Rút ngắn “thời gian vàng” – Bài toán sống còn trong điều trị đột quỵ tại Việt Nam

Theo GS.TS Trần Văn Thuấn – Thứ trưởng Bộ Y tế, mỗi năm, Việt Nam ghi nhận khoảng 135.999 ca tử vong do đột quỵ, đứng đầu trong các bệnh lý tim mạch. Tỷ lệ mắc mới ước đạt 222 ca/100.000 dân/năm và tỷ lệ hiện mắc lên đến 1.541 ca/100.000 dân – thuộc nhóm cao nhất trong khu vực Đông Nam Á.

Dù Việt Nam đã xây dựng được hơn 150 đơn vị đột quỵ trên cả nước (so với chỉ 12 đơn vị vào năm 2016), nhưng theo thống kê tại các trung tâm tuyến đầu, tỷ lệ người bệnh nhập viện đúng “giờ vàng” vẫn còn rất thấp. Nhiều ca đột quỵ được đưa đến bệnh viện sau 6–12 tiếng, thậm chí lâu hơn – khi các kỹ thuật điều trị hiện đại như tiêu sợi huyết và lấy huyết khối cơ học đã không còn hiệu quả.

Theo các chuyên gia, một trong những nguyên nhân khiến người bệnh chậm đến viện là do nhận thức sai lầm trong cộng đồng. Không ít người dân vẫn cho rằng các dấu hiệu như nói ngọng, yếu tay chân, méo miệng, chóng mặt… chỉ là biểu hiện của “trúng gió”, và tự ý xoa bóp, cạo gió tại nhà. Chính sự trì hoãn này đã khiến bệnh nhân bỏ lỡ thời gian can thiệp tối ưu, dẫn đến hậu quả nặng nề như tàn phế hoặc tử vong.

Thứ trưởng Trần Văn Thuấn nhấn mạnh, mỗi phút trôi qua, hàng triệu tế bào não có thể chết đi. Chậm trễ trong điều trị đồng nghĩa với việc đánh mất cơ hội sống sót và hồi phục của người bệnh.

Ba rào cản lớn trong điều trị đột quỵ tại Việt Nam

Phát biểu tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Y tế đã chỉ ra ba điểm nghẽn chính:

Một là – Hệ thống cấp cứu trước viện chưa phát triển đồng bộ, thiếu đội ngũ chuyên trách xử lý tình huống đột quỵ tại cộng đồng, đặc biệt ở vùng sâu, vùng xa.

Hai là – Sự chênh lệch năng lực chuyên môn giữa các địa phương – nhiều bệnh viện tuyến huyện chưa đủ điều kiện chẩn đoán sớm và xử trí ban đầu.

Ba là – Thiếu đơn vị phản ứng nhanh chuyên biệt, khiến việc chuyển tuyến còn chậm trễ, giảm hiệu quả điều trị.

Hội nghị GSA 2025 không chỉ là nơi chia sẻ kiến thức chuyên sâu và cập nhật khoa học mới nhất, mà còn là cầu nối quan trọng để thúc đẩy sự hợp tác đa quốc gia (ảnh: BV Bạch Mai)

Chiến lược toàn diện: Cấp cứu nhanh, can thiệp sớm, phục hồi bền vững

Trước thực trạng trên, Bộ Y tế đang triển khai đồng loạt các giải pháp cấp bách và chiến lược dài hạn:

– Mở rộng mạng lưới đơn vị đột quỵ trên toàn quốc theo mô hình “trung tâm – vệ tinh”, ưu tiên vùng khó khăn.

– Xây dựng và ban hành Bộ tiêu chí đánh giá Trung tâm đột quỵ, làm căn cứ kiểm định chất lượng theo chuẩn khu vực và quốc tế.

– Tăng cường đào tạo chuyên sâu cho đội ngũ y tế tuyến cơ sở về cấp cứu tiền viện, chẩn đoán hình ảnh, can thiệp mạch não và phục hồi chức năng sớm.

– Ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong hỗ trợ chẩn đoán, xây dựng hệ thống dự báo nguy cơ đột quỵ từ dữ liệu lớn.

– Phát triển mạng lưới can thiệp từ xa, kết nối các trung tâm lớn với bệnh viện địa phương qua hệ thống tư vấn và xử trí trực tuyến.

Theo GS.TS Trần Văn Thuấn, trong thời gian tới, Bộ Y tế sẽ xây dựng Chương trình Quốc gia về Đột quỵ với ba mục tiêu trọng tâm: Giảm tỷ lệ mắc đột quỵ mới; giảm tỷ lệ tử vong do đột quỵ; giảm tỷ lệ tàn phế sau đột quỵ.

Chương trình mang tính hệ thống, cần sự phối hợp liên ngành và đầu tư bài bản,  trong đó bao gồm cả truyền thông cộng đồng, hỗ trợ tài chính cho các địa phương yếu kém, và thúc đẩy hợp tác quốc tế.

Việt Nam, với sự kiện đăng cai GSA 2025, đang cho thấy quyết tâm rất lớn trong việc chuẩn hóa hệ thống chăm sóc đột quỵ, bắt kịp tiến bộ y học thế giới, và mở rộng cơ hội điều trị bình đẳng cho người bệnh trên mọi miền đất nước.

>>> Bệnh viện Bạch Mai trở thành Trung tâm Đột quỵ chuyên sâu đầu tiên tại Việt Nam đạt chuẩn quốc tế

>>> GSA 2025: Việt Nam khẳng định vị thế trong cuộc chiến chống đột quỵ