Làm sao để đối mặt với hậu COVID-19?

1. Những triệu chứng thường gặp ở bệnh nhân hậu COVID-19 là gì?

Vấn đề gì thường xảy ra ở bệnh nhân ở giai đoạn hậu COVID-19, thưa BS?

BS.CK2 Huỳnh Tấn Vũ trả lời: Hậu COVID-19 để lại nhiều ảnh hưởng cho sức khỏe bệnh nhân, gây đảo lộn hoạt động cá nhân, gia đình và xã hội.

Ở giai đoạn hậu COVID-19, bệnh nhân bị mệt mỏi hơn, không muốn làm việc và đau đầu một cách vô cớ. Trước đây, bệnh nhân có thể tập trung vào công việc nhưng sau khi mắc COVID-19 họ cảm thấy đầu óc lân la, khó tập trung vào việc.

Bên cạnh đó, những “cựu F0” còn gặp phải tình trạng rụng tóc trầm trọng, cảm thấy khó thở, dễ mệt, tim đập nhanh, đau cơ khớp một cách vô cớ, trí nhớ không còn tốt như xưa. Hậu COVID-19 cũng khiến một người bệnh ăn uống không ngon do di chứng mất vị giác và khứu giác khiến họ tăng cân hay sụt cân khi bị rối loạn tiêu hóa.

Một số bị rối loạn cảm xúc dẫn đến trầm cảm. Bệnh nhân bị đánh trống ngực, tim đập nhanh kể cả khi không vận động và mất ngủ. Người bệnh chợt thức giấc không nguyên do, họ gặp vấn đề về phổi, ngưng thở khi ngủ, ớn lạnh trong người. Tim, gan, phổi cũng bị ảnh hưởng nhiều khiến người bệnh tìm đến các thầy thuốc để giúp mình phục hồi ở giai đoạn hậu COVID-19.

Thế giới đã thống kê được 200 triệu chứng, trong đó Việt nam đã thống kê trên 50 triệu chứng thường gặp ở hậu COVID-19.

2. Hậu COVID-19 thường kéo dài bao lâu?

Một số người xuất hiện triệu chứng trong 3 – 6 tháng. Thưa BS, liệu có công thức hay con số chung nào cho hậu COVID-19 không, thưa BS?

BS.CK2 Huỳnh Tấn Vũ trả lời: COVID-19 là một bệnh chưa có bệnh tiền lệ. Nhiều người gọi đây là hậu chứng COVID-19 kéo dài hay COVID-19 mãn tính.

Hiện tại, hậu COVID-19 là bệnh chưa có tiền lệ cũng như chưa có tên gọi chính thức mà sẽ đánh giá theo thể trạng mỗi người. Một số người sau 4 tuần đã khỏi, một số người khác là 6 tháng, thậm chí thời gian hậu COVID-19 có thể kéo dài đến một năm. Hậu COVID-19 gây ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần, thể chất cũng như tác động đến chất lượng sống của một người. Song, giai đoạn hậu COVID-19 ở mỗi người khác nhau.

3. Ai dễ bị hậu COVID-19?

Xin bác sĩ giải thích thêm đối tượng nào dễ bị hậu COVID-19 ạ?

BS.CK2 Huỳnh Tấn Vũ trả lời: Theo các nghiên cứu, nữ có nguy cơ dễ bị tổn thương hơn nam.

Hậu COVID-19 để lại nhiều di chứng ở người trung niên nhiều hơn người trẻ. Trẻ em cũng bị di chứng hậu COVID-19 nhưng cơ thể ở người lớn tuổi và có bệnh nền phản ứng thái quá đối với nhiễm COVID-19.

Bệnh sẽ để lại nhiều di chứng, nếu nặng hơn cơ thể sẽ bị tàn phá. Nhìn chung, ai cũng dễ bị hội chứng hậu COVID-19. Một số đối tượng có thể bị ảnh hưởng nhiều hơn.

4. Vật lý trị liệu quan trong như thế nào việc hồi phục hậu COVID-19?

Xin bác sĩ giải thích vì sao áp dụng phương pháp vật lý trị liệu quan trọng trong việc phục hồi hậu COVID-19?

BS.CK2 Huỳnh Tấn Vũ trả lời: Trong y học hiện đại, có 3 giai đoạn phát triển. Thứ nhất là giai đoạn y học lâm sàng, tức là sau khi điều trị chúng ta sẽ tiến đến lâm sàng.

Bước phát triển thứ hai là y học dự phòng, tức là tiêm chủng. Sau khi tiêm ngừa và điều trị trong bệnh viện, khi về nhà người bệnh bị một số khiếm khuyết như khả năng vận động, hô hấp. Phục hồi chức năng được xem là giai đoạn thứ ba, vật lý trị liệu sẽ giúp bệnh nhân phục hồi trong giai đoạn hậu COVID-19. Nó sẽ tùy theo bệnh cảnh và thời gian hồi phục người bệnh sẽ khác nhau.

Khi bệnh nhân xuất viện đã ổn định y học lâm sàng, chúng ta đã hoàn thiện được bước thứ nhất. Sau khi người bệnh đã tiêm chủng, nhưng để lại di chứng, vấn đề phục hồi chức năng sẽ là bước thứ ba giúp phục hồi khiếm khuyết, giảm khả năng tàn tật của người bệnh. Đây là bước hiệu quả giúp người bệnh trở về cuộc sống bình thường hoặc gần như bình thường.

5. Phương pháp vật lý trị liệu mang lại lợi ích cho bệnh nhân hậu COVID-19

Xin bác sĩ chia sẻ phương pháp vật lý trị liệu trong vận động mà bệnh nhân hậu COVID-19 có thể áp để sớm hồi phục?

BS.CK2 Huỳnh Tấn Vũ trả lời: Di chứng để lại trong hậu COVID-19 sẽ khiến nhiều người mệt mỏi, đau nhức khớp. Khi đó, phương pháp vật lý trị liệu đóng vai trò quan trọng giúp phục hồi cơ xương khớp và vận động.

Hiện, có một quy trình tập luyện giúp nâng cao thể chất và tinh thần cũng như khả năng vận động. Chúng ta cải thiện được năng lượng, giảm sự mệt mỏi, sau đợt COVID-19, người ta sẽ đánh giá sức cơ, biên độ vận động của khớp. Sau khi đến khám, họ sẽ lập ra chuỗi điều trị và một số chuỗi bài tập.

Ban đầu, bệnh nhân sẽ tập bài thụ động tức là họ sẽ lấy từ bên lành tập sang bên yếu hoặc tập với sự hỗ trợ của thầy thuốc, máy móc để đánh giá được thụ động.

Sau đó, bệnh nhân sẽ tập chủ động, họ sẽ tự tập bài thầy thuốc hướng dẫn. Bệnh nhân sẽ tập với các dụng cụ một cách tăng tiến, họ sẽ tăng cân nhiều hơn để tăng sức cơ, giảm sự mệt mỏi.

Cách làm trên sẽ đưa bệnh nhân trở về hoạt động gần bình thường, người bệnh sẽ thấy khỏe khoắn và tự tin hơn để tái hòa nhập với cộng đồng. Đó là một vài vấn đề chúng ta phục hồi chức năng vận động của người bệnh ở giai đoạn hậu COVID-19.

6. Có những phương tiện kỹ thuật nào trong tập trị liệu hậu COVID-19?

Xin bác sĩ cho biết chúng ta có những phương tiện kỹ thuật tập trị liệu nào?

BS.CK2 Huỳnh Tấn Vũ trả lời: Mỗi bệnh viện sẽ trang bị máy móc khác nhau, bệnh nhân sẽ đi từ tập bằng tay với các kỹ thuật viên hoặc bác sĩ và từ từ chuyển sang tập bằng máy móc.

Mỗi bệnh viện sẽ trang bị máy móc khác nhau để tăng sức cơ, khả năng vận động, đi lại. Ví dụ, bệnh nhân sẽ tập trên máy chạy bộ, các dụng cụ kéo để tăng giãn cơ. Các máy móc hiện rất đa dạng. Bệnh nhân có thể tập với robot để phục hồi chức năng vận động đã bị giảm hay mất khi nhiễm COVID-19.

7. Vật lý trị liệu giúp phục hồi chức năng hô hấp

Các bài tập vật lý trị liệu áp dụng cho người bị bệnh hô hấp?

BS.CK2 Huỳnh Tấn Vũ trả lời: Vấn đề phục hồi chức năng phổi là vấn đề quan trọng của bệnh nhân hậu COVID-19. Có nhiều bài tập cho bệnh nhân, ví dụ như bệnh nhân tập hít bằng mũi, thở bằng miệng để thải CO2, hít bằng mũi để tăng cường nhịp thở, cải thiện nhịp thở và tăng dung tích phổi, lượng oxy trong máu.

Việc bệnh nhân thở với các dụng cụ thổi đánh giá hô hấp khí sẽ giúp đánh giá được sức thở. Khi thở tốt, chúng ta sẽ đưa được nhiều oxy vào máu.

Kỹ thuật tập thở giúp bệnh nhân phục hồi chức năng phổi và các cơ quan hô hấp phụ tham gia. Theo đó, bệnh nhân có thể tập thở sâu theo hướng dẫn của kỹ thuật viên. Khi tập thở theo máy, chúng ta hít vào và thở ra để đánh giá sự tăng tiến của phổi trong việc mang oxy đến các tế bào, phế nang cho sự trao đổi khí giúp từng tế bào phục hồi.

8. Liệu tập vật lý trị liệu có thể giúp cải thiện giấc ngủ?

Bài tập trị liệu hay phục hồi chức năng có giải quyết được vấn đề mệt mỏi, rối loạn giấc ngủ không thưa BS?

BS.CK2 Huỳnh Tấn Vũ trả lời: Hậu COVID-19 chưa có tiền lệ, phục hồi chức năng tỏ ra rất hiệu quả trong việc cải thiện các triệu chứng khó chịu của người bệnh sau khi nhiễm COVID-19. Sau mỗi đợt tập luyện, họ sẽ đánh giá lại từng đợt để có bài tập tăng tiến phù hợp.

Đánh giá nhịp thở và sức cơ sẽ giúp chúng ta tác động nên từ nông đến sâu để làm thông qua đó. Tập đơn thuần bằng tay kết hợp với máy móc mang lại lợi ích cho người tập, cách tập trên sẽ giảm tình trạng đau nhức cơ, tăng tuần hoàn tại chỗ, tăng cường hệ miễn dịch cũng như cải thiện chế độ sinh hoạt cơ thể, giấc ngủ, giải tỏa căng thẳng. Bài tập trị liệu giải cải thiện các triệu chứng và nâng cao chất lượng sống của một người ở giai đoạn hậu COVID-19.

9. Những yếu tố nào tác động đến việc tập vật lý trị liệu?

Xin bác sĩ phân tích các yếu tố nào sẽ tác động đến việc tập trị liệu thành công   

BS.CK2 Huỳnh Tấn Vũ trả lời: Các bác sĩ sẽ đánh giá bệnh nhân đang gặp vấn đề gì và đưa ra kế hoạch trước mắt hay dài hạn để bệnh nhân tập luyện. Theo đó, một trong những yếu tố làm ảnh hưởng đến kết quả của tập vật lý trị liệt đó là việc sự hợp tác của bệnh nhân với thầy thuốc. Thứ ba, đó là vấn đề của người nhà. Người nhà sẽ động viên và nhắc nhở bệnh nhân hậu COVID-19 tập luyện đúng theo chỉ định của bác sĩ. Một vấn đề nữa là đội ngũ ở bệnh viện đó, trình độ chuyên môn có đồng đều hay không. Họ có tuân thủ các bài tập đã được đào tạo hay không.

Vấn đề quan trọng tiếp theo là các trung tâm và bệnh viện cần chú trọng đến việc trang bị máy móc để đánh giá được sự tăng tiến trong việc tập luyện. Làm như vậy, mới mang lại được hiệu quả và cải thiện sức khỏe thế chất cũng như tinh thần, giúp người bệnh tin tưởng các phương pháp không cần dùng thuốc.

10. Tập vật lý trị liệu hậu COVID-19 ở nhà như thế nào?

Đối với người ở giai đoạn hậu COVID-19 muốn tập vật lý trị liệu tại nhà, họ có cần tập với máy hay không thưa BS?

BS.CK2 Huỳnh Tấn Vũ trả lời: Trong giai đoạn bệnh cảnh nặng, bệnh nhân sẽ tập ở bệnh viện theo chỉ định, kiểm soát của kỹ thuật viên cũng như sự đánh giá, lượng giá về tổn thương người bệnh mắc phải. Sau một thời gian tập luyện, bệnh nhân có thể được xuất viện nếu tình hình đã được cải thiện tốt và người bệnh thuần thục với bài tập có thể tập tại nhà nhưng phải tái khám để bác sĩ đánh giá việc tập vật lý trị liệu tại nhà có tiến bộ hay không để có chỉ định phù hợp.

Tập tại nhà sẽ không hiệu quả bằng tập ở bệnh viện nhưng tập tại nhà sẽ có một điểm lợi là gần với gia đình, được nhắc nhở trong quá trình tập luyện. Chúng ta phải cẩn thận và tập đúng theo chỉ định của thầy thuốc để tránh bị té ngã, tập quá sức. Một số người vì muốn phục hồi nhanh nên đã tập quá sức. Điều này, không có lợi cho sức khỏe. Nếu bệnh không ổn định, chúng ta cần tập trị liệu tại bệnh viện. Khi sức khỏe đã ổn định, người bệnh có thể tập trị liệu ở nhà theo chỉ định và tái khám của bác sĩ.

Người bệnh tập để nâng cao sức khỏe thể chất và tinh thần góp phần tái hòa nhập với gia đình, xã hội. Đây là điều tôi muốn chia sẻ với anh chị về thế mạnh của vật lý trị liệu khi tập ở bệnh viện, ở nhà.

Xin bác sĩ giải thích thêm các bài tập trị liệu hiệu quả tại nhà?

BS.CK2 Huỳnh Tấn Vũ trả lời: Trước tiên, các bác sĩ trị liệu sẽ khám và đánh giá. Họ sẽ chỉ định tập bài tập trên ba lần. Thầy thuốc sẽ đánh giá liệu trình là bao lâu: liệu trình hết bệnh, liệu trình một tháng, liệu trình hai tuần, tái khám.

Mỗi liệu trình này phải cá nhân hóa. Bệnh nhân sẽ có quá trình tập luyện, theo dõi, đánh giá cụ thể của bác sĩ. Cách làm trên mới giúp được quá trình trị liệu diễn ra thiết thực và mang lại lợi ích cho sức khỏe.

Hiểu về tầm quan trọng vật lý trị liệu hậu COVID-19

Bác sĩ ghi nhận tình trạng người ở giai đoạn hậu COVID-19 có hiểu tầm quan trọng của vật lý trị liệu ra sao?

BS.CK2 Huỳnh Tấn Vũ trả lời: Ở giai đoạn hậu COVID-19, người bệnh sẽ tìm đến bệnh viện để có thể cải thiện sức khỏe tốt nhất. Bên cạnh đó, bệnh nhân cũng có thể đến phòng tập vật lý trị liệu hoặc y học cổ truyền. Ví dụ, về vấn đề hô hấp hay vận động bác sĩ sẽ khám, đánh giá và chỉ định phương pháp để mang lại hiệu quả.

Nhiều người cảm thấy vui mừng khi họ âm tính, sau đó họ phải đối phó với hậu COVID-19. Điều này sẽ làm cho cảm xúc bệnh nhân không ổn định, rơi vào trầm cảm.

Sau hậu COVID-19, người bệnh cần tái khám để được đánh giá và lượng giá. Lúc đó, bác sĩ sẽ có chỉ định hợp lý cho một liệu trình. Sau đó, bệnh nhân tái khám và bác sĩ sẽ đánh giá sự tiến bộ hay có một biến chứng mới. Hậu COVID-19 có thể gây ra nhiều biến chứng mà người đó có thể gặp phải.

Chăm lo sức khỏe rất quan trọng bởi sức khỏe là có tất cả. Vì vậy, chúng ta cần theo dõi sức khỏe theo chỉ định của thầy thuốc và không tự tiện sử dụng thuốc khi chưa có hướng dẫn của bác sĩ. Điều này sẽ làm chậm quá trình phục hồi cũng như điều đó làm cho vấn đề phục hồi gặp khó khăn sau khi bệnh nhân đã đến giai đoạn di chứng, biến chứng trong quá trình họ muốn can thiệp sớm để mang lại sức khỏe thế chất và tinh thần tương đối ổn định để thấy sức khỏe mình quý như thế nào. Hãy giao sức khỏe cho thầy thuốc, chính thầy thuốc sẽ quản lý sức khỏe và dùng phương pháp điều trị, máy móc hiện có giúp nâng cao chất lượng sống, cải thiện sức khỏe.

Trọng Dy – benhdotquy.net