Phân biệt sốc nhiệt, đột quỵ, đột tử

Những ngày này, tại miền Bắc nắng nóng đỉnh điểm, liên tiếp ghi nhận các trường hợp người dân ngất xỉu, thậm chí tử vong đột ngột khi lao động hay tham gia giao thông. Nhiều người đặt câu hỏi: đó là sốc nhiệt, đột quỵ hay đột tử? Ba khái niệm quen thuộc nhưng dễ nhầm lẫn này có cách nhận diện và mức độ nguy hiểm khác nhau, nếu không hiểu rõ sẽ dẫn tới chậm trễ trong cấp cứu và để lại hậu quả đáng tiếc.

Mới đây, Trung tâm Cấp cứu A9 – Bệnh viện Bạch Mai tiếp nhận một nam công nhân 38 tuổi, tiền sử khỏe mạnh, nhập viện trong tình trạng nguy kịch, hôn mê, thân nhiệt trên 41°C, suy đa tạng sau khi làm việc ngoài trời nắng gắt. Bệnh nhân được chẩn đoán sốc nhiệt (heat stroke), tiên lượng nặng, phải lọc máu liên tục, thở máy, kiểm soát thân nhiệt và bù dịch điện giải.

Sốc nhiệt thường xảy ra khi lao động thể lực ngoài trời nắng gắt, đặc biệt từ 11h–15h; làm việc trong không gian kín, nóng, thông khí kém như hầm lò, container, lò luyện kim; mặc quần áo bảo hộ bí bách trong thời gian dài; hoặc lao động cường độ cao mà không được bù nước, điện giải đầy đủ. Người cao tuổi và người có bệnh nền là nhóm cần đặc biệt chú ý.

Chuỗi tiến triển thường gặp là say nắng, say nóng, sau đó chuyển sang sốc nhiệt và có thể dẫn đến tử vong. Say nóng thường gặp khi làm việc gắng sức trong môi trường nóng ẩm, còn say nắng xuất hiện khi làm việc dưới trời nắng gắt. Sốc nhiệt được xác định khi cơ thể mất khả năng điều hòa thân nhiệt, nhiệt độ ≥ 40°C kèm theo rối loạn ý thức.

Cách phân biệt sốc nhiệt, đột quỵ và đột tử cũng rất quan trọng. Sốc nhiệt và đột quỵ não đều có biểu hiện mất ý thức đột ngột, mạch cảnh còn đập. Tuy nhiên, ở đột quỵ não sẽ không có tăng thân nhiệt ác tính, trong khi sốc nhiệt luôn ghi nhận nhiệt độ cơ thể từ 40°C trở lên.

Sốc nhiệt và đột tử đều gây mất ý thức đột ngột, nhưng sốc nhiệt vẫn còn mạch cảnh, thân nhiệt tăng cao, trong khi đột tử do tim mạch khiến mạch cảnh mất hoàn toàn, thân nhiệt bình thường hoặc giảm sau khi ngừng tim.

Các bác sĩ cảnh báo, sốc nhiệt là “kẻ giết người thầm lặng”, có thể tiến triển nhanh và gây tử vong nếu không được phát hiện, xử trí kịp thời. Trong bối cảnh thời tiết nắng nóng gay gắt, người dân cần tuyệt đối không chủ quan, chú ý điều kiện làm việc, sinh hoạt, đảm bảo nghỉ ngơi, bù nước, điện giải để bảo vệ sức khỏe cho bản thân và người thân.

Nguồn: Bệnh viện Bạch Mai