Người bị tăng huyết áp nên tầm soát bệnh tim mạch như thế nào?

\n

1. Tăng huyết áp là gì? Vì sao huyết áp cao lại là vấn đề đáng lo ngại?

\n

BS.CK1 Cao Thị Lan Hương:

\n

Huyết áp là áp lực của máu tác động lên thành động mạch. Huyết áp được tính bằng đơn vị mmHg và được xác định bằng cách đo huyết áp. Huyết áp có hai chỉ số:

\n

Huyết áp tâm thu thể hiện ở chỉ số trên, là huyết áp khi tim co bóp

\n

Huyết áp tâm trương thể hiện ở chỉ số dưới, là huyết áp khi tim bạn được thư giãn

\n

Tăng huyết áp là tình trạng áp lực máu đẩy vào thành động mạch khi tim bơm tống máu đi quá cao. Nếu áp lực này tăng lên theo thời gian sẽ ảnh hưởng nhiều đến sức khỏe.

\n

– Huyết áp bình thường: Đối với người trưởng thành (từ 16 tuổi trở lên), khi các chỉ số huyết áp tâm thu dưới 120mmHg và huyết áp tâm trương dưới 80mmHg thì được gọi là huyết áp bình thường.

\n

– Huyết áp cao: Theo Hội Tim mạch học Việt Nam, một người bị huyết áp cao khi có chỉ số huyết áp tâm thu (huyết áp tối đa) ≥140mmHg và/hoặc chỉ số huyết áp tâm trương (huyết áp tối thiểu) ≥90mmHg.

\n

– Tiền tăng huyết áp là mức giá trị của các chỉ số huyết áp nằm giữa huyết áp bình thường và tăng huyết áp (Huyết áp tâm thu từ 120-139 mmHg hoặc huyết áp tâm trương từ 80-89 mmHg).

\n

Tăng huyết áp là kẻ giết người thầm lặng vì nó thường không gây ra triệu chứng gì cả trong nhiều năm. Thế nhưng, dù không có triệu chứng, thì nó vẫn gây ra những tổn thương cho mạch máu, tim và các cơ quan khác trong cơ thể. Do đó, khi bệnh nhân xuất hiện triệu chứng thì có thể đã có biến chứng rồi. Bốn cơ quan chịu ảnh hưởng nặng nề nhất của tăng huyết áp là tim, mắt, thận và não. Các biến chứng của tăng huyết áp có thể gặp là nhồi máu cơ tim, đột quỵ, suy tim, vỡ phình động mạch chủ, suy thận, mất thị lực, hội chứng chuyển hóa làm tăng nguy cơ mắc đái tháo đường, sa sút trí tuệ… Như vậy, gọi tăng huyết áp nguy hiểm vì nó diễn tiến âm thầm và gây ra những biến chứng nguy hiểm có thể đe dọa tính mạng người bệnh hoặc để lại gánh nặng tàn phế.

\n

Tăng huyết áp đang là nỗi lo ngại của toàn nhân loại vì tỉ lệ mắc bệnh ngày càng gia tăng. Theo thống kê hiện nay trên thế giới có đến 1,13 tỷ người có huyết áp cao, con số này được dự đoán lên đến 1,56 tỷ người vào năm 2025. Bên cạnh đó, bệnh tăng huyết áp đang ngày càng trẻ hóa, tỉ lệ bệnh có xu hướng gia tăng dần ở nhóm 30-50 tuổi.

\n

\nĐối tượng tăng huyết áp ngày càng trẻ hóa, nguyên nhân từ lười vận động, ăn mặn và dùng rượu, bia.

\n

>>> Xem thêm: Đột quỵ do tăng huyết áp nguy hiểm ra sao?

\n

2. Khi bị tăng huyết áp, người bệnh sẽ có những triệu chứng gì?

\n

BS.CK1 Cao Thị Lan Hương:

\n

Như đã trình bày ở trên, rất nhiều bệnh nhân tăng huyết áp không hề có triệu chứng gì trong nhiều năm. Theo thống kê, có khoảng 1/3 đến ½ trường hợp người bệnh không có dấu hiệu gì, chỉ phát hiện bệnh khi đo huyết áp tình cờ hay khám sức khỏe tổng quát hoặc khi đã có biến chứng như: nhồi máu cơ tim, đột quỵ hay suy thận mạn giai đoạn cuối.

\n

Một số bệnh nhân có biểu hiện khi huyết áp tăng cao là: nhức đầu, nặng đầu, mỏi gáy, chóng mặt, nóng phừng mặt… Và khi chỉ số huyết áp tăng rất cao, đạt ngưỡng tăng huyết áp cấp cứu (huyết áp đo được ≥ 180/120 mmHg), bệnh nhân có thể có kèm một trong các dấu hiệu sau như co giật, lừ đừ, nhìn mờ, nôn ói, hôn mê, khó thở, đau tức ngực dữ dội;khi đó thì người bệnh cần đến bệnh viện ngay để được cấp cứu kịp thời.

\n

3. Người bị tăng huyết áp có nguy cơ mắc phải các bệnh tim mạch nào?

\n

BS.CK1 Cao Thị Lan Hương:

\n

Bệnh tăng huyết áp vừa là yếu tố nguy cơ (tức là làm tăng nguy cơ mắc phải), vừa là nguyên nhân của rất nhiều bệnh lý trên toàn cơ thể, bao gồm cả bệnh thuộc hệ tim mạch và cả những bệnh nằm ngoài hệ tim mạch. Cho nên, có thể nói các bệnh này chính là biến chứng của tăng huyết áp. Các biến chứng thường gặp của tăng huyết áp bao gồm:

\n

– Biến chứng ở tim: nhồi máu cơ tim, suy tim, rung nhĩ,…

\n

– Biến chứng ở não: nhồi máu não, xuất huyết não, suy giảm trí nhớ,..

\n

– Biến chứng ở thận: suy thận ở nhiều mức độ khác nhau, nặng nhất là diễn tiến đến suy thận mạn giai đoạn cuối phải điều trị thay thế thận (ghép thận hoặc chạy thận định kỳ)

\n

– Biến đổi mạch máu ở đáy mắt do huyết áp cao, có thể gây xuất huyết, phù nề mạch máu võng mạc, nghiêm trọng hơn là gây mù

\n

– Bệnh động mạch ngoại biên hai chân: do xơ vữa mạch máu gây hẹp hoặc tắc mạch máu nhỏ ở hai chân, gây đau chân khi đi lại, nặng hơn là loét, hoại tử phải cắt chi gây tàn phế

\n

– Rối loạn cương dương: thường gặp, đặc biệt nếu có kèm đái tháo đường, hút thuốc lá.

\n

4. Người bị tăng huyết áp nên tầm soát bệnh tim mạch không?

\n

BS.CK1 Cao Thị Lan Hương:

\n

Người bị tăng huyết áp chắc chắn là rất cần tầm soát bệnh tim mạch và tất cả các biến chứng khác của tăng huyết áp diễn ra trên tất cả các bộ phận, cơ quan trong cơ thể, đặc biệt là 4 cơ quan chính bao gồm tim, mắt, thận, não và hệ động mạch ngoại biên.

\n

5. Tầm soát tim mạch giúp phát hiện các nguy cơ tim mạch nào?

\n

BS.CK1 Cao Thị Lan Hương:

\n

Tầm soát tim mạch giúp phát hiện các bệnh lý tim mạch tìm ẩn và các nguy cơ tim mạch gồm: tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu, rối loạn đường huyết, tăng acid uric, cường giáp, tổn thương gan, tổn thương thận, tổn thương phổi-màng phổi, rối loạn nhịp tim, thiếu máu cơ tim, bệnh van tim, bệnh suy tim, bệnh xơ vữa động mạch.

\n

\nTheo BS Lan Hương, tăng huyết áp là loại bệnh lý nguy hiểm và gây ra nhiều biến chứng ảnh hưởng đến não, vì vậy nên tầm soát càng sớm càng tốt.

\n

6. Các xét nghiệm cần thực hiện ở người tăng huyết áp?

\n

BS.CK1 Cao Thị Lan Hương:

\n

Người bệnh tăng huyết áp cần làm 2 nhóm xét nghiệm sau:

\n

– Xét nghiệm tìm nguyên nhân khiến cho huyết áp tăng cao. Ví dụ: hẹp động mạch thận, u tuyến thượng thận, hẹp eo động mạch chủ,…

\n

– Xét nghiệm đánh giá ảnh hưởng của huyết áp lên các cơ quan trong cơ thể không chỉ riêng bệnh tim mạch mà còn ở các cơ quan khác như não, thận, mắt…

\n

Đối với xét nghiệm tìm nguyên nhân tăng huyết áp, bao gồm:

\n

\n
• Siêu âm bụng tổng quát: tìm bệnh lý thận, tuyến thượng thận;
\n
• Siêu âm động mạch thận: tìm hẹp động mạch thận;
\n
• Siêu âm động mạch chủ: tìm bệnh hẹp eo động mạch chủ;
\n
• Xét nghiệm chức năng thận (creatinine máu, albumin niệu, tổng phân tích nước tiểu), hormone tuyến thượng thận (aldosterone máu, renin huyết tương, metanephrine máu, niệu), tuyến giáp (TSH), tuyến yên (cortisol máu, ACTH),…
\n
• Chụp CT hoặc MRI bụng tìm u tuyến thượng thận;
\n
• Đa ký giấc ngủ: tìm bệnh ngưng thở khi ngủ;
\n

\n

Xét nghiệm thường quy đánh giá ảnh hưởng của tăng huyết áp lên các cơ quan trong cơ thể:

\n

\n
• Đo điện tim: phát hiện dày giãn buồng tim, rối loạn nhịp hoặc thiếu máu cơ tim;
\n
• Siêu âm tim: đánh giá chức năng tim, dày giãn buồng tim, hở van tim;
\n
• Xét nghiệm máu: công thức máu, đường huyết đói, HbA1c, chức năng thận, điện giải đồ, acid uric máu, chức năng tuyến giáp, mỡ máu, men gan;
\n
• Tổng phân tích nước tiểu, tỷ lệ microalbumin/creatinine niệu: đánh giá ảnh hưởng của huyết áp lên chức năng thận như gây tiểu đạm ở các mức độ khác nhau. Ngoài ra, tổng phân tích nước tiểu còn giúp phát hiện bệnh lý cầu thận, ống thận, nhiễm trùng tiểu hay đái tháo đường đi kèm;
\n
• Đo vận tốc sóng mạch nhằm đánh giá độ cứng của mạch máu;
\n
• Đo chỉ số huyết áp cổ chân/cánh tay (ABI): để tìm bệnh hẹp hoặc tắc động mạch ngoại biên ở 2 chân;
\n
• Chụp võng mạc: phát hiện tổn thương mạch máu đáy mắt do huyết áp cao lâu ngày;
\n

\n

7. Có cần chuẩn bị hoặc lưu ý gì trước khi tầm soát bệnh tim mạch không?

\n

BS.CK1 Cao Thị Lan Hương:

\n

Để quá trình thăm khám diễn ra nhanh chóng, thuận lợi và cho kết quả tốt nhất, người bệnh nên lưu ý:

\n

– Mang theo các kết quả thăm khám, các phim, đơn thuốc đang dùng… trong vòng 06 tháng trở lại đây để bác sĩ tim mạch có thêm thông tin dữ liệu về bạn.

\n

– Khám vào buổi sáng, nhịn ăn tối thiểu 08 giờ trước khi đi khám vì bạn sẽ cần làm xét nghiệm mỡ máu và đường máu là 2 xét nghiệm cần phải nhịn ăn.Nếu người bệnh đang điều trị tiểu đường, không nên uống thuốc hoặc tiêm insulin vào buổi sáng trước khi đến khám vì bạn nhịn ăn sáng mà. Hãy đem theo thức ăn chuẩn bị sẵn để có thể ăn và uống thuốc ngay sau khi lấy máu xét nghiệm và chờ thực hiện các xét nghiệm khác (như đo điện tim, siêu âm…)

\n

– Uống nhiều nước để dễ lấy máu làm xét nghiệm và siêu âm bụng, bs cũng sẽ đề nghị bạn lấy nước tiểu làm xét nghiệm. Hãy đem theo 1 chai nước suối để uống thêm nước khi cần.

\n

– Không sử dụng chất kích thích như cà phê, nước chè, thuốc lá, rượu bia… trước khi đi khám… vì có thể làm ảnh hưởng kết quả chẩn đoán.

\n

– Mặc quần áo rộng rãi, đơn giản vì bạn sẽ được đo điện tim, chụp phim phổi và siêu âm.

\n

– Trong quá trình thăm khám, cần trả lời trung thực, đầy đủ các câu hỏi của bác sĩ.

\n

– Người bệnh cũng có thể chủ động chuẩn bị một số câu hỏi để trao đổi rõ hơn với bác sĩ.

\n

8. Chi phí cho 1 lần tầm soát bệnh tim mạch cao không? BHYT có thanh toán?

\n

BS.CK1 Cao Thị Lan Hương:

\n

Chi phí trung bình cho 1 lần tầm soát bệnh tim mạch dao động từ 2 đến 4 triệu đồng tùy vào bệnh viện, phòng khám, gói dịch vụ lựa chọn và đối tượng bệnh nhân/khách hàng. Không phải tất cả mọi người sẽ làm toàn bộ các xét nghiệm giống nhau, mà bác sĩ sẽ dựa vào triệu chứng, ước lượng nguy cơ của từng cá thể mà lựa chọn các xét nghiệm cho phù hợp. Do đó, bệnh nhân/khách hàng luôn luôn trải qua khâu thăm khám, hỏi bệnh trực tiếp với bác sĩ rồi mới có chỉ định làm xét nghiệm cho phù hợp.

\n

BHYT có thực hiện chi trả tầm soát bệnh tim mạch cho những bệnh nhân có triệu chứng nghi ngờ bệnh tim mạch (như đau ngực, khó thở) và bệnh nhân có bệnh lý thuộc nhóm nguy cơ cao mắc bệnh tim mạch (như bệnh lý mạch máu não, đái tháo đường, suy thận…). người không có bệnh và chỉ có nhu cầu khám kiểm tra tổng quát thì BHYT không hỗ trợ đồng chi trả.

\n

\nNgười bị tăng huyết áp nên điều chỉnh lối sống và chế độ ăn uống lành mạnh để phòng ngừa biến cố tim mạch.

\n

9. Cách đo huyết áp tại nhà sao cho đúng?

\n

BS.CK1 Cao Thị Lan Hương:

\n

Quy trình đo huyết áp đúng cách theo hướng dẫn của Bộ Y tế:

\n

– Ngồi nghỉ 15 phút trước khi đo.

\n

– Không hút thuốc lá, uống cafe 2 giờ trước khi đo.

\n

– Tư thế đo: nằm trên giường hoặc ngồi dựa lưng vào ghế, hai chân chạm sàn nhà, không bắt chéo chân, tay duỗi thẳng, đặt ngang tim, giữ im lặng trong lúc đo.

\n

– Lần đầu tiên đo huyết áp cả hai tay, tay có mức huyết áp cao hơn được chọn để đo và theo dõi huyết áp những lần sau.

\n

– Mỗi lần đo 2 lượt, cùng một tay, mỗi lượt đo cách nhau 2 phút. Nếu huyết áp tâm thu ở 2 lần đo khác biệt > 10 mmHg, đo thêm lần thứ 3 sau 2 phút nữa. Lấy huyết áp trung bình của 2 lần đo gần nhất.

\n

– Dùng máy đo tự động, loại có băng quấn cánh tay có kích thước phù hợp.

\n

Người bệnh có thể đo huyết áp buổi sáng hoặc buổi chiều, hoặc khi có triệu chứng gợi ý tăng huyết áp kể trên.

\n

>>> Xem thêm: 7 cách để ngăn ngừa tăng huyết áp, phòng chống đột quỵ

\n

10. Làm sao để kiểm soát huyết áp, phòng ngừa bệnh tim?

\n

BS.CK1 Cao Thị Lan Hương:

\n

Để kiểm soát huyết áp và phòng ngừa bệnh tim, bệnh nhân cần thực hiện lối sống tốt cho sức khỏe từ sớm:

\n

– Ngưng hút thuốc lá, tránh hút thuốc lá thụ động

\n

– Thể dục thường xuyên, tối thiểu 30 – 45 phút mỗi ngày, các ngày trong tuần. Có thể đi bộ, chạy bộ, chạy xe đạp, bơi lội, đánh cầu lông, bóng bàn, đánh golf, tập yoga, thể dục nhịp điệu, thiền,..tùy theo tình trạng sức khỏe mỗi người.

\n

– Giảm cân nếu dư cân, béo phì (khi BMI >23): đặt mục tiêu giảm từ 5% đến 7% cân nặng trong vòng mỗi 6 tháng đến khi đạt cân nặng lý tưởng (BMI từ 18 – 22)

\n

– Chế độ ăn tốt cho tim mạch:

\n

\n
• Ăn ít chất béo, thịt mỡ, chất bột đường, thực phẩm đóng hộp, thức ăn nhanh, hạn chế muối, giảm rượu bia.
\n
• Nên ăn cá, thịt gia cầm; nên ăn nhiều trái cây, rau, củ, quả, hạt, thực phẩm tươi sống, organic.
\n

\n

– Cân bằng cuộc sống, tránh căng thẳng

\n

– Điều trị tốt các bệnh lý đi kèm:

\n

\n
• Kiểm soát lượng đường trong máu nếu bạn có đái tháo đường
\n
• Điều trị ổn định huyết áp và mỡ máu
\n

\n

– Tầm soát bệnh lý tim mạch định kỳ mỗi năm từ năm 20 tuổi.

\n

Benhdotquy.net