Những điều bạn cần biết về chứng đau nửa đầu và đột quỵ

Đau nửa đầu được biết đến với triệu chứng là những cơn đau có mức độ từ nhẹ đến nặng. Đột quỵ được biết đến dấu hiệu gây tê và yếu một bên cơ thể, cũng như nói lắp, lú lẫn, giảm hoặc nhìn đôi, chóng mặt, mất thăng bằng và phối hợp. Nhưng một số cơn đau nửa đầu cũng gây tê, yếu, khó nói, lú lẫn, thay đổi thị giác và chóng mặt. Và một số đột quỵ gây ra đau đầu đột ngột, dữ dội. Với các triệu chứng đôi khi chồng chéo của chứng đau nửa đầu và đột quỵ, có thể khó phân biệt bạn đang gặp phải căn bệnh nào và liệu bạn nên nằm xuống trong một căn phòng tối, yên tĩnh để giảm bớt triệu chứng hay đến ngay phòng cấp cứu. Tuy nhiên, một người cũng có thể bị đau nửa đầu và đột quỵ cùng một lúc. Vậy bạn nên làm thế nào để ứng phó với các triệu chứng có thể là đau nửa đầu hay đột quỵ? Và ngoài các triệu chứng thông thường, có thực sự có mối quan hệ giữa chứng đau nửa đầu và đột quỵ?

Chứng đau nửa đầu và đột quỵ có thể gây ra nhiều triệu chứng giống nhau.

1. Làm sao để biết đó là đột quỵ hay cơn đau nửa đầu?

Đau nửa đầu là một chứng rối loạn thần kinh đặc trưng bởi các triệu chứng lặp đi lặp lại, bao gồm đau đầu kèm theo buồn nôn, nôn và nhạy cảm với ánh sáng, xúc giác, khứu giác hoặc âm thanh. Một giả thuyết, được mô tả trên Tạp chí Khoa học Thần kinh, là nó liên quan đến các mạng lưới tế bào thần kinh (dây thần kinh) có thể bị kích thích trong não, khi được kích hoạt, sẽ giải phóng nhiều loại hóa chất được gọi là neuropeptide. Đến lượt mình, các neuropeptide lại gây ra sự giãn nở và co lại (mở rộng và thu hẹp) của các mạch máu dẫn đến các triệu chứng liên quan đến chứng đau nửa đầu. Đột quỵ là tình trạng giảm lưu lượng máu ở một phần não. Đột quỵ có thể do tắc nghẽn mạch máu – được gọi là đột quỵ do thiếu máu cục bộ hoặc do chảy máu được gọi là đột quỵ xuất huyết. Trong cả hai trường hợp, phần não bị thiếu oxy và chất dinh dưỡng, gây ra tổn thương mô hoặc chết phần não đó. Đột quỵ cũng có thể gây tử vong, đặc biệt nếu nó ảnh hưởng đến phần não kiểm soát hơi thở và các cơ quan chính khác, chẳng hạn như tim. Ava Liberman, MD, phó giáo sư thần kinh học tại Trung tâm Y tế Montefiore, Đại học Y Albert Einstein ở Thành phố New York, cho biết cả chứng đau nửa đầu và đột quỵ đều có thể gây ra thiếu hụt thần kinh khu trú hoặc chức năng bất thường ở các vị trí cụ thể trong cơ thể. Suy giảm thần kinh khu trú có thể bao gồm yếu hoặc mất kiểm soát cơ, tê và ngứa ran ở một vùng trên cơ thể, và các vấn đề về giọng nói, thị lực hoặc thính giác do não hoặc hệ thần kinh có vấn đề. Do đó, một số ít người đến khoa cấp cứu với chứng đau nửa đầu được điều trị bằng thuốc làm tan cục máu đông khi bác sĩ chẩn đoán rằng người đó đang bị đột quỵ. Việc bác sĩ có thể ngăn chặn cơn đột quỵ nhanh như thế nào là rất quan trọng đối với sự hồi phục của bệnh nhân và tiên lượng về sau, Tiến sĩ Liberman nói.

2. Những loại đau nửa đầu nào có thể gây ra đột quỵ?

Bệnh đau nửa đầu hay còn gọi là đau nửa đầu Migraine là loại thường bị nhầm lẫn với đột quỵ. Tiền tình trạng đau nửa đầu, người bệnh sẽ có các triệu chứng về thị giác (bị nhòe, ruồi bay), cảm giác buồn nôn hoặc hệ thần kinh khác thường kéo dài từ vài phút đến một giờ. Có thể có các triệu chứng hào quang mà không đau đầu. Các triệu chứng hào quang phổ biến nhất là các hiệu ứng thị giác như đèn nhấp nháy sáng hoặc các đốm hoặc đường ngoằn ngoèo trong tầm nhìn của một người. Các triệu chứng hào quang khác có thể xảy ra bao gồm mất thị lực trong thời gian ngắn; bị ngứa ran và tê ở mặt, tay hoặc các vùng khác trên cơ thể; nghe thấy những âm thanh như tiếng vo ve hoặc tiếng nhạc; và gặp các vấn đề về lời nói và ngôn ngữ như không thể nói thành lời, nói lắp, hoặc nói lầm bầm. Bất kỳ dấu hiệu nào trong số đó đều có thể dễ dàng được cho là dấu hiệu của đột quỵ. Một loại đau nửa đầu khác có thể gây ra các triệu chứng giống như đột quỵ là một tình trạng di truyền rất hiếm gặp được gọi là chứng đau nửa đầu liệt nửa người có tính chất gia đình. Các triệu chứng của cơn đau nửa đầu liệt nửa người cũng giống như đau nửa đầu Migraine, bao gồm yếu cơ hoặc vận động ở một bên của cơ thể, có thể kéo dài nhiều ngày hoặc thậm chí vài tuần. Hiếm khi, chứng đau nửa đầu liệt nửa người có thể gây sốt, lú lẫn, mất ý thức hoặc thậm chí hôn mê sâu.

3. Điều gì sẽ xảy ra nếu tôi không chắc đó là chứng đau nửa đầu hay đột quỵ?

Anum Riaz, MD, phó giáo sư thần kinh học tại Đại học Toledo, Ohio, cho biết: “Nếu bạn bị đau nửa đầu lần đầu và có các triệu chứng bất thường với nó, trải nghiệm này có thể rất đáng sợ.” Tiến sĩ Riaz lưu ý rằng việc đánh giá đột quỵ luôn là một ý kiến ​​hay nếu bạn gặp các triệu chứng có thể cho thấy đột quỵ hoặc đau nửa đầu, bao gồm cả lú lẫn, đột nhiên không thể cử động mặt, cánh tay hoặc chân, đặc biệt là ở một bên, hoặc nếu bạn gặp khó khăn khi nói. Liberman đồng tình, nói rằng: “Những người bị đau nửa đầu thường biết các triệu chứng của họ và luôn hành động theo dấu hiệu cảnh báo đột quỵ, bao gồm đột ngột tê, giảm thị lực và suy nhược.” Theo nguyên tắc chung, chứng đau nửa đầu thường gây ra những cảm giác ngứa ran, gai mắt, nhìn thấy các đốm – trong khi đột quỵ có liên quan đến việc không có cảm giác, tức là cảm thấy tê hoặc yếu và mất thị lực. Một điểm khác biệt đáng chú ý là các triệu chứng đột quỵ có xu hướng xảy ra đột ngột, trong khi các triệu chứng đau nửa đầu thường phát triển dần dần trong nhiều giờ.

4. Chứng đau nửa đầu có làm tăng nguy cơ đột quỵ?

Mặc dù chứng đau nửa đầu thường không gây ra đột quỵ, nhưng chứng đau nửa đầu kèm theo ánh hào quang có thể khiến mọi người có nguy cơ đột quỵ cao hơn một chút. Liberman nhấn mạnh rằng nguy cơ gia tăng nhìn chung là nhỏ và những người bị chứng đau nửa đầu nên biết các triệu chứng của họ và không sống trong nỗi sợ hãi bị đột quỵ.

5. Làm cách nào để giảm nguy cơ đột quỵ?

Chứng đau nửa đầu kèm theo hào quang là một yếu tố nguy cơ mạch máu, điều tốt nhất mà những người bị chứng đau nửa đầu có thể làm là tham gia nhiều hơn vào việc giảm các yếu tố nguy cơ gây đột quỵ. Theo CDC, nguyên nhân hàng đầu của đột quỵ là huyết áp cao, cholesterol cao, hút thuốc, béo phì và tiểu đường. Bạn có thể giảm nguy cơ đột quỵ bằng cách tuân theo một chế độ ăn uống lành mạnh, duy trì cân nặng hợp lý, hoạt động thể chất, bỏ thuốc lá nếu bạn hút thuốc và tránh uống quá nhiều rượu nếu bạn uống rượu. Làm việc với bác sĩ của bạn để kiểm soát bất kỳ tình trạng y tế nào bạn có thể mắc phải – chẳng hạn như huyết áp cao, cholesterol cao, béo phì, tiểu đường hoặc bệnh tim cũng sẽ giúp giảm nguy cơ đột quỵ. Và bác sĩ có thể giúp bạn bỏ thuốc lá. Phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ bị chứng đau nửa đầu cần nói chuyện với bác sĩ về nguy cơ đột quỵ của họ khi lựa chọn phương pháp tránh thai. Trong khi các thuốc tránh thai cũ với lượng estrogen cao được biết là làm tăng nguy cơ đột quỵ – đặc biệt là ở những phụ nữ hút thuốc – thì việc sử dụng các biện pháp tránh thai nội tiết liều thấp ở những phụ nữ khỏe mạnh bị chứng đau nửa đầu dường như không gây thêm nguy cơ, theo đánh giá trong Báo cáo Đau đầu và Đau Hiện tại.

Thiên An