Loét tì đè sau đột quỵ: Dấu hiệu nhận biết, điều trị và cách chăm sóc

\n

1. Vị trí loét tì đè thường xuất hiện trên cơ thể bệnh nhân đột quỵ?

\n

Loét do tì đè là một loại loét do kém dinh dưỡng ở một hoặc nhiều vùng da nào đó của cơ thể của cơ thể gây nên. Loét do tì đè thường xuất hiện ở những bệnh nhân nặng phải nằm lâu như đột quỵ, đặc biệt là không trở mình, không thay đổi tư thế, không được xoa bóp thường xuyên vùng bị tì đè.

\n

Bất cứ vùng nào trên cơ thể cũng có thể bị loét tì đè. Tuy nhiên, tình trạng này thường xảy ra trên những vùng da phủ lên nền xương cứng, vùng xung quanh khớp háng, gót chân và xương cùng cụt. Đặc biệt, ở bệnh nhân sau đột quỵ những vị trí hay bị loét do áp lực thường gặp đó là vùng cùng cụt, hai gót chân, hai bả vai.

\n

\nCác vị trí bệnh nhân đột quỵ có thể bị loét tì đè do nằm lâu, ít vận động.

\n

2. Dấu hiệu nhận diện người bệnh đột quỵ bị loét tì đè

\n

Người chăm sóc có thể nhận diện một số triệu chứng khi người bệnh đột quỵ bị loét tì đè như sau:

\n

– Vùng da ở chỗ tì đè đỏ, sung huyết, có thể người bệnh cảm thấy đau, nếu người cao tuổi lú lẫn (tai biến mạch mạch não, tuổi quá cao…) thường không biết cảm giác đau.

\n

– Tại vùng da bị tì đè có thể có nốt phồng lên như bị bỏng, khi nốt phồng vỡ ra sẽ thấy da ở đó có màu đỏ bầm hoặc xanh nhạt rồi đen lại.

\n

– Nếu không được chăm sóc cẩn thận, vết loét tì đè này có thể bị bội nhiễm vi khuẩn hoặc vi nấm, phát triển rất nhanh gây khó khăn cho điều trị, đặc biệt bị bội nhiễm vi khuẩn có độc lực mạnh, kháng nhiều kháng sinh như tụ cầu vàng hoặc trực khuẩn mủ xanh.

\n

»»» Xem thêm: Cách chăm sóc bệnh nhân đột quỵ khi trở về nhà

\n

3. Các giai đoạn của loét tì đè ở bệnh nhân đột quỵ

\n

Dựa vào sự thương tổn của da và tổ chức dưới da vùng tì đè, các nhà chuyên môn phân chia thành 4 mức độ (hoặc 4 giai đoạn) khác nhau từ nhẹ đến nặng.

\n

3.1 Giai đoạn 1

\n

Vùng da bị tổn thương vẫn nguyên vẹn. Tuy nhiên nó bị đổi màu da. Vùng da này có thể xuất hiện màu đỏ nếu bạn có màu da sáng. Vết đỏ không biến mất sau khi bỏ ra khỏi dấu tay ấn hay lực tì đè. Nếu bạn có nước da sẫm màu, da có thể đổi từ màu xanh sang màu tím. Có thể đau, cứng hoặc mềm, ấm hơn hoặc lạnh hơn vùng da xung quanh.

\n

\nLoét tì đè ở người bệnh đột quỵ chia làm 4 giai đoạn khác nhau.

\n

3.2 Giai đoạn 2

\n

Tổn thương mất một phần bề dày của da. Biểu hiện là vết loét hở da, nông, đáy vết loét đỏ hồng, không đóng vảy. Ngoài ra, giai đoạn 2 cũng có thể biểu hiện dưới dạng bóng nước. Những bóng nước này có thể nguyên vẹn hoặc bị vỡ, chứa đầy dịch huyết thanh bên trong. Đặc biệt, vết loét giai đoạn 2 sẽ không nhìn thấy mô mỡ và các mô sâu hơn.

\n

3.3 Giai đoạn 3

\n

Vết loét sâu hơn, mất toàn bộ lớp da. Vì vậy, vết loét để lộ ra lớp mỡ, nhưng chưa tới lớp cơ, gân, xương bên dưới. Tổn thương sâu tương tự như hình ảnh của một cái hố. Có thể xuất hiện tổ chức dưới da hoại tử có màu vàng đục nhưng không tổn thương sâu vào cơ nhưng có thể xuất hiện đường hầm hay lỗ rò.

\n

3.4 Giai đoạn 4

\n

Đây là giai đoạn nặng nhất, mất toàn bộ mô da và dưới da, để lộ ra cơ, gân, xương hay gân cơ và dây chằng, tổ chức hoại tử màu vàng đục hay khô đen và có thể xuất hiện đường hầm hay lỗ rò.

\n

Nếu vùng da bị loét quá nặng do mất toàn bộ phần da, tổ chức dưới da, đáy vết thương được bao bởi lớp nhầy hoại tử màu vàng, nâu, hay xám hoặc lớp hoại tử khô màu đen và không xác định được chiều sâu của vết thương, sẽ khó xác định được độ.

\n

»»» Xem thêm: Bí quyết lựa chọn thiết bị phục hồi chức năng cánh tay sau đột quỵ

\n

4. Điều trị loét tì đè ở bệnh nhân đột quỵ như thế nào?

\n

\nViệc điều trị các vết loét do tì đè, nằm lâu cần phải thực hiện càng sớm càng tốt nhưng phải đúng phác đồ.

\n

Loét tì đè là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây kéo dài thời gian nằm viện, làm tăng chi phí điều trị, thời gian chăm sóc ở những bệnh nhân nằm lâu, liệt, ít vận động. Nếu không điều trị kịp thời và đúng cách sẽ có nguy cơ tử vong cao. Vì vậy, việc điều trị các vết loét do tì đè, nằm lâu cần phải thực hiện càng sớm càng tốt nhưng phải đúng phác đồ.

\n

Việc điều trị loét do áp lực còn phụ thuộc vào giai đoạn và tình trạng của vết loét. Những phương pháp điều trị có thể là: thuốc do bác sĩ điều trị chỉ định (ví dụ, Sanyrene, kháng sinh, nội tiết tố, tia cực tím, nước biển, men, đường, mỡ y học, bột xốp, axít tanic, axít boric…), người nhà không không nghe mách bảo của người khác hoặc không tự động mua thuốc để điều trị; phẫu thuật; chăm sóc vết thương tại chỗ (bao gồm loại băng gạc chuyên dụng); thay đổi lối sống (thường xuyên thay đổi tư thế, sử dụng những loại nệm giảm áp lực chuyên dụng, chế độ ăn uống lành mạnh); điều trị bất cứ tình trạng nhiễm trùng nào hiện diện

\n

5. Chăm sóc vết loét do tì đè ra sao?

\n

Vần đề chăm sóc, nên đánh giá mức độ tổn thương, tình trạng sức khỏe nói chung của người bệnh để có hướng chăm sóc. Cần chăm sóc da để da khô, sạch, đặc biệt các vùng da tì đè nhiều dễ bị loét nhất. Đồng thời cần quan tâm đến tiểu, đại tiện của người bệnh không để dây bẩn ra các vùng cơ quan sinh dục, tiết niệu, chậu hông.

\n

Nếu đã có loét thì việc chăm sóc như sau: thời gian đầu vết loét chưa lan rộng chưa sâu, có thể là vết trợt da thì hằng ngày 1-2 lần rửa bằng nước muối sinh lý và nước ôxy già, dùng gạc tiệt khuẩn thấm khô, sau đó có thể bôi xanhmethylen rồi dùng gạc vô khuẩn đắp lại. Tốt hơn có thể chiếu đèn tử ngoại vào vết loét.

\n

Nếu vết loét sâu, rộng và có tổ chức hoại tử thì trước hết phải cắt lọc hết tổ chức hoại tử, sau đó đắp gạc có NaCl 10% và thuốc tím, 1 ngày thay 1 lần. Hoặc có thể dùng miếng băng urgosorb. Miếng băng này có tác dụng hút các tổ chức bẩn và hoại tử.

\n

Mỗi ngày xoa bóp cho người bệnh ít nhất 3 – 4 lần, cần quan tâm đặc biệt xoa bóp vùng da dễ bị loét (vùng da bị tì đè). Nếu vùng da bị phồng, cố gắng không để nốt phồng vỡ đề phòng nhiễm trùng.

\n

Thường xuyên thay đổi tư thế cho người bệnh (nghiêng trái, nghiêng phải…) thời gian khoảng một vài giờ một lần (tốt nhất 30 phút một lần), làm thế nào để tư thế người bệnh thoải mái nhất, ngay cả gối kê đầu cần mềm mại, độ cao vừa phải.

\n

Vải trải giường cần khô, sạch, không chùng, không gập. Nếu dùng đệm nước, đệm khí cần trải vải sạch, không gấp nếp để tránh da dính vào đệm. Cần tư vấn cho người nhà chăm sóc người bệnh chế độ ăn uống cân bằng các chất đạm, mỡ, vitamin, khoáng chất.

\n

\nCác vết loét do tỳ đè có thể khiến cho bệnh nhân đột quỵ có nguy cơ tử vong cao do hoại tử và nhiễm trùng. Vì vậy phòng ngừa là chiến lược quan trọng hơn cả.

\n

»»» Xem thêm: Hướng dẫn chăm sóc bệnh nhân bị loét tì đè sau đột quỵ

\n

6. Làm thế nào để dự phòng loét tì đè ở người bệnh đột quỵ?

\n

Để dự phòng loét có một số biện pháp như:

\n

– Cho bệnh nhân nằm trên đệm hơi hoặc đệm nước

\n

– Lăn trở thay đổi điểm tỳ cho bệnh nhân: cứ 2 giờ trở mình cho bệnh nhân 1 lần (từ nằm ngửa sang nằm nghiêng phải hoặc trái).

\n

– Hằng ngày xoa bóp nhẹ nhàng những vùng bị tỳ đè nhiều, tuy nhiên không nên xoa bóp mạnh gây trợt da. Vận động thụ động bên liệt để tránh co cứng cơ và giúp lưu thông tuần hoàn.

\n

– Giữ gìn vệ sinh các vùng da bị tỳ đè nhiều: hằng ngày 1-2 lần lau bằng khăn mềm, ấm, sau đó lau khô bằng khăn mềm sạch, nhất là sau khi đi đại, tiểu tiện. Khi lau tránh làm xây xát da, không nên bôi mỡ hay rắc bột kháng sinh vì gây hạn chế hô hấp của da và gây ẩm càng dễ loét.

\n

– Hằng ngày phải kiểm tra phát hiện sớm các dấu hiệu chớm loét như ngứa, đau, thay đổi màu da như đỏ, tím để kịp thời điều trị. Khi phát hiện ra các dấu hiệu chớm loét thì phải kê gối, đệm mềm tại các nơi đó để tránh bị tỳ đè thêm, hoặc có thể dùng thuốc xịt sanyren để tránh loét.

\n

– Cung cấp đầy đủ chất dinh dưỡng. Đây là nhân tố thiết yếu trong phòng ngừa và quản lí loét tì đè. Cần thiết lập chế độ dinh dưỡng hợp lí. Ngoài ra, cần bổ sung các vitamin và uống đủ nước.

\n

Thiên An, benhdotquy.net