Làm sao giúp người bệnh suy tim ăn Tết trọn vẹn?

BS.CK1 Cao Thị Lan Hương cho biết trong và sau Tết, tỉ lệ bệnh nhân nhập viện liên quan đến bệnh lý tim mạch tăng cao nhất so với các tháng còn lại của năm. Vậy cần phòng tránh thế nào để người bệnh suy tim ăn Tết trọn vẹn?

25-01-2023 14:55
Theo dõi trên |

1. Trong dịp Tết tỷ lệ bệnh nhân nhập viện liên quan đến bệnh lý tim mạch ra sao?

Thưa bác sĩ, trong dịp Tết tỷ lệ bệnh nhân nhập viện liên quan đến bệnh lý tim mạch ra sao, đặc biệt là người bệnh suy tim?

BS.CK1 Cao Thị Lan Hương:

Tháng giêng là tháng diễn ra nhiều hoạt động lễ hội, cũng là “tháng ăn chơi” theo suy nghĩ của một bộ phận dân chúng, kéo theo đó là tình trạng khoa cấp cứu của các bệnh viện bị quá tải vì tiếp nhận một lượng lớn bệnh nhân nhập viện liên quan đến tim mạch, hô hấp và những bệnh lý tiêu hóa.

Thực tế, thời điểm trong và sau Tết, tỉ lệ bệnh nhân nhập viện liên quan đến bệnh lý tim mạch tăng cao nhất so với các tháng còn lại của năm. Nghiên cứu cho thấy, sau các ngày nghỉ lễ Tết, số ca tử vong do nhồi máu cơ tim ở nam giới dưới 50 tuổi cao hơn 19% so với những ngày bình thường. Ðặc biệt, rất nhiều người phải đi khám vì khó thở, đau ngực, ngất… do suy tim ứ huyết, tăng huyết áp, tai biến mạch não, rối loạn nhịp tim…

>> Xem thêm: Vì sao cứ Tết đến nhiều người bị tăng huyết áp?

Hiện tượng này còn được gọi với tên khoa học là Holiday Heart Syndrome, dịch là Hội chứng tim sau kỳ nghỉ lễ. Hội chứng này được đặt tên lần đầu tiên năm 1978 bởi bác sĩ Philip Ettinger, để chỉ những bệnh nhân bị rung nhĩ sau khi uống quá nhiều rượu. Ngày nay, một số tác giả sử dụng tên của hội chứng này cho các rối loạn tim mạch nói chung, tăng đột biến sau kỳ nghỉ lễ, đặc biệt là dịp Tết.

2. Những nguyên nhân gì khiến bệnh nhân suy tim phải nhập viện trong những ngày Tết?

BS.CK1 Cao Thị Lan Hương:

Trong những ngày Tết, thói quen sinh hoạt hàng ngày của nhiều người bị đảo lộn, thường “ăn uống thả ga”, thất thường, không đúng bữa, không vận động cơ thể… với người trẻ khỏe mạnh thì có thể lướt qua và tự điều chỉnh tự phục hồi nhanh chóng; tuy nhiên, với bệnh nhân suy tim thì sự thả ga này sẽ làm cho tim mất bù, sức khỏe suy sụp nhanh chóng và phát sinh biến chứng cấp của bệnh.

Chế độ ăn
Các loại thực phẩm chứa nhiều muối như chân giò hun khói, giò, chả, lạp xưởng, bò khô, tôm khô, xúc xích, dăm bông, dưa muối, dưa món, củ cải ngâm nước mắm, kim chi… không tốt cho tim, thận, làm tăng huyết áp, gây suy tim sung huyết, tai biến mạch máu não, nhồi máu cơ tim…Hơn nữa, trong các sản phẩm này luôn chứa chất béo bão hòa triglycerid (loại chất béo xấu), làm gia tăng cholesterol trong máu gây xơ vữa động mạch, tăng huyết áp. Bệnh nhân suy tim cần ăn lạt, giảm muối (giảm natri), ở BN suy tim độ II và III theo NYHA, trong khi chế biến thức ăn chỉ nên cho khoảng 2 – 3g muối/ngày, không quá 4g muối. Còn suy tim độ IV thì cần giảm muối chặt chẽ không quá 2g/ ngày, có khi phải ăn lạt hoàn toàn.

Các loại thực phẩm nhiều cholesterol trong ngày Tếtnhư các món ăn chiên, quay, thịt đông, măng hầm chân giò, giò xào…làm gia tăng cholesterol trong máu gây xơ vữa động mạch, tăng huyết áp, cũng là một yếu tố khiến tim phải hoạt động mệt hơn.

Các loại thực phẩm quá nhiều calo như bánh chưng, bánh tét thì rất giàu năng lượng (trên 200kcal/100g) và các loại thực phẩm chứa lượng đường cao như mứt, kẹo, củ kiệu ngâm…ăn nhiều dễ đầy bụng, khó tiêu, gây tăng đường huyết, tăng mỡ máu, tăng cân, gây quá tải cho tim, người bị suy tim cần hạn chế.

Ăn uống không đúng bữa, ăn vô độ, ăn tùy thích cũng sẽ tăng gánh cho dạ dày, biến động đường huyết trong cơ thể cũng là nguyên nhân khiến tim phải làm việc quá sức hơn so với ngày thường.

Tiêu thụ nhiều rượu bia và nước có gas

Một nghiên cứu ở Mỹ cho thấy khoảng 5-10% những bệnh nhân dùng rượu nhiều trong ngày Tết hay nghỉ lễ dài có hội chứng tim. Ở nước ta, dù không có một thống kê chính xác nhưng ngày càng nhiều bệnh nhân rối loạn nhịp tim vì dùng rượu đã phải đến bệnh viện khám.

Uống quá nhiều rượu trong một thời gian dài có thể gây ra các biến chứng tim mạch trầm trọng như suy tim ứ huyết, tăng huyết áp, tai biến mạch máu não, rối loạn nhịp tim và… đột tử. Nghiện rượu là một nguyên nhân quan trọng gây ra bệnh cơ tim giãn nở thứ phát không do thiếu máu cục bộ cơ tim và chiếm tới 1/3 các bệnh nhân bị bệnh cơ tim giãn nở.

Bệnh nhân suy tim càng cần phải cảnh giác với bia rượu, vì lượng cồn vượt quá mức cho phép có thể gây rối loạn điện giải, suy tim ứ huyết, rối loạn nhịp tim, đột tử do tim.

Nhiều người có xu hướng thay thế bia rượu bằng nước uống có gas thì cũng cần phải uống trong giới hạn vừa phải (1-2 lon nước ngọt/ngày). Thức uống có gas là thức uống có chứa nhiều đường, dù là loại “không calo không đường” thì vẫn có độ ngọt nhất định do sử dụng loại “đường thay thế”, loại này không gây tăng đường huyết nhưng bù lại có xu hướng gia tăng cholesterol xấu, vì thế cũng không nên “thả ga”.

Bên cạnh đó, thức uống có gas sẽ thúc đẩy làm trống dạ dày nhanh hơn, mang đến cảm giác thèm ăn và ăn nhiều hơn mức cần thiết của cơ thể. Khi uống quá nhiều lượng thức uống có gas cũng có thể gây suy tim ứ huyết, rối loạn điện giải và loạn nhịp tim.

BS.CK1 Cao Thị Lan Hương, kênh Benhqotquy.net hướng dẫn người bệnh suy tim ăn Tết trọn vẹn

Ảnh hưởng của tâm lý và thể lực

Trong ngày Tết có không ít người thường bận rộn nhiều hơn trong các công việc chuẩn bị đón năm mới, cũng như đi thăm hỏi người thân… Việc tập luyện thể lực cũng thường tạm ngừng. Các hoạt động thể lực thường xuyên có tác dụng bảo vệ bệnh động mạch vành, tăng cường sức khỏe tim mạch, tác dụng này giảm dần và mất hẳn sau vài tuần không tập.

Do đó, phần căng thẳng tâm lý vào ngày Tết, biến đổi lịch sinh hoạt (thức khuya, dậy sớm, đi chơi xa), việc tập luyện thể lực lại trì hoãn là một yếu tố khiến bệnh nhân suy tim rơi vào trạng thái mất cân bằng và đẩy vào đợt cấp của bệnh.

Ảnh hưởng của thời tiết

Khí hậu nước ta khác biệt khá nhiều giữa hai miền Nam – Bắc, nhất là vào dịp Tết, khí hậu thường lạnh ở miền Bắc và nóng ở miền Nam. Tỷ lệ bệnh nhân bị tử vong do nguyên nhân tim mạch ở thời điểm tháng 12 và tháng 1 (mùa đông) cao hơn 33% so với thời điểm từ tháng 6 đến tháng 9 (mùa hè). Tỷ lệ bị nhồi máu cơ tim vào các tháng mùa đông tăng 53% so với các tháng mùa hè. Tỷ lệ này tương tự nhau ở cả hai giới.

Nhiệt độ thấp (thời tiết lạnh) làm tăng tiết các catecholamin dẫn đến co mạch ngoại biên, làm tăng lượng máu trở về tim và tăng huyết áp, do vậy làm tăng nhu cầu ôxy của cơ tim. Ðồng thời, các catecholamin cũng gây co thắt động mạch vành làm giảm cung cấp máu và ôxy cho cơ tim. Nếu động mạch vành của bệnh nhân đã bị tổn thương, có thể sẽ gây ra triệu chứng đau ngực hay gây nhồi máu cơ tim cấp.

Huyết áp mùa đông tăng cao hơn huyết áp mùa hè khoảng 5mmHg, sự duy trì liên tục mức tăng huyết áp này làm tăng tới 21% các biến chứng tim mạch trong mùa đông cũng như những ngày nghỉ Tết.

Thiếu “oxy” để thở

Bệnh nhân suy tim tiếp xúc với khói thuốc lá do khách ghé thăm vô ý hút trong nhà có thể khởi kích lên cơn hen tim. Khói bếp, khói nhang dày đặc cũng có thể làm bệnh nhân suy tim lên cơn khó thở.Quá nhiều người đến thăm/ở lại cùng bệnh nhân trong 1 không gian chật hẹp có thể làm bệnh nhân suy tim mệt vì thiếu oxy.

> Xem thêm: Sự khác biệt giữa suy tim bên trái và suy tim bên phải

3. Để bệnh nhân suy tim ăn Tết trọn vẹn thì phải làm sao?

BS.CK1 Cao Thị Lan Hương:

Để dịp lễ tết thực sự là khoảng thời gian vui vẻ, đáng nhớ, bệnh nhân suy tim cần lưu ý một số điều sau:

3.1. Thuốc uống

Uống đúng theo toa của bác sĩ, đủ ngày, đủ liều lượng, không được tự ý thấy khỏe mà ngừng thuốc. Tốt nhất là nên chia sẵn thuốc vào các hộp trữ thuốc nhỏ trong ngày và đem theo bên mình, để những lúc đi du xuân, đi thăm hỏi người thân vẫn có thể uống thuốc đúng cữ.

Nếu bạn có dự định đi chơi xa, đi về quê, nên tham khảo ý kiến bác sĩ các thuốc say tàu xe không tương tác với thuốc bạn đang sử dụng.

Nên tham khảo ý kiến bác sĩ để chuẩn bị sẵn 1 ít thuốc cấp cứu đem theo trong người để sử dụng khi huyết áp tăng cao vượt mức hay có cơn đau thắt ngực mà không giảm khi nghỉ ngơi.

Khi có những triệu chứng bất thường tăng dần hay không cải thiện sau khi uống thuốc vài ngày thì cần khám ngay, bất kể mùng nào.

3.2. Chế độ ăn

– Bánh chưng, bánh tét nên chọn ăn vào bữa sáng hoặc bữa trưa (khoảng 100g bánh, tức 1/10 cái bánh chưng có trọng lượng 1kg, bỏ bớt phần nhân bánh nhiều thịt mỡ), nên tránh các loại thực phẩm giàu năng lượng như các món ăn chiên, quay, thịt đông, măng hầm chân giò, giò xào…

– Hạn chế tối đa các món ăn chế biến sẵn có nhiều muối, bột ngọt như: giò lụa, giò thủ, lạp xưởng, khô bò, khô mực, tôm khô, dưa muối, dưa món, củ cải ngâm nước mắm, kim chi…

Bệnh nhân suy tim cần ăn lạt, giảm muối (giảm natri), ở BN suy tim độ II và III theo NYHA, trong khi chế biến thức ăn chỉ nên cho khoảng 2 – 3g muối/ngày, không quá 4g muối. Còn suy tim độ IV thì cần giảm muối chặt chẽ không quá 2g/ ngày, có khi phải ăn lạt hoàn toàn.

– Hạn chế thức uống có cồn: rượu, bia. Có thể uống ít rượu vang đỏ vào bữa ăn, dưới 60ml/ ngày.

– Uống hạn chế các thức uống có gas, thay bằng các nước ép trái cây.

– Bữa ăn luôn có rau tươi: súp lơ, bắp cải, su hào, su su, củ cải đỏ, cà chua, rau cần, khổ qua…

– Ăn nhiều trái cây tươi: chuối, đu đủ, dưa hấu, cam, quýt, nho, táo, lê, bưởi, thanh long,…

– Bệnh nhân suy tim có đái tháo đường kèm theo thì nên tuân thủ chế độ ăn ở người đái tháo đường.

3.3. Chế độ sinh hoạt

– Ngày Tết là ngày vui vẻ của gia đình, không nên lo nghĩ căng thẳng, tránh các xúc động mạnh, tránh stress. Stress sẽ làm tăng hoạt tính giao cảm làm nhịp nhanh dẫn đến không có lợi ở BN suy tim.

– Chế độ làm việc nghỉ ngơi hợp lý, công việc tĩnh tại, không đòi hỏi di chuyển nhiều. Với suy tim độ I theo NYHA, BN vẫn có thể tiếp tục hoạt động bình thường, nhưng nên tránh những việc đòi hỏi phải gắng sức nặng như: bưng chậu mai lên lầu, leo trèo sửa mái nhà… Với suy tim độ II, cần giảm mức độ hoạt động, thời gian nghỉ trong ngày nhiều hơn, bảo đảm tốt giấc ngủ. Với suy tim độ III, cần nghỉ ngơi làm việc nhẹ thích hợp. Suy tim độ IV thì nghỉ ngơi hoàn toàn, không nên làm việc, dù là việc nhẹ như quét nhà.

– Không nên đi chơi xa đối với suy tim độ III và IV, còn độ I và II thì có thể đi chơi, nhưng cũng cần hạn chế. BN suy tim độ III và IV mà đi máy bay, nhất là đường dài (đi nước ngoài, mất nhiều giờ bay) sẽ không có lợi, vì dễ mất nước, phù chân, có thể bị huyết khối tĩnh mạch chân, thuyên tắc phổi. Do đó nên bay đường ngắn (trong nước).

3.4. Vận động thể lực

Trong dịp Tết, đừng quên việc tập thể lực. suy tim độ I, II, cần vận động thể lực nhẹ nhàng như: đi bộ, tập thở, tập thể dục tại chỗ trong thời gian 20 – 30 phút vào buổi sáng và buổi chiều để cải thiện dần khả năng gắng sức. Riêng suy timđộ III thì phải ổn định thật sự với điều trị, thì mới vận động thể lực như kể ở trên. suy timĐộ III chưa ổn định với điều trị, cần điều trị cho ổn, rồi mới tập thể lực. suy tim độ IV cần nghỉ ngơi, không vận động thể lực.

Tuy nhiên, nên xoay trở thân mình nhẹ nhàng và xoa bóp các cơ để tăng lượng máu đến các cơ, tránh nguy cơ huyết khối chi dưới do nằm bất động. Hạn chế hoạt động tình dục, nhất là BN suy timđộ III và IV. Vì những gắng sức, xúc cảm mạnh dễ làm cho suy tim tiến triển xấu đi.

3.5. Giữ ấm cơ thể

Giữ ấm cơ thể là điều đầu tiên cần nhớ để bảo vệ sức khỏe nói chung và tim mạch nói riêng. Khi nhiệt độ thấp, cơ thể nhiễm lạnh sẽ dẫn đến mạch máu giãn, huyết áp và nhịp tim tăng lên đột ngột. Nhất là những người bị xơ vữa động mạch, bệnh mạch vành,… thì nguy cơ biến chứng càng cao hơn.

Do đó, cần nhớ các biện pháp giữ ấm ngày tết, nhất là khi ra ngoài buổi tối hoặc khi trời mưa lạnh như sau: mặc đủ áo ấm, đeo tất, đội mũ, quàng khăn, đeo găng tay, khẩu trang, xức dầu làm ấm người,…

Ngoài ra, dù phải lo nhiều việc ngày tết song không nên thức quá khuya, tránh nhiễm lạnh khi nửa đêm đột ngột thức giấc, tránh tắm muộn sau 22 giờ.

3.6. Nói không với thuốc lá và khói bếp, khói nhang

Benhdotquy.net

Top những loại trái cây tốt cho người bệnh tiểu đường

Top những loại trái cây tốt cho người bệnh tiểu đường

Trái cây là một phần không thể thiếu trong chế độ ăn của người bệnh tiểu đường. Chúng cung cấp lượng lớn chất dinh dưỡng, chất xơ, các loại vitamin, khoáng chất, các hoạt chất hóa sinh,… và vô vàn lợi ích tuyệt vời khác.

Chăm sóc đột quỵ

Dấu hiệu đột quỵ

Tầm soát đột quỵ