Phòng ngừa đột quỵ tuổi tứ tuần

1. Thực trạng đột quỵ hiện nay

TS.BS Trần Chí Cường trả lời: Theo số liệu thống kê vào cuối 2015 và đầu 2016, trung bình mỗi tỉnh có khoảng 1 triệu dân, trong đó có đến 1.000 bệnh nhân đột quỵ phải nhập viện. Đây chỉ là con số thống kê tại bệnh viện. Trên thực tế, còn số lượng bệnh nhân không được thống kê chắc hẳn còn cao hơn nhiều.

• Tại Đồng Tháp, riêng tại Bệnh viện Đa khoa Sa Đéc, mỗi năm có khoảng 1.000 bệnh nhân đột quỵ nhập viện.
• Tại Thành phố Vĩnh Long, mỗi năm có hơn 1.000 bệnh nhân đột quỵ phải nhập viện.
• Tại Cần Thơ, mỗi năm có hơn 2.000 bệnh nhân đột quỵ nhập viện.
• Tại An Giang, có đến hơn 3.000 bệnh nhân đột quỵ nhập viện trong một năm.

Như vậy, riêng khu vực miền Tây đã có khoảng 10.000 – 15.000 bệnh nhân đột quỵ mỗi năm. Theo đó, nếu như khoảng 30 – 50% bệnh nhân đột quỵ không được cứu chữa kịp thời thì hàng nghìn bệnh nhân tử vong do đột quỵ.

Theo thống kê của Bộ Y tế Việt Nam, nước ta có khoảng 200.000 bệnh nhân đột quỵ một năm. Con số này cũng tương đương với các quốc gia ở khu vực.

2. Đột quỵ phụ thuộc vào các yếu tố nào?

TS.BS Trần Chí Cường trả lời: Những yếu tố nguy cơ gây đột quỵ có thể kể đến như: hút thuốc, lạm dụng uống rượu, bệnh tiểu đường, béo phì, mỡ máu cao, tăng huyết áp, sống trong môi trường ô nhiễm không khí, tiếp xúc với chất độc hại hay ăn thực phẩm bẩn.

Ngoài ra, một số yếu tố khó tránh khỏi như tuổi tác (tuổi càng lớn nguy cơ đột quỵ càng cao).

Đột quỵ đang có xu hướng trẻ hóa. Đối với người trẻ, ngoài lối sống không lành mạnh, một số trường hợp có thể khiến họ tăng nguy cơ đột quỵ như dị dạng mạch máu não. Những dị tật này là nguy cơ tiềm ẩn mà không có dấu hiệu cảnh báo trước.

TS.BS Trần Chí Cường khám cho bệnh nhân.

3. Vì sao độ tuổi mắc bệnh đột quỵ ngày càng trẻ hóa?

TS.BS Trần Chí Cường trả lời: Đột quỵ không loại trừ bất kỳ ai, độ tuổi hay nghề nghiệp nào. Bởi ngay cả bác sĩ cũng có thể bị đột quỵ.

Do đó, điều quan trọng là chúng ta cần biết được mình có nguy cơ bị đột quỵ hay không.

Sự trẻ hóa của đột quỵ là điều đáng báo động hiện nay. Sở dĩ có sự trẻ hoá này là do môi trường sống ngày càng bị ô nhiễm, nhiều người càng ít quan tâm đến sức khỏe, ít vận động, hút thuốc lá hay lạm dụng rượu bia.

Chính lối sống không lành mạnh này chính là một trong những nguyên nhân khiến bệnh đột quỵ ngày càng trẻ hóa và có khuynh hướng gia tăng. Thậm chí, các bác sĩ còn từng điều trị đột quỵ khi chỉ ngoài 20 tuổi.

Trước đây, chúng ta quan niệm rằng đột quỵ xảy ra ở người trên 60. Trên thực tế, tỷ lệ người dưới 50 tuổi bị đột quỵ hiện nay rất cao.

4. Các dấu hiệu chính của bệnh đột quỵ

TS.BS Trần Chí Cường trả lời: 80% bệnh nhân bị đột quỵ nghẽn mạch máu cho biết có triệu chứng báo trước. 20% trường hợp đột quỵ có thể xảy ra một cách đột ngột.

Có 3 dấu hiệu chính giúp nhận biết bệnh nhân đột quỵ, bao gồm:

• Mặt bị méo một bên
• Tay chân bị yếu
• Nói khó

Nếu một người đang sinh hoạt bình thường bỗng nhiên xuất hiện đủ 3 dấu hiệu kể trên thì có thể họ đã bị đột quỵ chứ không phải trúng gió.

Lúc này, chúng ta cần đưa bệnh nhân đến bệnh viện có khả năng điều trị đột quỵ gần nhất để đảm bảo thời gian vàng.

Trong trường hợp bệnh nhân xuất hiện cơn thiếu máu não thoáng qua, họ cũng sẽ xuất hiện những triệu chứng tương tự đột quỵ nhưng sau qua một vài phút họ vẫn có thể sinh hoạt trở lại bình thường. Tuy nhiên, bệnh nhân vẫn cần được đưa đến bệnh viện để được chẩn đoán nguyên nhân và điều trị phù hợp. Bởi có đến 80% bệnh nhân có cơn thiếu máu não thoáng qua sẽ bị đột quỵ thực sự.

5. Xử trí thế nào khi phát hiện người thân bị đột quỵ?

TS.BS Trần Chí Cường trả lời: Đối với bệnh đột quỵ, nếu bệnh nhân được chẩn đoán và điều trị sớm thì sẽ đạt hiệu quả cao nhất.

Thời gian vàng trong điều trị đột quỵ tắc nghẽn mạch máu nhỏ là khoảng 4,5 giờ sau khi bệnh nhân có triệu chứng đầu tiên cho đến khi nhập viện.

Nếu đến kịp trong 4,5 giờ, bệnh nhân sẽ được sàng lọc và chỉ định điều trị bằng thuốc tan cục máu đông. Thuốc này chỉ được sử dụng tại bệnh viện. Theo đó, bác sĩ sẽ tiêm thuốc vào tĩnh mạch.

Thời gian vàng trong điều trị bệnh nhân tắc nghẽn mạch lớn là khoảng 6 giờ đầu.

Đối với bệnh nhân đột quỵ bị tắc nghẽn mạch máu lớn trên não, điều trị càng xa thời gian vàng thì tổn thương não càng nặng. Trên thực tế, đã có nhiều trường hợp bệnh nhân tử vong vì đến bệnh viện quá muộn.

Khi có hiểu biết về thời gian vàng trong điều trị đột quỵ, chúng ta có thể tránh được quan điểm sai lầm.

• Không nên coi bệnh đột quỵ là trúng gió.
• Không nên sơ cứu cho bệnh nhân đột quỵ bằng cách cạo gió, vắt chanh vào miệng, giựt tóc mây, chích lể.

Đây đều là những quan điểm sai lầm trong cấp cứu người bệnh đột quỵ và chỉ làm tốn thêm thời gian vàng. Mỗi phút trôi qua, bệnh nhân đột quỵ sẽ mất đi 2 triệu tế bào thần kinh. Như vậy, trong vòng 1 giờ, não bệnh nhân gần như bị tàn phế, tổn thương rất nặng.

6. Cơ sở y tế đảm bảo điều kiện gì có thể cấp cứu đột quỵ?

TS.BS Trần Chí Cường trả lời: Đối với bệnh viện có thể điều trị đột quỵ, điều kiện tối thiểu là chụp CT.

Nếu bệnh viện không có máy CT, các bác sĩ sẽ không biết bệnh nhân bị xuất huyết não hay nhồi máu não.

Đối với bệnh nhân xuất huyết não, bác sĩ không được tiêm thuốc tan máu đông bởi điều này sẽ khiến bệnh nhân ra đi nhanh hơn.

Theo thống kê, 80% bệnh nhân bị đột quỵ nhồi máu não và 20% bị xuất huyết não. Mặc dù tỷ lệ đột quỵ nhồi máu não cao hơn nhưng điều này không có nghĩa là chúng ta sẽ cho bệnh sử dụng thuốc tan cục máu đông khi chưa biết được liệu họ có bị xuất huyết não hay không.

Theo đó, cần chụp CT càng sớm càng tốt giúp phân biệt được loại đột quỵ là điều tiên quyết.

Nếu bệnh nhân bị đột quỵ nhồi máu não do tắc nghẽn mạch máu lớn, các bác sĩ có thể điều trị bằng các phương pháp trong lòng mạch để lấy cục máu đông ra.

Nếu bệnh nhân đến bệnh viện muộn, việc tái thông sẽ không được hiệu quả hoặc để lại di chứng nặng nề, thậm chí dẫn đến tử vong.

Xem thêm >>> Đột quỵ do cholesterol cao, làm sao phòng ngừa?

7. Cần lưu ý gì khi sử dụng thuốc và thực phẩm chức năng phòng ngừa đột quỵ?

TS.BS Trần Chí Cường trả lời: Vấn đề phòng ngừa đột quỵ cần được đưa lên mục tiêu hàng đầu đối với người chưa từng bị đột quỵ.

Đối với những bệnh nhân đã từng bị đột quỵ, mục tiêu phòng ngừa tái phát vẫn là mục tiêu hàng đầu.

Bệnh nhân đã từng bị đột quỵ phải tuyệt đối tuân thủ theo chỉ định điều trị của bác sĩ, chẳng hạn như:

• Kiểm soát tốt bệnh tiểu đường.
• Sử dụng để giảm mỡ máu.
• Tập thể dục để giảm cân nếu béo phì.
• Bỏ hút thuốc lá.
• Tập vật lý trị phục hồi chức năng…

Nếu bạn muốn sử dụng thực phẩm chức năng để phòng ngừa đột quỵ thì cần tham khảo ý kiến của bác sĩ trước khi dùng.

Bên cạnh đó, thực phẩm chức năng mà bạn chọn cần phải có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng và thành phần nguyên liệu đã được cấp giấy phép lưu hành của Bộ Y tế.

Hiện nay, trên thị trường hiện nay có rất nhiều thực phẩm chức năng được bày bán rộng rãi, thậm chí được buôn bán qua truyền miệng. Do đó, nếu bạn không biết rõ nguồn gốc của sản phẩm thì không nên sử dụng. Trong một số trường hợp, việc sử dụng thực phẩm chức năng không rõ nguồn gốc có thể khiến người dùng bị dị ứng, sốc thuốc, tổn thương gan và thận.

Trích trong video “Phòng ngừa đột quỵ tuổi tứ tuần” phát sóng trên kênh Youtube Video Alobacsi. Phần 2: Điểm danh những biện pháp hiệu quả giúp ngừa đột quỵ tuổi tứ tuần

Trọng Dy (ghi) – Benhdotquy.net