Sa sút trí tuệ do mạch máu: Nguyên nhân và triệu chứng

1. Sa sút trí tuệ do mạch máu là gì?

Sa sút trí tuệ do mạch máu là một thuật ngữ chung mô tả các vấn đề về lý luận, lập kế hoạch, phán đoán, trí nhớ và các quá trình suy nghĩ khác gây ra bởi tổn thương não do suy giảm lưu lượng máu đến não.

Bạn có thể phát triển chứng sa sút trí tuệ do mạch máu sau khi một cơn đột quỵ làm tắc nghẽn một động mạch trong não. Tuy nhiên, đột quỵ không phải lúc nào cũng gây ra chứng sa sút trí tuệ mạch máu.

Đột quỵ có ảnh hưởng đến suy nghĩ và lý luận của bệnh nhân hay không phụ thuộc vào mức độ nghiêm trọng và vị trí của cơn đột quỵ. Chứng sa sút trí tuệ mạch máu cũng có thể là kết quả của các tình trạng khác làm tổn thương mạch máu và giảm lưu thông, làm mất oxy và chất dinh dưỡng quan trọng trong não.

Các yếu tố làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim và đột quỵ – bao gồm tiểu đường, huyết áp cao, cholesterol cao và hút thuốc – cũng làm tăng nguy cơ sa sút trí tuệ do mạch máu. Kiểm soát những yếu tố này có thể giúp giảm nguy cơ phát triển chứng sa sút trí tuệ do mạch máu.

Bạn có thể phát triển chứng sa sút trí tuệ mạch máu sau khi một cơn đột quỵ làm tắc nghẽn một động mạch trong não.

2. Triệu chứng của sa sút trí tuệ mạch máu

Các triệu chứng sa sút trí tuệ mạch máu khác nhau, tùy thuộc vào phần não nơi lưu lượng máu bị suy giảm. Các triệu chứng thường trùng lặp với các triệu chứng của các loại sa sút trí tuệ khác, đặc biệt là sa sút trí tuệ do bệnh Alzheimer.

Song, không giống như bệnh Alzheimer, các triệu chứng quan trọng nhất của chứng sa sút trí tuệ mạch máu có xu hướng liên quan đến tốc độ suy nghĩ và giải quyết vấn đề hơn là mất trí nhớ.

Các dấu hiệu và triệu chứng sa sút trí tuệ mạch máu bao gồm:

– Khó chú ý và tập trung

– Giảm khả năng sắp xếp suy nghĩ hoặc hành động

– Suy giảm khả năng phân tích tình huống, phát triển một kế hoạch hiệu quả và truyền đạt kế hoạch đó cho người khác

– Suy nghĩ chậm lại

– Khó khăn khi quyết định phải làm gì tiếp theo

– Vấn đề với trí nhớ

– Bồn chồn và kích động

– Dáng đi không ổn định

– Tiểu không tự chủ

– Trầm cảm.

Các triệu chứng của sa sút trí tuệ do mạch thường trùng lặp với các triệu chứng của các loại sa sút trí tuệ khác, đặc biệt là sa sút trí tuệ do bệnh Alzheimer. 

Các triệu chứng sa sút trí tuệ mạch máu có thể rõ ràng nhất khi chúng xảy ra đột ngột sau một cơn đột quỵ. Khi những thay đổi trong suy nghĩ và lý luận của người bệnh dường như có liên quan rõ ràng đến một cơn đột quỵ, tình trạng này đôi khi được gọi là chứng mất trí nhớ sau đột quỵ.

Đôi khi, một dạng đặc trưng của các triệu chứng sa sút trí tuệ do mạch máu xảy ra sau một loạt các cơn đột quỵ hoặc các cơn đau. Những thay đổi trong quá trình suy nghĩ của bệnh nhân xảy ra theo các bước giảm đáng kể so với mức chức năng trước đó, không giống như sự suy giảm dần dần, ổn định thường xảy ra trong chứng sa sút trí tuệ do bệnh Alzheimer.

Tuy nhiên, chứng sa sút trí tuệ mạch máu cũng có thể phát triển từ từ giống như chứng sa sút trí tuệ do bệnh Alzheimer. Hơn nữa, bệnh mạch máu và bệnh Alzheimer thường xảy ra cùng nhau.

Các nghiên cứu cho thấy nhiều người bị sa sút trí tuệ và có bằng chứng về bệnh mạch máu não cũng mắc bệnh Alzheimer.

»»» Xem thêm: Chứng sa sút trí tuệ: Nguyên nhân, dấu hiệu và cách phòng ngừa

3. Nguyên nhân gây sa sút trí tuệ do mạch máu là gì?

Chứng sa sút trí tuệ do mạch máu gây ra do các tình trạng làm tổn thương mạch máu não, làm giảm khả năng cung cấp lượng dinh dưỡng và oxy cho não để thực hiện các quá trình suy nghĩ một cách hiệu quả.

Các tình trạng phổ biến có thể dẫn đến chứng sa sút trí tuệ mạch máu bao gồm:

3.1. Đột quỵ nhồi máu não làm tắc động mạch não

Đột quỵ làm tắc nghẽn động mạch não thường gây ra một loạt các triệu chứng có thể bao gồm chứng sa sút trí tuệ mạch máu. Nhưng một số đột quỵ không gây ra bất kỳ triệu chứng đáng chú ý nào. Những cơn đột quỵ thầm lặng này vẫn làm tăng nguy cơ sa sút trí tuệ.

Dù là đột quỵ im lặng và rõ ràng, nguy cơ sa sút trí tuệ mạch máu tăng lên cùng với số lần đột quỵ xảy ra theo thời gian. Một loại sa sút trí tuệ mạch máu liên quan đến nhiều đột quỵ được gọi là sa sút trí tuệ đa nhồi máu.

Đột quỵ làm tắc nghẽn động mạch não thường gây ra một loạt các triệu chứng có thể bao gồm chứng sa sút trí tuệ mạch máu.

3.2. Xuất huyết não

Tình trạng này thường xảy ra do huyết áp cao làm suy yếu mạch máu dẫn đến chảy máu vào não gây tổn thương hoặc do sự tích tụ protein trong các mạch máu nhỏ xảy ra với quá trình lão hóa làm suy yếu chúng theo thời gian (bệnh mạch máu não amyloid).

3.3. Các mạch máu não bị thu hẹp hoặc bị tổn thương mãn tính

Tình trạng thu hẹp hoặc gây tổn thương lâu dài trên các mạch máu não cũng có thể dẫn đến chứng sa sút trí tuệ mạch máu. Những tình trạng này bao gồm sự hao mòn liên quan đến lão hóa, huyết áp cao, lão hóa bất thường của mạch máu (xơ vữa động mạch), bệnh tiểu đường

4. Các yếu tố rủi ro làm tăng nguy cơ sa sút trí tuệ do mạch máu

Nhìn chung, các yếu tố nguy cơ của chứng sa sút trí tuệ mạch máu cũng giống như các yếu tố nguy cơ đối với bệnh tim và đột quỵ. Các yếu tố nguy cơ của chứng sa sút trí tuệ mạch máu bao gồm:

4.1. Tuổi tác

Nguy cơ sa sút trí tuệ mạch máu càng tăng lên khi bạn càng lớn tuổi. Rối loạn này hiếm gặp trước 65 tuổi và nguy cơ tăng lên đáng kể vào những năm 90 tuổi.

4.2. Tiền sử đau tim, đột quỵ hoặc rối loạn nhịp tim

Nếu bị đau tim, bạn có thể có nhiều nguy cơ gặp các vấn đề về mạch máu trong não. Tổn thương não xảy ra khi bị đột quỵ hoặc đột quỵ (cơn thiếu máu cục bộ thoáng qua) có thể làm tăng nguy cơ phát triển chứng sa sút trí tuệ.

4.3. Sự lão hóa bất thường của mạch máu (xơ vữa động mạch)

Tình trạng này xảy ra khi lượng cholesterol và các chất khác (mảng) tích tụ trong động mạch và thu hẹp mạch máu. Xơ vữa động mạch có thể làm tăng nguy cơ sa sút trí tuệ do mạch máu do giảm lưu lượng máu nuôi dưỡng não.

Xơ vữa động mạch có thể làm tăng nguy cơ sa sút trí tuệ mạch máu do giảm lưu lượng máu nuôi dưỡng não.

4.4. Cholesterol cao

Mức độ tăng cao của lipoprotein mật độ thấp (LDL), cholesterol “xấu”, có liên quan đến việc tăng nguy cơ sa sút trí tuệ mạch máu.

4.5. Huyết áp cao

Khi huyết áp quá cao, nó sẽ gây thêm căng thẳng cho các mạch máu ở khắp mọi nơi trong cơ thể, bao gồm cả não. Điều này làm tăng nguy cơ mắc các vấn đề về mạch máu trong não.

4.6. Bệnh tiểu đường

Mức đường huyết cao làm hỏng các mạch máu trên khắp cơ thể. Tổn thương trong các mạch máu não có thể làm tăng nguy cơ đột quỵ và sa sút trí tuệ do mạch máu.

4.7. Hút thuốc lá

Hút thuốc trực tiếp làm hỏng mạch máu, làm tăng nguy cơ xơ vữa động mạch và các bệnh tuần hoàn khác, bao gồm cả chứng sa sút trí tuệ do mạch máu.

4.8. Thừa cân, béo phì

Thừa cân là một yếu tố nguy cơ nổi tiếng đối với các bệnh mạch máu nói chung, và do đó, có lẽ làm tăng nguy cơ mắc bệnh sa sút trí tuệ do mạch máu.

4.9. Rung tâm nhĩ

Khi bị rung nhĩ, các ngăn trên của tim bắt đầu đập nhanh và bất thường, không phối hợp với các ngăn dưới của tim. Rung tâm nhĩ làm tăng nguy cơ đột quỵ vì nó gây ra các cục máu đông hình thành trong tim có thể vỡ ra và đi đến các mạch máu não.

»»» Xem thêm: Chứng mất ngôn ngữ: Nguyên nhân và cách điều trị

5. Phòng ngừa chứng sa sút trí tuệ do mạch như thế nào?

Sức khỏe của mạch máu não có liên quan chặt chẽ đến sức khỏe tim mạch tổng thể. Thực hiện các bước sau để giữ cho trái tim khỏe mạnh cũng có thể giúp giảm nguy cơ sa sút trí tuệ do mạch máu:

5.1. Duy trì huyết áp khỏe mạnh

Giữ huyết áp của bạn ở mức bình thường có thể giúp ngăn ngừa cả chứng sa sút trí tuệ do mạch máu và bệnh Alzheimer.

5.2. Ngăn ngừa hoặc kiểm soát bệnh tiểu đường

Tránh sự khởi phát của bệnh tiểu đường loại 2, bằng chế độ ăn uống và tập thể dục, là một cách khác có thể để giảm nguy cơ sa sút trí tuệ. Nếu bạn đã mắc bệnh tiểu đường, việc kiểm soát mức đường huyết có thể giúp bảo vệ các mạch máu não khỏi bị hư hại.

Nếu bạn đã mắc bệnh tiểu đường, việc kiểm soát mức đường huyết có thể giúp bảo vệ các mạch máu não khỏi bị hư hại.

5.3. Từ bỏ hút thuốc

Hút thuốc lá làm hỏng các mạch máu ở khắp mọi nơi trong cơ thể. Do đó, hãy bắt đầu từ bỏ hút thuốc từ bây giờ.

5.4. Tập thể dục

Hoạt động thể chất thường xuyên nên là một phần quan trọng trong kế hoạch chăm sóc sức khỏe của mọi người. Ngoài tất cả các lợi ích khác của nó, tập thể dục có thể giúp tránh chứng sa sút trí tuệ do mạch máu.

5.5. Kiểm soát lượng cholesterol

Một chế độ ăn uống lành mạnh, ít chất béo và thuốc giảm cholesterol (nếu cần) có thể làm giảm nguy cơ đột quỵ và đau tim dẫn đến chứng sa sút trí tuệ mạch máu, có thể bằng cách giảm lượng mảng bám tích tụ bên trong động mạch não.

Anh Thi – Benhdotquy.net