Phòng ngừa đột tử do bệnh cơ tim phì đại

\n

1. Bệnh cơ tim phì đại là gì?

\n

Thưa bác sĩ, xin bác sĩ cho biết bệnh cơ tim phì đại là một loại bệnh tim như thế nào?

\n

BS.CK1 Cao Thị Lan Hương trả lời: 

\n

Bệnh cơ tim phì đại là là bệnh lý cơ tim, được đặc trưng bởi tình trạng dày lên của cơ tim mà không có yếu tố gây tăng gánh cho buồng tim như hẹp van động mạch chủ hay tăng huyết áp (đây là 2 bệnh thường gây phì đại cơ tim nhất)… Phần cơ tim dày lên có thể ở thất trái hoặc toàn bộ tim, hay thất phải, hay mỏm tim.

\n

Trong bệnh lý cơ tim phì đại, các sợi cơ tim phát triển bất thường khiến tim giảm khả năng co bóp tống máu đi nuôi cơ thể và đập bất thường (rối loạn nhịp tim, tim đập nhanh, hồi hộp, trống ngực). Đặc biệt nếu tâm thất trái bị phì đại (dày thất trái), khoang bên trong thất trái sẽ bị thu nhỏ. Tim không thể giãn ra giữa các nhịp đập khiến lượng máu bơm đi nuôi cơ thể bị giảm. Nếu cơ tim dày lên đáng kể ở phần cửa ra của thất trái – nơi tống máu đi vào hệ động mạch chính nuôi cơ thể, thì mức độ nguy hiểm của bệnh tăng lên, bệnh nhân có nhiều triệu chứng hơn và tim cũng suy nhanh hơn. Do đó, bác sĩ phân bệnh này thành hai nhóm là bệnh cơ tim phì đại có tắc nghẽn và bệnh cơ tim phì đại không tắc nghẽn.

\n

– Bệnh cơ tim phì đại tắc nghẽn: Khoảng 60 – 70% các trường hợp bệnh là ở dạng này. Bệnh nhân cơ tim phì đại tắc nghẽn có vách ngăn giữa tâm thất trái và tâm thất phải dày hơn, gây tắc nghẽn đường ra thất trái và giảm lưu lượng máu qua tim.

\n

– Bệnh cơ tim phì đại không tắc nghẽn: Khoảng 1/3 trường hợp còn lại là dạng phì đại cơ tim không tắc nghẽn. Bệnh nhân không bị giảm lưu lượng máu qua tim, tuy nhiên, tâm thất trái bệnh nhân có thể dày và cứng hơn làm giảm thể tích chứa máu của tâm thất trái, từ đó giảm lượng máu bơm ra ngoài tim để đi nuôi cơ thể.

\n

\nBệnh cơ tim phì đại (Hypertrophic Cardiomyopathy) là bệnh lý di truyền do đột biến gen mã hóa protein của cấu trúc sarcomere cơ tim.

\n

2. Triệu chứng bệnh cơ tim phì đại

\n

Khi bị bệnh cơ tim phì đại thì người bệnh sẽ có những dấu hiệu nào cảnh bảo? Triệu chứng nhẹ và nặng khác nhau ra sao?

\n

BS.CK1 Cao Thị Lan Hương trả lời: 

\n

Bệnh nhân bệnh cơ tim phì đại có thể biểu hiện từ không triệu chứng cho đến các biến chứng nặng nhất như suy tim và đột tử.

\n

Trong nhiều trường hợp, người bệnh có thể không có hoặc có rất ít các biểu hiện bất thường. Họ vẫn có thể một cuộc sống như bao người bình thường khỏe mạnh khác. Điều này khiến họ thường phát hiện bệnh ở giai đoạn muộn, khi đã có nhiều biến chứng nghiêm trọng đe dọa tính mạng. Thống kê cho thấy, bệnh cơ tim phì đại là nguyên nhân thường gặp nhất của đột tử do tim ở bệnh nhân dưới 35 tuổi và vận động viên.

\n

Các dấu hiệu của bệnh phì đại cơ tim sẽ xuất hiện rõ ràng hơn ở thể bệnh cơ tim phì đại có tắc nghẽn và khi chức năng bơm máu của tim bị suy giảm đáng kể. Người bệnh có thể xuất hiện nhiều triệu chứng, bao gồm:

\n

– Khó thở, đặc biệt khi gắng sức

\n

– Đau ngực, đặc biệt khi hoạt động thể lực

\n

– Ngất xỉu, đặc biệt là trong hoặc ngay sau khi hoạt động thể lực, gắng sức. Đây được coi là dấu hiệu dự báo đột tử và được cho rằng do rối loạn nhịp nhanh thất hoặc rung thất.

\n

– Cảm giác rung ở ngực hoặc nhịp tim nhanh (đánh trống ngực).

\n

3. Nguyên nhân gây bệnh cơ tim phì đại

\n

Bệnh cơ tim phì đại có phải bệnh do di truyền không hay do những nguyên nhân nào khác nữa?

\n

BS.CK1 Cao Thị Lan Hương trả lời: 

\n

Nguyên nhân bệnh cơ tim phì đại thường là do đột biến gen gây nên và có liên quan đến yếu tố di truyền. Hiện có 13 gen với hơn 900 đột biến có thể gây ra bệnh cơ tim phì đại. Khoảng 60% bệnh nhân được xác định mắc bệnh do đột biến gen mã hóa các protein của cấu trúc sarcomere cơ tim và 40% do đột biến ở các gen khác hoặc không rõ nguyên nhân.Trên 50% bệnh nhân có tiền sử gia đình có người bị bệnh, vì vậy, những người có tiền sử gia đình mắc bệnh phì đại cơ tim cần tiến hành khám sàng lọc để phát hiện sớm mà có kế hoạch theo dõi, xử trí sớm.

\n

Ngoài ra, căn bệnh này có thể xuất phát từ hội chứng Noonan, bệnh Friedreich, bệnh chuyển hóa Glycogen, bất thường trong quá trình oxy hóa acid béo… Trừ một số ít trường hợp không xác định được nguyên nhân và những người bệnh này được xếp vào nhóm bệnh lý cơ tim phì đại vô căn.

\n

>>> Xem thêm: Những biến chứng nguy hiểm của bệnh cơ tim phì đại

\n

4. Ảnh hưởng bệnh cơ tim phì đại đối với sức khỏe

\n

Người mắc bệnh cơ tim phì đại có thể sống một cuộc sống bình thường không, hay sẽ gặp các vấn đề nào liên quan đến sức khỏe?

\n

BS.CK1 Cao Thị Lan Hương trả lời: 

\n

Đây là căn bệnh nguy hiểm có thể gây đột tử ở bệnh nhân, đặc biệt là người trẻ tuổi và vận động viên thể thao. Bệnh thường không có triệu chứng rõ ràng, dễ nhầm lẫn với các bệnh lý khác như đau thắt ngực, hoa mắt, chóng mặt, choáng váng khi gắng sức, khó thở, ngất xỉu… Nếu không được phát hiện sớm và điều trị kịp thời, đúng cách, bệnh nhân có nguy cơ đối mặt với các biến chứng nguy hiểm sau:

\n

– Rối loạn nhịp tim: Căn bệnh này có thể dẫn đến rung tâm nhĩ, nhịp nhanh thất và rung thất. Trong đó, rung tâm nhĩ là nguyên nhân làm gia tăng hình thành cục máu đông, gây nhồi máu cơ tim, đột quỵ. Nhịp nhanh thất và rung thất là nguyên nhân thường gặp gây ngừng tim, đột tử.

\n

– Thiếu máu cơ tim: Sự dày lên của cơ tim khiến lượng máu qua động mạch vành suy giảm, dẫn đến thiếu máu nuôi dưỡng cơ tim.

\n

– Giãn cơ tim: Bệnh kéo dài có thể làm tâm thất giãn ra để tăng thể tích chứa máu, lâu dần làm giảm sức co bóp của cơ tim.

\n

– Hở van hai lá: Van hai lá là van ngăn cách tâm nhĩ trái và tâm thất trái. Trong trường hợp cơ tim dày lên sẽ khiến khoảng không gian cho máu lưu thông giảm đi, máu chảy qua van tim nhanh và dồn dập làm tăng áp lực của dòng máu lên van tim, ảnh hưởng đến hoạt động van hai lá, gây hở van.

\n

– Suy tim: Việc cơ tim dày lên sẽ khiến tim giảm khả năng bơm máu để đáp ứng lại nhu cầu của cơ thể, kết quả dẫn đến suy tim.

\n

5. Biến chứng nguy hiểm của bệnh cơ tim phì đại

\n

Ngừng tim đột ngột và đột tử do tim là gì? Vì sao bệnh cơ tim phì đại có thể dẫn đến biến chứng này?

\n

BS.CK1 Cao Thị Lan Hương trả lời: 

\n

Một trong những biến chứng nguy hiểm của bệnh cơ tim phì đại là đột tử do tim. Nguyên nhân chính dẫn đến biến chứng ngừng tim đột ngột và đột tử do tim là do rối loạn nhịp nguy hiểm trong bệnh cơ tim phì đại bao gồm nhịp nhanh thất, rung thất, làm tim ngừng đập.

\n

Bệnh cơ tim phì đại là nguyên nhân thường gặp nhất của đột tử do tim ở bệnh nhân dưới 35 tuổi và vận động viên vì đa phần không triệu chứng nên bệnh nhân không nhận biết được, chỉ khi gắng sức thì cơn loạn nhịp tim xuất hiện, làm tim ngừng đập, bệnh nhân sẽ tử vong nếu không được hồi sức kịp thời hiệu quả với sốc điện khử rung thất.

\n

\nCơ tim phì đại có thể dẫn đến biến chứng đột tử do tim

\n

6. Đối tượng dễ đột tử do bệnh cơ tim phì đại

\n

Những ai sẽ dễ có nguy cơ đột tử do tim liên quan đến bệnh cơ tim phì đại, thưa bác sĩ?

\n

BS.CK1 Cao Thị Lan Hương trả lời: 

\n

Những bệnh nhân mắc bệnh cơ tim phì đại có nguy cơ đột tử cao bao gồm:

\n

– Bệnh nhân có tiền căn gia đình có người đột tử

\n

– Bệnh nhân đã từng bị ngất

\n

– Bệnh nhân có rối loạn nhịp như nhịp nhanh thất, rung thất

\n

– Bệnh nhân từng bị ngưng tim được cứu sống trước đây

\n

– Bệnh nhân có triệu chứng suy tim nặng cùng với giảm chức năng co bóp cơ tim

\n

7. Bệnh cơ tim phì đại và mang thai

\n

Người bệnh cơ tim phì đại liệu có thể mang thai? Nếu mang thai thì sẽ nguy hiểm thế nào và cần theo dõi ra sao?

\n

BS.CK1 Cao Thị Lan Hương trả lời: 

\n

Bệnh nhân có bệnh cơ tim phì đại vẫn có thể mang thai. Tuy nhiên, đây là một quá trình cần có sự chuẩn bị kỹ càng cho cả người làm mẹ (tương lai) và người con (tương lai).

\n

Khi bệnh nhân có ý định mang thai, bệnh nhân cần được khảo sát kỹ chức năng tim mạch, đánh giá nguy cơ đột tử để có phương án điều trị tối ưu giúp giảm tình trạng suy tim nặng lên trong lúc mang thai và cả nguy cơ đột tử trong lúc mang thai.

\n

Bên cạnh đó, bệnh nhân cần khảo sát bộ di truyền của bản thân để ước lượng nguy cơ sinh con bị di truyền bệnh này ra sao, đánh giá lại lần nữa bộ di truyền của thai nhi (khi đã mang thai)để ước lượng chính xác hơn nữa khả năng bé sau này biểu hiện bệnh này ra sao.

\n

Trong quá trình bệnh nhân mang thai, tất nhiên là sẽ cần theo dõi thai kỳ sát sao hơn với bs sản khoa ở từng mốc của thai kỳ và đặc biệt là 3 tháng cuối thai kỳ.

\n

8. Điều trị bệnh cơ tim phì đại

\n

Có những phương pháp điều trị nào cho bệnh cơ tim phì đại? Bệnh có thể kiểm soát thông thường bằng các loại thuốc không?

\n

BS.CK1 Cao Thị Lan Hương trả lời: 

\n

Hiện tại, bệnh cơ tim phì đại không thể được chữa lành hoàn toàn. Tuy nhiên, có nhiều phương pháp điều trị giúp làm giảm triệu chứng và biến chứng của bệnh như suy tim, đột quỵ, đột tử.

\n

Điều trị bao gồm phân tầng nguy cơ, thay đổi lối sống, thuốc và can thiệp

\n

 8.1 Phân tầng nguy cơ

\n

Phân tầng nguy cơ giúp xác định bệnh nhân nguy cơ đột tử cao, qua đó áp dụng các biện pháp phòng ngừa cho bệnh nhân

\n

Những bệnh nhân bệnh cơ tim phì đại có nguy cơ đột tử cao bao gồm:

\n

– Bệnh nhân có tiền căn gia đình có người đột tử

\n

– Bệnh nhân đã từng bị ngất

\n

– Bệnh nhân có rối loạn nhịp như nhịp nhanh thất, rung thất

\n

– Bệnh nhân từng bị ngưng tim được cứu sống trước đây

\n

– Bệnh nhân có triệu chứng suy tim nặng cùng với giảm chức năng co bóp cơ tim

\n

Tùy tình trạng bệnh, bác sĩ điều trị sẽ áp dụng các biện pháp điều trị thích hợp như dùng thuốc, đặt máy phá rung cấy được để giảm nguy cơ đột tử cho bệnh nhân.

\n

>>> Xem thêm: Nên và không nên ăn gì khi bị bệnh cơ tim phì đại (HCM)?

\n

 8.2 Thay đổi lối sống

\n

Được áp dụng cho tất cả bệnh nhân bệnh cơ tim phì đại

\n

– Giảm rượu – Rượu và caffein làm tăng nhịp tim và huyết áp. Vì vậy nên ngưng hoặc giảm rượu, caffein để tránh làm nặng triệu chứng bệnh.

\n

– Giảm caffein – caffein có thể gây hồi hộp ở một số bệnh nhân nhạy cảm với caffein. Cần giảm các sản phẩm có chứa caffein ở những bệnh nhân này.

\n

– Hạn chế muối và nước – cần thiết cho bệnh nhân có triệu chứng suy tim. Hãy hỏi bác sĩ của bạn mức độ cần hạn chế.

\n

– Hoạt động thể lực – Hầu hết bệnh nhân bệnh cơ tim phì đại có thể tham gia các môn thể thao không có tính đối kháng. Nên tránh nâng vật nặng và chơi các môn thể thao có cường độ cao.

\n

– Tái khám đều đặn – Bệnh nhân bệnh cơ tim phì đại nên tái khám theo lịch hẹn để theo dõi triệu chứng và biến chứng của bệnh để có phương pháp điều trị kịp thời.

\n

\nBệnh cơ tim phì đại có thể được điều trị bằng thuốc

\n

8.3 Thuốc

\n

Thuốc được kê toa để làm giảm triệu chứng và phòng ngừa biến chứng. Một số bệnh nhân có thể không cần dùng thuốc.

\n

– Thuốc ức chế beta và ức chế kênh canxi làm thư dãn cơ tim giúp việc đổ đầy và bơm máu hiệu quả hơn.Một số thuốc chống loạn nhịp khác có thể được chỉ định khi cần thiết.

\n

– Thuốc kháng đông được dùng để giảm nguy cơ hình thành cục máu đông có thể đưa đến đột quỵ khi bệnh nhân có rối loạn nhịp tim.

\n

– Thuốc lợi tiểu làm giảm ứ dịch ở phổi và chân, được chỉ định ở một số bệnh nhân.

\n

– Thuốc kháng sinh được kê toa khi cần phòng ngừa viêm nội tâm mạc nhiễm trùng.

\n

 8.4 Can thiệp

\n

 Dụng cụ

\n

Máy phá rung cấy được và máy tạo nhịp là dụng cụ nhỏ được đặt dưới da và được nối với dây điện cực đi qua tĩnh mạch để đến tim.

\n

– Máy phá rung cấy được – được chỉ định cho những bệnh nhân có nguy cơ đột tử cao. Dụng cụ này phát hiện và điều trị rối loạn nhịp nguy hiểm có thể dẫn đến ngừng tim và đột tử.

\n

– Máy tạo nhịp – giúp tim đập với tốc độ bình thường.

\n

 Cắt vách liên thất

\n

Là phẫu thuật làm giảm bề dày vách liên thất ở bệnh nhân bệnh cơ tim phì đại nhằm làm rộng đường ra thất trái ở chỉ định khi bệnh nhân có tắc nghẽn đường ra thất trái, vẫn còn triệu chứng dù đã được điều trị tối ưu với thuốc.

\n

 Chích alcool vào nhánh vách của động mạch liên thất trước

\n

Thủ thuật này làm cho vùng cơ tim chích alcool bị co lại và giảm bề dày. Phương pháp này chỉ thích hợp với một số bệnh nhân.

\n

 8.5 Ghép tim

\n

Một số bệnh nhân cần ghép tim khi có suy tim nặng và không đáp ứng với điều trị.

\n

9. Phòng ngừa bệnh cơ tim phì đại

\n

Làm sao để phòng ngừa bệnh cơ tim phì đại nói chung và phòng ngừa đột tử tim liên quan đến bệnh này?

\n

BS.CK1 Cao Thị Lan Hương trả lời: 

\n

Bệnh phì đại cơ tim là bệnh di truyền do đột biến gen, do đó không có phương pháp phòng ngừa hiệu quả. Ở nước ta, chúng ta chỉ cố gắng phát hiện bệnh ở giai đoạn đầu để áp dụngphương pháp điều trị giúp làm giảm triệu chứng và biến chứng của bệnh như suy tim, đột quỵ, đột tử. Bệnh nhân sẽ được phân tầng nguy cơ đột quỵ, đột tử do tim để có can thiệp hiệu quả (dùng thuốc, can thiệp, đặt máy phá rung) sẽ giảm thiểu tối đa nguy cơ đột quỵ, đột tử cho bệnh nhân.

\n

Trường hợp trong gia đình có thành viên bị bệnh cơ tim phì đại hay đột tử (đặc biệt là tuổi dưới 35), những thành viên còn lại nên đi kiểm tra sức khỏe tim mạch định kỳ hàng năm, bắt đầu từ khi trẻ 12 tuổi, để có thể phát hiện bệnh sớm và có phương pháp xử lý hiệu quả.

\n

Trường hợp khác thì nên tầm soát bệnh thông qua kiểm tra sức khỏe định kỳ theo trường học, cơ quan hay tự mình đến cơ sở y tế để kiểm tra, đặc biệt là khi có triệu chứng nghi ngờ. Chỉ bằng việc nghe tim và hai xét nghiệm đơn giản là siêu âm tim + đo điện tim là có thể giúp chúng ta phát hiện – loại trừ được bệnh cơ tim phì đại rồi.

\n

Những trường hợp có ý định chơi thể thao chuyên nghiệp cũng phải tầm soát bệnh cơ tim trước khi tham gia tập luyện, tham gia thi đấu.

\n

Benhdotquy.net