Làm sao để biết bạn có bị đột quỵ không?

Người bệnh đột quỵ cần được cấp cứu càng sớm càng tốt. Một trong những phương pháp điều trị quan trọng nhất sẽ mất hiệu quả nếu không được thực hiện trong vòng 3 đến 4 giờ kể từ khi khởi phát đột quỵ. Do đó, điều quan trọng là phải gọi 115 ngay lập tức nếu bạn nghi ngờ bạn hoặc người khác đang bị đột quỵ. Bởi việc điều trị đột quỵ và tỷ lệ có kết quả tốt đã được cải thiện đáng kể trong thập kỷ qua, thời gian là điều cần thiết. Edward C. Jauch, Đại học Y Nam Carolina, cho biết: “Chờ đợi không phải là việc nên làm khi thấy một ai đó bị đột quỵ, mà nên quyết định nhanh chóng hơn.” Jauch, tác giả chính của Hướng dẫn đột quỵ cấp do thiếu máu cục bộ cấp tính của Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ cho biết thêm:

1. Các loại đột quỵ

Khoảng 87% tất cả các trường hợp đột quỵ là do thiếu máu cục bộ (đột quỵ nhồi máu não), xảy ra khi cục máu đông làm tắc nghẽn mạch máu trong não hoặc động mạch lên não. Nếu được cấp cứu kịp thời, các phương pháp điều trị tiêu cục máu đông có thể giúp giảm thiểu thiệt hại do loại đột quỵ này gây ra, vì vậy việc điều trị nhanh chóng là hoàn toàn quan trọng. Walter Koroshetz, Giám đốc Viện Quốc gia về Rối loạn Thần kinh và Đột quỵ cho biết hiện có hai phương pháp để loại bỏ đột quỵ gây ra cục máu đông. Thuốc, tPA, được sử dụng bằng đường tiêm và đã được chứng minh là có hiệu quả trong việc làm tan cục máu đông và cải thiện kết quả nếu được sử dụng trong vòng 3 đến 4 giờ sau khi khởi phát đột quỵ. Ở những người có cục máu đông làm tắc nghẽn các động mạch não lớn hơn, bác sĩ chuyên khoa có thể đưa một ống thông vào động mạch não bị tắc nghẽn và loại bỏ cục máu đông.

Biết các dấu hiệu và triệu chứng của đột quỵ sẽ giúp người bệnh được cấp cứu kịp thời

Loại đột quỵ thứ hai là đột quỵ xuất huyết, xảy ra khi một mạch máu trong não bị vỡ, gây chảy máu trong não. Những cơn đột quỵ này thường cần được điều trị trong chăm sóc đặc biệt và có thể phải phẫu thuật. Một cơn đột quỵ nhỏ, hay còn gọi cơn thiếu máu não thoáng qua (TIA), xảy ra khi máu lên não tạm thời bị gián đoạn. Các triệu chứng, giống như đối với đột quỵ lớn, nhưng chỉ kéo dài trong một giờ hoặc lâu hơn, sau đó biến mất. Nhận biết và điều trị TIA ngay lập tức có thể làm giảm nguy cơ đột quỵ lớn. “Gọi 115 hoặc đến bệnh viện ngay lập tức vì nó có thể báo hiệu rằng một cơn đột quỵ lớn sắp xảy ra – có thể chỉ vài giờ nữa”, Koroshetz nói. Điều trị có thể bao gồm thuốc làm loãng máu để chống đông máu, phẫu thuật để thông động mạch bị tắc nghẽn hoặc kế hoạch điều trị cho các rối loạn tiềm ẩn, chẳng hạn như huyết áp cao, cholesterol cao, bệnh tim và tiểu đường.

2. Làm gì khi bạn và ai đó bị đột quỵ

Đột quỵ là nguyên nhân tử vong đứng hàng thứ năm ở Hoa Kỳ, theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh và là nguyên nhân chính gây ra tàn tật lâu dài, vì vậy việc biết các triệu chứng là rất quan trọng. Gọi 115 khi một hoặc nhiều triệu chứng đột ngột xảy ra:

• Tê hoặc yếu tay chân hoặc mặt, đặc biệt là ở một bên của cơ thể
• Liệt mặt (chảy nước dãi)
• Khó nói hoặc không hiểu giọng nói
• Rối loạn tâm thần
• Giảm thị lực
• Chóng mặt, đi lại khó khăn
• Đau đầu dữ dội

Nếu bạn nghĩ ai đó đang bị đột quỵ:

• Hãy gọi số 115
• Không cho uống aspirin, thuốc làm loãng máu. Larry B. Goldstein, Chủ tịch Thần kinh học và Đồng Giám đốc của Viện Khoa học Thần kinh Kentucky tại Đại học Kentucky, cho biết nếu không biết loại đột quỵ nào đang xảy ra, thì việc uống aspirin có thể gây ra nhiều tổn thương hơn.
• Cố gắng giúp người đó ngồi hoặc nằm xuống để tránh bị ngã
• Kiểm tra xem đường thở của người đó có thông thoáng không
• Không cho nước hoặc thức ăn – nạn nhân đột quỵ có thể bị sặc
• Ghi lại thời điểm các triệu chứng đầu tiên xuất hiện để giúp nhân viên y tế đánh giá phương pháp điều trị

3. Cách giảm nguy cơ đột quỵ của bạn

Goldstein cho biết nhiều yếu tố nguy cơ dẫn đến đột quỵ có thể phòng ngừa được. “Nếu bạn thực hiện những thay đổi lối sống này, bạn giảm 85% nguy cơ đột quỵ.” Cụ thể:

• Bỏ thuốc lá
• Giảm cholesterol
• Kiểm tra huyết áp thường xuyên
• Kiểm soát tốt bệnh tiểu đường
• Không lạm dụng rượu
• Duy trì cân nặng phù hợp
• Luyện tập thể dục đều đặn
• Ăn 3-5 khẩu phần trái cây và rau mỗi ngày
• Giảm lượng muối tiêu thụ hàng ngày xuống 1.500 mg

Bạn có nguy cơ bị đột quỵ cao hơn nếu bạn:

• Là người Mỹ gốc Phi
• Là nam
• Có người thân bị đột quỵ trước 65 tuổi
• Người lớn tuổi: Nguy cơ đột quỵ tăng gấp đôi sau mỗi thập kỷ sau 50 tuổi
• Đã bị đột quỵ. Goldstein nói: “Bạn có nguy cơ bị đột quỵ cao gấp 10 lần nếu bạn đã từng bị đột quỵ.”

Thiên An, theo AARP