Kiểm soát đường huyết bắt đầu từ kiểm soát cảm xúc

Đái tháo đường là bệnh mạn tính, buộc người bệnh phải sống chung cả đời với thuốc men, chế độ ăn uống nghiêm ngặt, vận động đều đặn và kiểm tra đường huyết hằng ngày. Nhưng ít ai để ý rằng, chính trạng thái tinh thần mới là “chìa khóa” ảnh hưởng đến kết quả điều trị. Cảm giác mệt mỏi, lo âu hay tuyệt vọng khi đối mặt với bệnh mạn tính khiến người bệnh dễ bỏ thuốc, ăn uống thất thường, lười kiểm tra đường huyết và hậu quả là HbA1c tăng cao, kéo theo nguy cơ biến chứng tim mạch, mạch máu và thần kinh.

Theo các thống kê, người mắc ĐTĐ có nguy cơ bị trầm cảm cao gấp đôi, và lo âu cao hơn 20–30% so với người bình thường. Khoảng 40% người bệnh gặp tình trạng “stress do bệnh ĐTĐ”, tức cảm giác quá tải, lo lắng, bực bội vì phải đối diện với việc điều trị mỗi ngày. Căng thẳng và trầm cảm kéo dài không chỉ khiến quá trình kiểm soát đường huyết thất bại mà còn tạo thành vòng luẩn quẩn: bệnh nặng hơn, tinh thần giảm sút, từ đó bệnh càng tiến triển xấu.

Một nghiên cứu của Michigan Medicine (2023) cho thấy, bệnh nhân ĐTĐ có biến chứng có nguy cơ rối loạn tinh thần cao gấp ba lần so với nhóm không biến chứng. Điều này chứng minh rằng, muốn điều trị hiệu quả, người bệnh cần được chăm sóc song song cả thể chất lẫn tinh thần.

Các chuyên gia khuyến nghị, cơ sở y tế nên lồng ghép sàng lọc và hỗ trợ tâm lý trong quá trình khám định kỳ cho người bệnh tiểu đường, giúp phát hiện sớm rối loạn cảm xúc và can thiệp kịp thời. Bên cạnh đó, nhân viên y tế cũng cần được đào tạo kỹ năng nhận diện và hỗ trợ tinh thần cho bệnh nhân.

Tại Việt Nam, tỷ lệ ĐTĐ đang tăng nhanh và ngày càng “trẻ hóa”, khiến việc giáo dục cộng đồng về sức khỏe tinh thần trong sống chung với ĐTĐ trở nên cấp thiết. Một tâm thế bình an, tự tin và chủ động không chỉ giúp người bệnh kiểm soát tốt đường huyết, mà còn là nền tảng để họ “sống tốt với bệnh”, chứ không chỉ là sống chung với bệnh.