Mỗi năm có thể chụp X-quang, CT, MRI bao nhiêu lần?

\n

1. Tia X ảnh hưởng như thế nào đến sức khỏe?

\n

BS.CK1 Đỗ Võ Công Nguyên trả lời:

\n

Mặc dù tia X có liên quan đến việc làm tăng nguy cơ ung thư nhẹ, nhưng tác dụng phụ ngắn hạn rất thấp. Khi tiếp xúc quá mức với bức xạ ở mức thấp, nó sẽ gây ra một số tác động như chảy máu, nôn mửa, rụng tóc, bong da… Các tác động sinh học từ bức xạ tự nhiên ảnh hưởng đến cơ thể con người được miêu tả bằng phép đo gọi là Millisievert (mSv).

\n

Trong cuộc sống hằng ngày, chúng ta cũng chịu nhiều bức xạ tự nhiên như từ mặt trời, trái đất hay hóa chất trong cơ thể con người, gọi là bức xạ nền.

\n

Theo một nghiên cứu ở Hoa Kỳ, mỗi người nhận bức xạ tự nhiên trung bình mỗi năm là 3,7 mSv/năm. Nếu chụp X-quang, bức xạ sẽ cao hơn một chút so với bức xạ nền và bức xạ CT cao hơn khoảng 2 đến 5 mSv.

\n

Nghiên cứu ở trường cao đẳng Hoa Kỳ khuyến nghị rằng, nên bảo đảm mức xạ an toàn với chẩn đoán hình ảnh là dưới 100 mSv suốt đời khi chụp X-quang và khoảng 25 đến 50 lần chụp CT trong cuộc đời.

\n

2. Nguy cơ ung thư sau khi chụp X-quang và CT ước tính như thế nào?

\n

BS.CK1 Đỗ Võ Công Nguyên trả lời:

\n

Một số chuyên gia không cảm thấy có sự gia tăng mức độ rủi ro dưới 100 mSv, nhưng các chuyên gia khác cho rằng mức độ rủi ro xảy ra ở bất kỳ mức độ phơi nhiễm nào. Mức độ tử vong do ung thư trong tự nhiên chiếm 25% cho nên mức độ tử vong do tia X rất thấp không thể thống kê. Tuy nhiên, theo nghiên cứu gần đây của Hoa Kỳ cho thấy tỷ lệ tử vong do tia X chiếm 0.02 đến 0.04% trong tổng số ung thư mới.

\n

Do đó, bệnh nhân cần đi khám bác sĩ để có chỉ định rõ ràng là nên chụp hay không, hoắc có thể thay bằng phương pháp khác như siêu âm bụng, chụp X-quang phổi hay CT liều thấp. CT liều thấp có mức ảnh hưởng tia giảm hơn 80% so với chụp CT thông thường.

\n

\n

3. Mức độ phóng xạ khi chụp X-quang tại các vị trí

\n

BS.CK1 Đỗ Võ Công Nguyên trả lời:

\n

Trong cuộc sống chúng ta có bức xạ nền từ môi trường, mặt trời, trái đất và từ hóa chất trong cơ thể; bức xạ nền trung bình khoảng 0,01 – 0,02% mSv.

\n

– Chụp X-quang ngực, tay chân thì tương đương 2.4 ngày bức xạ nền.
\n– Chụp X-quang sọ tương đương với 12 ngày bức xạ nền.
\n– Chụp X-quang bụng tương đương 180 ngày bức xạ nền.
\n– CT sọ não tương đương 243 ngày bức xạ nền.
\n– CT ngực tương đương 960 ngày bức xạ nền.
\n– CT bụng tương đương 1200 ngày bức xạ nền.

\n

4. Ưu và nhược điểm của 3 phương pháp chụp CT, MRI và DSA

\n

BS.CK1 Đỗ Võ Công Nguyên trả lời:

\n

Mỗi phương pháp đều có điểm mạnh riêng và các bác sĩ phải phối hợp với nhau. CT chụp rất nhanh, nên phương pháp này được áp dụng trong cấp cứu như chấn thương sọ não, chấn thương bụng kín, chấn thương ngực. Ưu điểm của phương pháp trên là đánh giá những vôi hóa, xương và tạng cơ khí như phổi.

\n

Phương pháp MRI chụp lâu hơn nhưng hình ảnh lại rõ nét và mô tả chi tiết hơn. MRI giúp phát hiện các tổn thương như u, viêm não, thoái hóa chất trắng, bệnh lý động kinh, bệnh lý mạch máu não… Các vùng tiếp xúc với xương CT khó phát hiện hoặc phát hiện không rõ, nhưng MRI sẽ giúp phát hiện rất chính xác.

\n

CT có liên quan đến tia X, MRI dùng từ trường nên không liên quan đến tia X nhưng lại hạn chế trong kim loại. Ví dụ như những người cấy ghép máy tạo nhịp, đặt stent hay máy trợ thính cần hạn chế chụp, nếu chụp thì cần báo cho bác sĩ, nhân viên kỹ thuật phòng MRI biết để có phương pháp hỗ trợ.

\n

Thuốc cản quang trong CT thỉnh thoảng dễ gây tai biến, dị ứng, buồn nôn, suy thận. MRI ít gây tai biến hơn.

\n

DSA là phương pháp chụp mạch máu xóa nền. DSA chụp mạch máu một cách chính xác và can thiệp. Trong đột quỵ não, DSA có thể can thiệp bằng cách hút huyết khối trong mạch vành, nó có thể can thiệp tình trạng hẹp mạch thận hay động mạch chi… Phương pháp DSA có nhiều ưu điểm về mạch máu hơn so với các phương pháp khác.

\n

>>> Xem thêm: Khi nào chụp CT, MRI, khi nào cần đến DSA?

\n

5. MRI không dùng đến tia X, sẽ có bất lợi gì cho sức khỏe người chụp?

\n

BS.CK1 Đỗ Võ Công Nguyên trả lời:

\n

Mặc dù MRI không ảnh hưởng đến sức khỏe con người vì không dùng tia X nhưng phương pháp này dùng từ trường và tiếng động cho nên trong trường hợp phụ nữ có thai, chúng ta cần hạn chế nếu có chỉ định, cần chụp sau 3 tháng.

\n

Trong trường hợp bệnh nhân đặt máy tạo nhịp, đặt stent, máy trợ thính hoặc có mảnh kim loại do dị vật kim loại như mảnh đạn thì trong MRI cũng hạn chế. Những trường hợp này cần được báo cho bác sĩ biết.

\n

\nChụp X-quang nhiều có thể không đáng lo, nhưng hãy cân nhắc kỹ khi chụp CT.

\n

6. Có nên chụp CT hay MRI toàn thân để tầm soát ung thư không?

\n

BS.CK1 Đỗ Võ Công Nguyên trả lời:

\n

Bệnh nhân cần đến bác sĩ để khám và có chỉ định hợp lý. Bác sĩ sẽ cho siêu âm, chụp X-quang, xét nghiệm máu, đặc biệt làm marker ung thư để có chỉ điểm khu trú tổn thương ở bộ phận nào, sau đó mới hướng dẫn nên chụp CT, MRI hay làm phương pháp khác để phát hiện bệnh.

\n

Nên nhớ chụp toàn thân không có nghĩa là sẽ phát hiện được bệnh ung thư mà cần phải khám và phối hợp nhiều phương pháp mới phát hiện ra bệnh.

\n

7. Bệnh nhân nẹp vít xương đùi, xương cột sống có chụp MRI sọ não được không?

\n

BS.CK1 Đỗ Võ Công Nguyên trả lời:

\n

Bệnh nhân nẹp vít ở xương đùi và cột sống đều có thể MRI sọ não vì dụng cụ phẫu thuật rất hiện đại, không gây ảnh hưởng đến từ trường nhiều.

\n

8. Người cao tuổi có răng giả cố định, từng đặt stent có chụp được MRI không?

\n

BS.CK1 Đỗ Võ Công Nguyên trả lời:

\n

Bệnh nhân có răng giả cố định vẫn chụp MRI bình thường. Riêng sọ não bị nhiễu ảnh và ảnh hưởng nhiễu ảnh đến cột sống cổ nên trong trường hợp đó, bác sĩ cần xem kỹ lưỡng, nếu được thì tiếp tục chụp. Nếu không phải sử dụng phương pháp khác đó là chụp CT.

\n

Nếu bệnh nhân đặt stent, khoảng 80% người đặt stent có thể chụp được. Nếu máy 3.0, mức độ chụp của bệnh nhân bị hạn chế hơn.

\n

Bệnh nhân nên chụp MRI từ 3 đến 6 tháng sau đặt stent. Trong tương lai, các thiết bị y tế sẽ tiên tiến hơn và bệnh nhân có khả năng chụp được. Trước đây, máy tạo nhịp bị hạn chế nhưng gần đây chúng ta chụp được với điều kiện là bác sĩ phải báo cho phòng MRI và phòng MRI sẽ liên lạc với kỹ sư để họ điều chỉnh máy.

\n

9. Mỗi năm được chụp X-quang, CT, MRI bao nhiêu lần, mỗi lần thực hiện nên cách bao lâu?

\n

BS.CK1 Đỗ Võ Công Nguyên trả lời:

\n

Tốt nhất, mọi người nên chụp từ 5 đến 7 lần X-quang trong một năm. Nếu chụp nhiều hơn, cần có sự chẩn đoán và chỉ định của bác sĩ.

\n

Liều tia của CT cao hơn từ 2 đến 5 mSv, nên phải cẩn thận không tự ý đi chụp khi chưa có sự chỉ định của bác sĩ.

\n

Riêng MRI, dù không ảnh hưởng đến tia, liều bức xạ nhưng cũng cần đi gặp bác sĩ vì đau liên quan đến nhiều nguyên nhân. Người bệnh không thể đau chân đi chụp chân, đau đầu đi chụp đầu mà cần có sự chẩn đoán kỹ để đỡ tốn tiền và tìm ra bệnh chính xác hơn.

\n

>>> Xem thêm: Chụp CT và MRI hết bao nhiêu tiền?

\n

Trong Dy (ghi), benhdotquy.net (theo video AloBacsi.vn)