer. Nó thường ảnh hưởng đến trí nhớ, suy luận và các quá trình suy nghĩ khác. Điều trị có thể giúp làm chậm hoặc đôi khi ngăn chặn sự tiến triển của tình trạng này. Bài viết này thảo luận về nguyên nhân, triệu chứng và phương pháp chẩn đoán chứng sa sút trí tuệ mạch máu, cũng như một số lựa chọn điều trị.

1. Sa sút trí tuệ mạch máu là gì?

Sa sút trí tuệ mạch máu đề cập đến tổn thương trong não do lưu lượng máu bị hạn chế.

Sa sút trí tuệ do mạch máu xảy ra khi lưu lượng máu đến não bị hạn chế làm tổn thương các tế bào não. Nếu không có đủ máu tươi chảy vào não, các tế bào có thể bị tổn thương hoặc chết. Quá trình sửa chữa trong các tế bào này diễn ra chậm và cơ thể không phải lúc nào cũng có thể thay thế chúng. Các triệu chứng có thể xảy ra đột ngột, chẳng hạn như sau đột quỵ hoặc thiếu máu cục bộ. Trong những trường hợp khác, tổn thương tế bào có thể tích tụ theo thời gian. Nếu trường hợp này xảy ra, các triệu chứng sẽ dần trở nên tồi tệ hơn. Ảnh hưởng của chứng sa sút trí tuệ mạch máu có thể từ nhẹ đến nặng. Các triệu chứng có thể ảnh hưởng lớn đến chất lượng cuộc sống của một người và ảnh hưởng đến khả năng làm việc độc lập của họ. »»» Xem thêm: Cảnh giác bệnh Behcet có thể gây viêm hệ thống mạch máu

2. Nguyên nhân và các yếu tố nguy cơ của sa sút trí tuệ mạch máu

Nguyên nhân của chứng sa sút trí tuệ mạch máu là do thiếu máu lưu thông lên não. Có một số điều kiện khác nhau có thể gây ra hạn chế này, dần dần hoặc ngay lập tức:

2.1 Đột quỵ

Đột quỵ xảy ra khi một mạch máu dẫn đến não bị vỡ hoặc bị tắc nghẽn do cục máu đông. Tai biến mạch máu não có thể gây ra nhiều ảnh hưởng đến cơ thể, một trong số đó là sự phát triển của bệnh sa sút trí tuệ mạch máu.

2.2 Các mạch máu bị hư hỏng hoặc thu hẹp

Các mạch máu dẫn đến não bị tổn thương hoặc thu hẹp cũng có thể gây ra chứng sa sút trí tuệ do mạch máu. Do đó, các tình trạng làm tổn thương mạch máu theo thời gian hoặc khiến chúng bị thu hẹp cũng có thể làm tăng nguy cơ sa sút trí tuệ mạch máu.

2.3 Các yếu tố rủi ro khác

Nguy cơ sa sút trí tuệ mạch máu có xu hướng tăng lên khi một người già đi. Trên thực tế Viện Tim, Phổi và Máu Quốc gia Hoa Kỳ nói rằng tình trạng này ảnh hưởng đến gần 1/3 số người trên 70 tuổi. Ngoài ra, một số yếu tố và tình trạng khác có thể làm tăng nguy cơ mạch máu bị tổn thương và chứng sa sút trí tuệ mạch máu, bao gồm: – Hút thuốc – Béo phì – Nhịp tim bất thường – Cholesterol cao – Huyết áp cao – Xơ vữa động mạch – Bệnh tiểu đường – Tiền sử đau tim hoặc đột quỵ

3. Triệu chứng của sa sút trí tuệ mạch máu

Sa sút trí tuệ có thể xảy ra sau một cơn đột quỵ hoặc tích tụ theo thời gian.

Tác hại của chứng sa sút trí tuệ do mạch máu ở mỗi người khác nhau tùy thuộc vào nơi lưu lượng máu trong não bị hạn chế nhiều nhất. Một số triệu chứng có thể có của chứng sa sút trí tuệ mạch máu bao gồm: – Khó tập trung – Nhầm lẫn – Đau đầu đột ngột hoặc tê hoặc liệt ở một bên mặt hoặc cơ thể, phản ánh các triệu chứng của đột quỵ – Giảm chú ý – Khó phân tích vấn đề hoặc tình huống – Khó đưa ra quyết định – Trầm cảm hoặc thay đổi tâm trạng – Thay đổi tính cách Trong một số trường hợp, chẳng hạn như khi các triệu chứng xuất hiện sau đột quỵ, nguyên nhân có thể dễ dàng xác định. Trong những trường hợp này, bác sĩ có thể gọi các triệu chứng là “chứng mất trí nhớ sau đột quỵ”. Tuy nhiên, trong các trường hợp khác, các triệu chứng đến từ từ theo thời gian và chúng có thể không rõ ràng ngay lập tức đối với người bệnh. »»» Xem thêm: Đột quỵ và chứng phình động mạch: Sự khác biệt là gì?

4. Cách chẩn đoán sa sút trí tuệ mạch máu

Không có xét nghiệm đơn lẻ nào để xác định liệu ai đó có bị chứng sa sút trí tuệ mạch máu hay không. Bác sĩ sẽ khám sức khỏe và hỏi về bệnh sử và các triệu chứng của người đó. Họ cũng có thể thực hiện các xét nghiệm để loại trừ các nguyên nhân tiềm ẩn khác của các triệu chứng, bao gồm:

4.1 Kiểm tra nhận thức thần kinh

Một bác sĩ có thể sẽ đề nghị các bài kiểm tra nhận thức thần kinh để kiểm tra khả năng tinh thần của người đó, bao gồm: – Lý luận – Kỉ niệm – Giải quyết vấn đề – Sự phán xét – Lập kế hoạch Các xét nghiệm này giúp bác sĩ phân biệt giữa các loại sa sút trí tuệ. Ví dụ, Viện Quốc gia về Lão hóa (NIA) lưu ý rằng mất trí nhớ nổi bật hơn ở bệnh Alzheimer, trong khi các vấn đề về tổ chức, giải quyết vấn đề và sự chú ý có thể liên quan đến chứng sa sút trí tuệ mạch máu.

4.2 Xét nghiệm máu

Các bác sĩ có thể cần yêu cầu các xét nghiệm trong phòng thí nghiệm để kiểm tra các chỉ số sức khỏe không rõ ràng trong lịch sử y tế gần đây của một người. Điều này có thể bao gồm các xét nghiệm để kiểm tra lượng cholesterol hoặc lượng đường trong máu của họ. Họ cũng có thể yêu cầu các xét nghiệm bổ sung để giúp loại trừ các vấn đề khác có thể gây ra các triệu chứng tương tự, chẳng hạn như thiếu hụt vitamin, thiếu máu và rối loạn tuyến giáp.

4.3 Kiểm tra hình ảnh

Chụp CT và MRI mạch não là kỹ thuật hình ảnh tiên tiến, được áp dụng rộng rãi trong chẩn đoán các bệnh lý về thần kinh.

Các xét nghiệm hình ảnh của não có thể giúp các bác sĩ xác định bất kỳ tổn thương hoặc thay đổi có thể nhìn thấy nào trong não, chẳng hạn như tác động của chấn thương do đột quỵ. Các phần dưới đây mô tả một số xét nghiệm hình ảnh mà bác sĩ có thể sử dụng để chẩn đoán chứng sa sút trí tuệ do mạch máu.

4.4 Chụp MRI

Chụp MRI sử dụng sóng vô tuyến và từ trường để tạo ra hình ảnh chi tiết cao của não. Điều này có thể giúp bác sĩ ghi lại chính xác những thay đổi trong não do đột quỵ, cơn thiếu máu cục bộ thoáng qua (TIA) hoặc các vấn đề khác trong mạch máu.

4.5 Chụp CT

Bác sĩ cũng có thể đề nghị chụp CT để hiển thị những thay đổi có thể nhìn thấy trong não hoặc mạch máu. Chụp CT lấy hình ảnh tia X từ nhiều góc độ để tạo thành hình ảnh 3D.

4.6 Siêu âm

Bác sĩ cũng có thể đề nghị siêu âm để kiểm tra các động mạch cảnh, đây là các động mạch chính dẫn đến não. Quét siêu âm sử dụng tần số cao để chụp ảnh các mô mềm trong cơ thể, chẳng hạn như động mạch.

4.7 Các bài kiểm tra khác

Các bác sĩ cũng có thể sẽ kiểm tra các dấu hiệu tổn thương thần kinh bằng cách kiểm tra các yếu tố như: – Cân bằng và phối hợp – Xúc giác – Phản xạ – Trương lực cơ và sức mạnh, bao gồm việc so sánh một bên của cơ thể với bên kia để xác định bất kỳ thay đổi nào

5. Cách điều trị sa sút trí tuệ mạch máu

Điều trị thích hợp sẽ bao gồm việc kiểm soát các yếu tố nguy cơ cá nhân của một người thông qua các liệu pháp y tế và thực hiện thay đổi lối sống.

Hiện không có cách chữa khỏi sa sút trí tuệ mạch máu, vì không có cách nào để đảo ngược tổn thương não. Tuy nhiên, có thể làm chậm hoặc đôi khi ngăn chặn sự tiến triển của tình trạng bệnh bằng cách kiểm soát các yếu tố nguy cơ nhất định. Một kế hoạch điều trị điển hình cho chứng sa sút trí tuệ mạch máu bao gồm thực hiện các bước để quản lý tình trạng bệnh và kiểm soát bất kỳ yếu tố nguy cơ nào khác. Các bác sĩ sẽ làm việc với người đó và gia đình của họ để lập một kế hoạch điều trị cho từng cá nhân. Điều trị thường bao gồm thuốc hoặc liệu pháp để điều trị bất kỳ bệnh tim mạch tiềm ẩn nào, có thể giúp giảm nguy cơ đột quỵ hoặc các biến cố thiếu máu cục bộ khác. Thuốc có thể giúp kiểm soát một số triệu chứng, bao gồm cả các vấn đề về trí nhớ. »»» Xem thêm: Bệnh tim mạch và đột quỵ có liên quan gì?

6. Biệp pháp phòng ngừa sa sút trí tuệ mạch máu

Các bác sĩ thường sẽ khuyến nghị người đó thực hiện các bước chăm sóc sức khỏe và giảm các yếu tố nguy cơ mắc chứng sa sút trí tuệ do mạch máu. Các biện pháp phòng ngừa và chăm sóc tại nhà vẫn hữu ích, ngay cả khi một người đã bị sa sút trí tuệ mạch máu. Một số mẹo để quản lý chứng sa sút trí tuệ mạch máu bao gồm: – Tập thể dục thường xuyên – Duy trì cân nặng hợp lý – Ăn một chế độ ăn uống lành mạnh – Duy trì huyết áp khỏe mạnh – Giảm cholesterol – Tránh hoặc bỏ hút thuốc – Hạn chế uống rượu – Kiểm soát hoặc ngăn ngừa bệnh tiểu đường – Giảm mức độ căng thẳng

7. Tiên lượng của sa sút trí tuệ mạch máu

Mặc dù không có cách chữa khỏi hoàn toàn cho chứng sa sút trí tuệ mạch máu, nhưng có thể làm chậm hoặc ngăn chặn sự tiến triển của tình trạng này.

Tiên lượng sẽ khác nhau dựa trên một số yếu tố, bao gồm mức độ người bệnh có thể tuân thủ kế hoạch điều trị của họ và bất kỳ lời khuyên chăm sóc tại nhà nào mà bác sĩ cung cấp. Sa sút trí tuệ nói chung và sa sút trí tuệ mạch máu sau đột quỵ có thể rút ngắn tuổi thọ dự kiến ​​của một người. Điều này là khác nhau đối với mỗi người. Mọi người có thể hỏi bác sĩ của họ về triển vọng đối với hoàn cảnh cá nhân của họ. Các nỗ lực điều trị và phòng ngừa có thể làm tăng tuổi thọ và chất lượng cuộc sống của một người.

Diệu Nhi, benhdotquy.net