Khi nào nên tầm soát bệnh tim mạch?

\n

1. Sự nguy hiểm của bệnh tim mạch

\n

Thưa bác sĩ, bệnh lý tim mạch hiện nay nguy hiểm ra sao và tỷ lệ mắc bệnh như thế nào?

\n

BS.CK1 Cao Thị Lan Hương trả lời: 

\n

Bệnh lý tim mạch là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong trên toàn thế giới, nhiều hơn cả bệnh lý ung thư, dù là ở các nước đã hay đang phát triển. Cứ 2 giây có một người không qua khỏi vì các bệnh tim mạch, 5 giây cho một trường hợp nhồi máu cơ tim và 6 giây có 1 ca tử vong do đột quỵ. Tại Việt Nam, theo thống kê của Bộ Y tế mỗi năm có khoảng 200.000 người tử vong vì bệnh tim mạch, chiếm 33% ca tử vong.

\n

Trước đây, bệnh lý tim mạch thường gặp nhiều ở người lớn tuổi (trên 60 tuổi). Song thực tế hiện nay, tần suất mắc bệnh tim mạch ở người trẻ và trung niên ngày càng gia tăng, không chỉ riêng ở nước ta mà cả thế giới cũng vậy, có thể nói là bệnh tim mạch đang “trẻ hóa”, tạo ra gánh nặng về kinh tế cho toàn xã hội.

\n

Ví dụ về bệnh tim mạch thường gặp nhất là bệnh tăng huyết áp, thì theo thống kê của Viện Tim Mạch năm 2015, tỷ lệ tăng huyết áp ở người trưởng thành trong độ tuổi 18- 65 chiếm 25%, vậy cứ 4 người trưởng thành thì có một người tăng huyết áp.

\n

Khi tần suất bệnh tim mạch gia tăng, thì đồng nghĩa tần suất biến chứng của bệnh tim mạch cũng gia tăng, nặng nề nhất là đột quỵ tim, đột quỵ não, gây ảnh hưởng lớn đến đời sống cá nhân, sự ổn định và phát triển của từng gia đình và toàn xã hội.

\n

2. Ý nghĩa tầm soát bệnh tim mạch

\n

Việc tầm soát bệnh tim mạch có ý nghĩa như thế nào và giúp chúng ta phát hiện ra những gì?

\n

BS.CK1 Cao Thị Lan Hương trả lời: 

\n

Các triệu chứng của bệnh tim mạch thường không rõ ràng, khó nhận biết ngay từ giai đoạn đầu với các biểu hiện dễ nhầm lẫn với các bệnh lý khác nên thường bị bỏ qua, cho đến khi có các dấu hiệu rõ ràng thì bệnh đã bước sang giai đoạn mất bù, khiến quá trình điều trị khó khăn, kéo dài, tốn nhiều chi phí, thậm chí khó phục hồi sức khỏe như ban đầu.

\n

Hiện nay, với sự tiến bộ của y học, bệnh tim mạch có thể được tầm soát, phòng ngừa từ sớm và điều trị hiệu quả để hạn chế những biến chứng không đáng tiếc xảy ra, nâng cao chất lượng cuộc sống cho người bệnh.

\n

Tầm soát tim mạch giúp phát hiện các nguy cơ tim mạch (như rối loạn nhịp tim, rối loạn lipid máu, tăng huyết áp…), phát hiện sớm bệnh mạch vành, bệnh van tim, bệnh tim bẩm sinh… để có hướng điều trị kịp thời và ngăn ngừa tai biến.

\n

Tầm soát bệnh lý tim mạch là một trong những biện pháp hàng đầu giúp bảo vệ sức khỏe của cá nhân mình và cho những người thân yêu.

\n

\nTầm soát tim mạch giúp phát hiện các nguy cơ tim mạch

\n

3. Ai nên tầm soát bệnh tim mạch?

\n

Những đối tượng nào cần tầm soát bệnh tim mạch càng sớm càng tốt?

\n

BS.CK1 Cao Thị Lan Hương trả lời: 

\n

Ai cũng có thể là đối tượng mắc bệnh lý tim mạch, tuy nhiên những người có các yếu tố nguy cơ dưới đây cần tầm soát thường xuyên hơn:

\n

\n
• Tăng huyết áp (huyết áp cao): là một trong những yếu tố nguy cơ quan trọng nhất của bệnh tim mạch.
\n
• Hút thuốc lá: Các chất độc hại trong thuốc lá có thể làm hỏng và hẹp mạch máu.
\n
• Thừa cân hoặc béo phì: Thừa cân hoặc béo phì làm tăng nguy cơ phát triển bệnh đái tháo đường và huyết áp cao, đây là những yếu tố nguy cơ của bệnh tim mạch.
\n
• Mắc bệnh mạn tính: Đái tháo đường, phổi tắc nghẽn mạn tính, rối loạn lipid máu (mỡ máu cao), bệnh thận (viêm cầu thận mạn, hội chứng thận hư…), bệnh tự miễn (viêm khớp dạng thấp, lupus ban đỏ hệ thống,…)…
\n
• Nhóm đối tượng nguy cơ mắc bệnh lý suy giãn tĩnh mạch chi dưới: phụ nữ có thai, thừa cân – béo phì, nhân viên văn phòng, giáo viên, nhân viên bán hàng…
\n
• Lối sống không lành mạnh: Uống nhiều bia rượu, ăn uống không khoa học, ít vận động, thức khuya, stress…
\n
• Trẻ có bố, mẹ hoặc người thân trong gia đình mắc bệnh tim bẩm sinh; hoặc có biểu hiện như: da xám nhạt, tím tái; thở khò khè; chậm phát triển thể chất, xanh xao; hay vã mồ hôi, tay chân lạnh…
\n

\n

Bên cạnh đó, các yếu tố không thể thay đổi cũng ảnh hưởng đến nguy cơ phát triển bệnh tim mạch của bạn bao gồm:

\n

\n
• Tuổi tác: Bệnh tim phổ biến nhất ở những người trên 50 tuổi và nguy cơ phát triển bệnh này tăng lên khi bạn già đi;
\n
• Giới tính: Nam giới có nhiều khả năng mắc bệnh tim sớm hơn phụ nữ;
\n
• Tiền sử gia đình mắc bệnh tim mạch (tăng huyết áp, bệnh mạch vành, bệnh cơ tim phì đại…) khi bố hoặc anh trai được chẩn đoán mắc bệnh tim trước 55 tuổi; mẹ hoặc chị gái được chẩn đoán mắc bệnh tim trước 65 tuổi.
\n

\n

>>> Xem thêm: Đối tượng và lý do cần phải tầm soát tim mạch?

\n

4. Triệu chứng tim mạch cần tầm soát sớm?

\n

Khi có những triệu chứng nào thì cần phải đi tầm soát tim mạch ngay? Nếu không có dấu hiệu bệnh tim nhưng vẫn muốn tầm soát thì có ảnh hưởng gì không?

\n

BS.CK1 Cao Thị Lan Hương trả lời: 

\n

Bệnh tim thường diễn tiến âm thầm, các trường hợp bệnh nhẹ thường không có triệu chứng hoặc những triệu chứng không biểu hiện rõ ràng. Khi các bất thường bắt đầu ảnh hưởng đến hoạt động của tim hay các cơ quan khác thì các triệu chứng mới dần trở nên rõ rệt hơn. Tùy vào bệnh lý người bệnh mắc phải và mức độ bệnh mà các triệu chứng cũng biểu hiện đa dạng, thường gặp nhất là:

\n

– Khó thở

\n

Các vấn đề tim mạch như hẹp hở van tim, suy tim,… có thể khiến cho lượng máu giàu oxy giảm. Người bệnh thường xuyên cảm thấy khó thở như có vật gì đè lên ngực. Triệu chứng này càng rõ rệt hơn khi bệnh nhân hoạt động gắng sức hoặc nằm xuống.

\n

Nhiều trường hợp bệnh nhân gặp tình trạng này ngay cả khi không gắng sức. Thậm chí gặp khó khăn trong việc kiểm soát hơi thở ngay khi chỉ mới hít thở sâu. Lúc này, bạn nên đi khám tim mạch sớm để được chẩn đoán phân biệt với các bệnh về phổi.

\n

– Tức ngực

\n

Đây là triệu chứng bệnh tim mạch thường gặp nhất, đặc biệt là ở các bệnh nhân mắc bệnh mạch vành. Người bệnh có thể cảm giác bị đè nặng ở ngực, đau nhói ngực hay đau thắt ngực ở phần dưới xương ức. Cảm giác đau thường theo cơn, mỗi lần kéo dài từ vài đến vài chục phút. Có khi cảm giác đau giảm dần khi nghỉ hơi hoặc dùng thuốc. Nhưng cũng có những trường hợp cơn đau kéo dài liên tục trên 20 phút, dùng thuốc hay nghỉ ngơi cũng không đỡ. Đây có thể là triệu chứng cảnh báo một cơn nhồi máu cơ tim đang tới, bạn cần đi cấp cứu ngay để được xử trí kịp thời.

\n

– Sưng phù

\n

Nếu ngủ dậy thấy hiện tượng mặt bị căng, to hơn bình thường, mí mắt nặng hoặc chân sưng lên vào các thời điểm nhất định trong ngày, có thể kèm theo biểu hiện đi tiểu ít thì bạn nên cẩn trọng với các bệnh lý tim mạch.

\n

Chức năng tim suy giảm, đặc biệt là suy tim phải khiến máu ứ ở tuần hoàn ngoại vi, khiến áp lực thủy tĩnh tại mao mạch tăng. Sự gia tăng vận chuyển dịch từ lòng mạch vào mô kẽ là nguyên nhân gây ra hiện tượng này. Ngoài ra, tổn thương thành mạch dẫn đến tăng tính thấm thành mạch cũng gây phù.

\n

Người bệnh có thể chỉ đau ở 2 chi dưới sau nhưng cũng có thể phù toàn thân, phù khi đứng lâu, tăng về chiều.

\n

– Mệt mỏi hoặc kiệt sức

\n

Đôi khi, những hoạt động bình thường, nhẹ nhàng cũng khiến bệnh nhân mắc bệnh tim cũng có cảm giác mệt mỏi, kiệt sức. Hiện tượng này cũng thường xảy ra khi bệnh nhân mới ngủ dậy. Nguyên nhân được lý giải là do thiếu máu đến tim, não, phổi.

\n

– Ho dai dẳng

\n

Tim không đủ khả năng bơm máu khiến máu bị ứ lại, đồng thời gây ứ dịch ở phổi lâu ngày. Điều này sẽ khiến bệnh nhân bị ho mạn tính, thở khò khè. Đặc biệt tình trạng ho nặng hơn và nhiều hơn khi nằm xuống hoặc khi mới dậy khỏi giường.

\n

– Chán ăn, hay buồn nôn

\n

Thường xuyên có cảm giác no, chán ăn là biểu hiện của rất nhiều bệnh lý, thường khiến bệnh nhân nhầm lẫn với các bệnh tiêu hóa hay suy nhược thông thường. Nhưng đây cũng có thể là một triệu chứng của bệnh tim.

\n

Nguyên nhân của tình trạng này do dịch từ máu thẩm thấu qua các mao mạch, ứ lại trong gan và các cơ quan tiêu hóa.

\n

– Thường xuyên tiểu đêm

\n

Bệnh tim, đặc biệt là suy tim gây tích nước tại nhiều cơ quan trên cơ thể, trong đó có thận. Điều này khiến cho người bệnh hay đi tiểu đêm.

\n

– Nhịp tim nhanh, mạch không đều, hồi hộp

\n

Khi bị suy giảm chức năng bơm máu, tim sẽ phải hoạt động nhiều hơn để bù lại lượng máu thiếu hụt. Tim sẽ đập nhanh hơn, cũng vì vậy mà người bệnh thường có cảm giác hồi hộp, đánh trống ngực.

\n

Thậm chí, nhiều người luôn cảm thấy hồi hộp, đổ mồ hôi nhiều,… Đây là triệu chứng bệnh tim mà nhiều người thường xuyên bỏ qua do chủ quan hoặc nhầm lẫn với những bệnh khác.

\n

– Chóng mặt, ngất xỉu

\n

Tình trạng rối loạn tuần hoàn ở tim có thể gây bất thường nghiêm trọng về nhịp tim. Nhiều trường hợp có thể gây nhồi máu cơ tim, ngừng tim đột ngột. Cũng bởi vậy mà người bệnh có thể choáng ngất đột ngột.

\n

Lượng máu cung cấp cho não bị gián đoạn do thiếu máu não hoặc cục máu đông đột ngột có thể khiến người bệnh cảm thấy chóng mặt hoặc ngất xỉu.

\n

* Khi có một trong các triệu chứng kể trên, bạn cần đến cơ sở y tế để thăm khám kiểm tra sức khỏe ngay. Nếu không có dấu hiệu bệnh tim nhưng vẫn muốn tầm soát thì bạn sẽ không chịu ảnh hưởng xấu gì lên cơ thể vì gói tầm soát tim mạch thông thường bao gồm những phương tiện kỹ thuật không xâm lấn.

\n

\nĐừng chần chừ nếu bạn hoặc người thân trong gia đình đang có một trong những dấu hiệu, triệu chứng nghi ngờ của bệnh tim mạch.

\n

5. Gói khám tầm soát tim mạch tổng quát

\n

Để tầm soát được bệnh tim mạch sẽ phải bao gồm những phương tiện kỹ thuật nào?

\n

BS.CK1 Cao Thị Lan Hương trả lời: 

\n

Gói khám tầm soát tim mạch tổng quát bao gồm:

\n

– Khám lâm sàng tim mạch: Tìm hiểu tiền sử bệnh lý trong gia đình, khám tim mạch, đo huyết áp, đánh giá thể trạng, cân nặng, chiều cao, nghe tim, nghe phổi, khám bụng.

\n

– Thực hiện các xét nghiệm:

\n

Xét nghiệm máu

\n

\n
• Tổng phân tích tế bào máu ngoại vi
\n
• Định lượng Creatinin
\n
• Điện giải đồ (Na+, K+, Cl‑)
\n
• Định lượng Acid uric
\n
• Định lượng Glucose
\n
• Định lượng Cholesterol toàn phần
\n
• Định lượng HDL‑C (High density lipoprotein Cholesterol)
\n
• Định lượng LDL‑C (Low density lipoprotein Cholesterol)
\n
• Định lượng Triglyceride
\n
• Đo hoạt độ AST (GOT)
\n
• Đo hoạt độ ALT (GPT)
\n
• Định lượng TSH (Thyroid Stimulating hormone)
\n
• Tổng phân tích nước tiểu
\n
• Tỷ lệ Microalbumin/Creatinin
\n

\n

Điện tim thường

\n

Chụp X-quang ngực thẳng

\n

Siêu âm Doppler tim

\n

Siêu âm Doppler động mạch chủ

\n

Siêu âm Doppler động mạch cảnh – sống nền

\n

Siêu âm bụng tổng quát

\n

6. Gói tầm soát tim mạch chuyên sâu

\n

Gói tầm soát tim mạch và tầm soát tim mạch chuyên sâu có gì khác nhau? Có phải tầm soát thông thường sẽ không thể phát hiện hết bệnh như chuyên sâu?

\n

BS.CK1 Cao Thị Lan Hương trả lời: 

\n

Khi quy trình tầm soát tim mạch tổng quát phát hiện ra một vấn đề tim mạch nào đó, hoặc bệnh nhân đã có bệnh lý tim mạch trước đó thì mới cần tầm soát tim mạch chuyên sâu. Điều này có nghĩa là chúng ta có 1 gói tầm soát tim mạch tổng quát thôi nhưng sẽ có nhiều gói tầm soát tim mạch chuyên sâu tùy vào loại bệnh lý tim mạch khác nhau.

\n

Gói khám tim mạch chuyên sâu ngoài những bước kiểm tra thông thường của gói tim mạch tổng quát, sẽ yêu cầu thêm 1 số trắc nghiệm chuyên sâu cho từng bệnh lý tim mạch khác nhau, mục đích là khảo sát một cách toàn diện những vấn đề của bệnh lý tim mạch đó và những ảnh hưởng hay biến chứng tiềm ẩn của bệnh đó lên các cơ quan khác. Ví dụ như gói tim mạch chuyên sâu về tăng huyết áp, người bệnh sẽ làm thêm chụp hình đáy mắt để phát hiện sớm các tổn thương đáy mắt tiềm ẩn do tăng huyết áp, hay như gói tim mạch chuyên sâu về bệnh động mạch vành, người bệnh sẽ làm thêm các trắc nghiệm gắng sức để khảo sát tình trạng thiếu máu cơ tim xảy ra khi gắng sức.

\n

Có rất nhiều gói tim mạch chuyên sâu tùy vào loại bệnh, cho nên 1 người không thể nào làm hết tất cả các gói tim mạch chuyên sâu nếu không có bệnh tim mạch đó hoặc không có yếu tố nguy cơ của bệnh đó, vì việc làm này vừa tốn tiền, tốn thời gian và sức lực của người bệnh mà cũng không đem lại hiệu quả cao hơn việc tầm soát tim mạch tổng quát.

\n

>>> Xem thêm: Người bị tăng huyết áp nên tầm soát bệnh tim mạch như thế nào?

\n

7. Bao lâu nên tầm soát tim mạch?

\n

Tầm soát tim mạch bao lâu 1 lần và có ý nghĩa trong bao nhiêu năm? Liệu tầm soát nhiều có gây ảnh hưởng gì tới cơ thể không?

\n

BS.CK1 Cao Thị Lan Hương trả lời: 

\n

Tùy vào độ tuổi, yếu tố nguy cơ tim mạch hay bệnh lý tim mạch sẵn có, bệnh lý nội khoa đi kèm mà người bệnh sẽ được bác sĩ tư vấn khoảng thời gian tái thực hiện gói tầm soát tim mạch khác nhau. Ví dụ như người trẻ từ 18 tuổi trở lên, có lối sống lành mạnh và gia đình không có yếu tố nguy cơ tim mạch, thì sau gói tầm soát tim mạch tổng quát ban đầu bình thường, khách hàng chỉ cần thực hiện gói kiểm tra mỗi 1-2 năm một lần. Nhưng những bệnh nhân có bệnh lý tim mạch như tăng huyết áp, bệnh mạch vành thì có thể phải tái kiểm tra mỗi 6 tháng – 1 năm 1 lần.

\n

Việc tầm soát quá nhiều sẽ hao tốn tiền bạc, thời gian, sức lực của bệnh nhân và còn có thể gây thiếu máu (do lấy máu xét nghiệm thường xuyên), nhiễm xạ (chụp phim Xquang nhiều lần trong năm), làm tăng cảm giác lo lắng dẫn tới rối loạn lo âu cho chính bản thân người bệnh.

\n

\nThay đổi lối sống xanh là cách giúp bạn phòng ngừa bệnh tật hiệu quả

\n

8. Cách phòng chống bệnh lý tim mạch

\n

Ngoài tầm soát thì có cách nào giúp phòng chống bệnh lý tim mạch không, nhất là những người có nguy cơ?

\n

BS.CK1 Cao Thị Lan Hương trả lời: 

\n

Ngoài việc tầm soát bệnh lý tim mạch thì những biện pháp giúp trái tim luôn khỏe mạnh đó chính là tuân thủ lối sống lành mạnh, dù là nam hay nữ và bất kể độ tuổi nào

\n

\n
• Đây là biện pháp hữu hiệu nhất để phòng tránh các bệnh lý tim mạch
\n
• Ngưng hút thuốc lá kể cả hút thuốc lá thụ động
\n
• Thể dục thường xuyên, tối thiểu 30 – 45 phút mỗi ngày, các ngày trong tuần. Có thể đi bộ, chạy bộ, chạy xe đạp, bơi lội, đánh cầu lông, bóng bàn, đánh golf, tập yoga, thể dục nhịp điệu, thiền,.. tùy theo tình trạng sức khỏe mỗi người;
\n
• Tránh căng thẳng trong cuộc sống và công việc.
\n
• Giảm cân nếu dư cân, béo phì (khi BMI >23): đặt mục tiêu giảm từ 5% đến 7% cân nặng trong vòng mỗi 6 tháng đến khi đạt cân nặng lý tưởng (BMI từ 18 – 22)
\n
• Chế độ ăn tốt cho tim mạch:\n
  \n
  • Ăn ít chất béo, thịt mỡ, chất bột đường, thực phẩm đóng hộp, thức ăn nhanh, hạn chế muối, giảm rượu bia.
  \n
  • Nên ăn cá, thịt gia cầm; nên ăn nhiều trái cây, rau, củ, quả, hạt, thực phẩm tươi sống, organic.
  \n
  \n
\n

\n

Điều trị tốt các bệnh lý đi kèm:

\n

\n
• Kiểm soát lượng đường trong máu nếu bạn có đái tháo đường
\n
• Điều trị ổn định huyết áp và mỡ máu
\n

\n

Benhdotquy.net