Phục hồi chức năng sau đột quỵ: Càng sớm càng nhiều hy vọng

Phục hồi chức năng càng sớm, bệnh nhân đột quỵ càng có nhiều cơ hội lấy lại khả năng sinh hoạt bình thường

Thưa BS, vì sao trong phục hồi chức năng (PHCN) sau đột quỵ, người ta lại đặc biệt nhấn mạnh cụm từ “thời gian vàng”? Mốc thời gian nào là tối ưu nhất để can thiệp?

ThS.BS Calvin Q Trịnh – Giám đốc Trung tâm HMR trả lời: Thông thường, PHCN cho bệnh nhân đột quỵ được tiến hành sau khi cấp cứu thành công, các sinh hiệu đã ổn định.

Thời gian tối ưu để PHCN sau đột quỵ là 24 – 48 giờ sau khi xảy ra tình huống này. PHCN càng sớm càng có nhiều cơ hội giúp bệnh nhân lấy lại khả năng sinh hoạt bình thường. Việc PHCN sẽ kích thích não tái tạo, phục hồi và chữa lành.

Những yếu tố ảnh hưởng đến kết quả phục hồi chức năng sau đột quỵ

Từ kinh nghiệm của BS, liệu có phải ai cũng phục hồi được như nhau nếu bắt đầu đúng thời điểm? Những yếu tố nào quyết định khả năng phục hồi tốt ngoài chuyện sớm hay muộn ạ?

ThS.BS Calvin Q Trịnh trả lời: Hãy liên tưởng đến một cuộc thi chạy. Các vận động viên đều xuất phát ở cùng một vị trí nhưng không hề đến vạch đích cùng lúc. Vậy, những yếu tố nào tác động đến kết quả phục hồi của bệnh nhân sau đột quỵ?

Đầu tiên là thể chất của bệnh nhân trước khi xảy ra biến cố. Bệnh nhân có nhiều bệnh lý mạn tính kèm theo (như cao huyết áp, tiểu đường, tim mạch…) thì khả năng phục hồi sẽ chậm hơn. Thứ hai là tình trạng đột quỵ: Tổn thương nhỏ thì khả năng phục hồi sẽ lớn hơn.

Ngoài ra cần xem xét đến yếu tố tinh thần, cảm xúc của người bệnh. Nhiều bệnh nhân rơi vào suy sụp, trầm cảm sau đột quỵ. Đó cũng là một cản trở cho quá trình phục hồi. Ngược lại, ý chí sống, mong muốn vượt qua bệnh tật sẽ là động lực rất lớn để người bệnh phối hợp với nhân viên y tế.

Về mặt xã hội, nhiều bệnh nhân đột quỵ mất khả năng tự chủ trong sinh hoạt thường ngày. Sự yêu thương, quan tâm, giúp đỡ của gia đình sẽ tạo cho người bệnh một tâm lý tốt, nhờ đó mà việc phục hồi cũng tốt hơn.

Yếu tố cuối cùng là chất lượng của đội ngũ nhân viên y tế. Một đội ngũ có chuyên môn tốt, kỹ thuật tốt, biết áp dụng đúng phương pháp sẽ giúp quá trình phục hồi của người bệnh thuận lợi hơn.

Tóm lại, có rất nhiều yếu tố cùng tác động và đóng góp vào quá trình phục hồi chức năng của người bệnh đột quỵ. Trong đó, thực hiện phục hồi chức năng sớm cũng là một điều kiện tốt cho chính bệnh nhân, không phải là thước đo so sánh giữa các bệnh nhân.

ThS.BS Calvin Q Trịnh giải thích tại sao “thời điểm vàng” có thể tạo nên khác biệt giữa mất mát và hồi phục, cũng như những sai lầm thường gặp khiến bệnh nhân bỏ lỡ cơ hội quý giá để lấy lại cuộc sống bình thường

Bỏ qua phục hồi chức năng sau đột quỵ, bệnh nhân đối mặt với những hệ quả gì?

Nhiều gia đình nghĩ rằng người bệnh đột quỵ đã sau một vài năm thì khả năng hồi phục gần như không còn nên không đến gặp bác sĩ PHCN nữa, điều này đưa đến những thiệt thòi gì cho bệnh nhân?

ThS.BS Calvin Q Trịnh trả lời: Tôi từng đọc một nghiên cứu viết rằng việc bắt đầu PHCN lúc 12 tháng sau đột quỵ vẫn có thể đem lại sự thay đổi về chức năng và cấu trúc cơ thể cho người bệnh.

Nhiều người vẫn nhầm lẫn rằng PHCN chỉ đơn thuần là các bài tập. Nhưng thực ra PHCN là một lĩnh vực rất rộng và vật lý trị liệu chỉ là một phần trong đó.

Xem xét sâu hơn, yếu tố thời gian có thể làm cho việc phục hồi thần kinh không đạt hiệu quả như mong muốn. Tuy nhiên, nếu bỏ qua tất cả khía cạnh khác, nhiều khả năng bệnh nhân phải gánh chịu các biến chứng như huyết khối tĩnh mạch sâu, nhồi máu phổi… dẫn đến tử vong. Nhiều trường hợp bị lở loét do không được xoay trở đúng cách.

Phục hồi chức năng không chỉ là các bài tập – Đó là một chương trình toàn diện!

Xin hỏi BS, PHCN sau đột quỵ là chỉ cần tập vận động là đủ hay cần những trị liệu nào khác? Làm sao bệnh nhân biết cần phối hợp những điều trị nào?

ThS.BS Calvin Q Trịnh trả lời: Theo khuyến cáo của Hội Tim mạch và Hội Đột quỵ Hoa Kỳ, PHCN sau đột quỵ không chỉ là các bài tập vật lý trị liệu mà còn kết hợp nhiều vấn đề khác như tâm lý trị liệu, hoạt động trị liệu, âm ngữ trị liệu…

Một số trường hợp còn được kết hợp cả âm nhạc trị liệu. Mục đích cuối cùng vẫn là giúp bệnh nhân trở lại với cuộc sống thường ngày.

Đội ngũ PHCN gồm nhân viên y tế, kỹ thuật viên, điều dưỡng… được dẫn dắt bởi bác sĩ được đào tạo chuyên sâu sẽ giúp bệnh nhân thụ hưởng dịch vụ toàn diện nhất.

Phương Linh (ghi) – Kênh benhdotquy.net