Ngoại khoa đóng vai trò như thế nào trong điều trị đột quỵ?

Đột quỵ có 2 dạng chính là tắc nghẽn mạch máu và xuất huyết. Đối với dạng tắc nghẽn mạch máu, nếu không phát hiện kịp thời, bệnh nhân có thể đối diện với các di chứng nặng nề.

Trước kỷ nguyên phát triển của can thiệp nội mạch, hầu như không có phương án nào giải quyết hiệu quả những di chứng do đột quỵ tắc nghẽn mạch máu gây ra. Ngày nay, sự phát triển vượt bậc về can thiệp mạch, thuốc tiêu sợi huyết đang đem lại hiệu quả điều trị thần kỳ.

Tuy nhiên, trong những trường hợp bệnh nhân vào viện trễ, không phát hiện kịp hoặc sau khi can thiệp thì bị phù não hay chảy máu, ngoại khoa được xem như một biện pháp giữ vai trò cứu mạng.

Nếu bệnh nhân bị phù não hay xuất huyết sau can thiệp, bác sĩ ngoại thần kinh sẽ mở nắp sọ để nhu mô não phù ra giúp giảm áp lực nội sọ. Từ đó tưới máu não được cải thiện và giảm áp lực nội sọ chung, vùng não còn lại sẽ đỡ bị ảnh hưởng hơn. Đồng thời, kết hợp với quá trình hồi sức tích cực mới có thể đem lại kết quả tối ưu cho bệnh nhân đột quỵ vào viện muộn.

BS.CK1 Nguyễn Quang Hưng – Trưởng đơn vị Ngoại thần kinh, Bệnh viện Đột quỵ Tim mạch Cần Thơ chia sẻ về vai trò của ngoại khoa trong điều trị đột quỵ.

Dạng thứ hai của đột quỵ là xuất huyết. Nếu bệnh nhân xuất huyết có thể tích dưới 30ml và tri giác của bệnh nhân tốt, họ chỉ cần điều trị nội khoa tích cực. Điều trị nội khoa tích cực bao gồm kiểm soát huyết áp chặt chẽ, uống thuốc chống lo âu, thuốc giảm đau và thuốc chống phù não.

Tuy nhiên, trong trường hợp huyết áp của bệnh nhân khó ổn định bằng thuốc hoặc thể tích máu xuất huyết quá lớn thì bác sĩ phải can thiệp ngoại khoa ngay. Khác với mổ sọ giải áp trong phù não, điều trị ngoại khoa cho bệnh nhân xuất huyết não đòi hỏi thực hiện nhiều giai đoạn hơn như: mổ sọ, bóc tách vào nhu mô não thông qua kính hiển vi. Nhờ đó, các bác sĩ mới nhận định được cấu trúc mạch máu lớn để bảo tồn nó. Từ đó, dưới kính hiển vi, bác sĩ sẽ lấy máu tụ hiệu quả, cũng như nhìn được điểm chảy máu rõ ràng để hút máu, giải áp và cầm máu để vị trí tổn thương không bị chảy máu trở lại.

Thông thường, bệnh nhân bị chảy máu trở lại do huyết áp tăng lên, nhưng xác suất đó rất thấp. Nhờ sự hỗ trợ của kính hiển vi, ca mổ được an toàn và hiệu quả. Sau khi mổ, nắp sọ của bệnh nhân được gửi lên ngân hàng mô ở TPHCM để bảo quản. Nếu tình trạng đã ổn định, bệnh nhân sẽ được đặt lại nắp sọ sau 3 tháng.

Đột quỵ do nhiều nguyên nhân gây ra như: hút thuốc, sử dụng rượu bia trong thời gian dài hoặc rối loạn mỡ máu. Bên cạnh đó, có một yếu tố nguy cơ được xem như “sát thủ thầm lặng” hay “quả bom hẹn giờ” đang là đề tài nóng hiện nay – túi phình mạch máu não.

Nếu túi phình mạch máu não chưa được phát hiện cho đến khi vỡ ra, nó sẽ gây ra hậu quả hết sức nghiêm trọng là xuất huyết não. Nếu không phát hiện được và chỉ nghĩ nó giống như xuất huyết thông thường thì khi tái vỡ lần thứ hai, tỷ lệ tử vong sẽ lên đến 90%.

Tại Đột quỵ Tim mạch Cần Thơ, bệnh nhân có túi phình mạch máu não sẽ được can thiệp bằng phương pháp nội mạch.

Đối với can thiệp nội mạch, bệnh nhân được coil hoặc stent chuyển dòng. Tuy nhiên, trong trường hợp túi phình cổ rộng, việc can thiệp ít hiệu quả hơn, các bác sĩ sẽ sử dụng phương pháp kẹp cổ túi phình động mạch não.

Phương pháp này cũng được thực hiện tương tự như những ca phẫu thuật khác, tức bệnh nhân được gây mê và đặt tư thế thích hợp. Phẫu thuật viên sẽ rạch da và khoan mổ sọ dưới kính vi phẫu, sau đó bóc tách ra các mạch máu thông thường và tìm đến túi phình. Việc kẹp túi phình sẽ được lên kế hoạch trước khi mổ, điều này sẽ giúp quá trình can thiệp thuận lợi hơn. Việc kẹp túi phình giúp túi phình được xóa khỏi tuần hoàn mạch máu não và tỷ lệ tái phát thấp hơn, cũng như để lại di chứng ít hơn.

Đột quỵ cũng như giả đột quỵ, rất khó phân biệt. Nếu nhận ra các dấu hiệu kể trên, người dân sẽ phân biệt được đây là trường hợp đột quỵ hay giả đột quỵ, từ đó có phương án xử trí phù hợp. Chích đầu ngón tay, nặn chanh sẽ vô tình làm cho bệnh nhân bị trễ thời gian vàng trong cấp cứu đột quỵ.

Người dân nên ghi nhớ những bệnh viện gần khu mình sinh sống có khả năng cấp cứu đột quỵ. Theo đó, bệnh viện có khả năng cấp cứu đột quỵ phải đảm bảo có thể thực hiện phương pháp dùng thuốc tiêu sợi huyết, có khả năng can thiệp nội mạch và phẫu thuật thần kinh.

Trích trong video “Vai trò của ngoại khoa trong điều trị đột quỵ” phát trên kênh youtube Bệnh viện Đa khoa S.I.S Cần Thơ Xem thêm >>> Giá trị của “thời gian vàng” trong cấp cứu đột quỵ

Trọng Dy (ghi) – Benhdotquy.net