Hướng dẫn cách sơ cứu đột quỵ tại nhà đúng cách 

1. Cấp cứu đột quỵ – cuộc chạy đua với thời gian

Các chuyên gia đột quỵ nhấn mạnh, trong cấp cứu và điều trị đột quỵ, để mất thời gian là sẽ mất não. Bởi trên thực tế các tế bào thần kinh sẽ chết dần sau khi khởi phát đột quỵ. Theo đó, cứ mỗi phút trôi qua sẽ có khoảng 2 triệu tế bào não chết đi. Vì thế, chúng ta cần phải biết được cách sơ cứu đột quỵ tại nhà, đồng thời đưa họ đến viện sớm nhất có thể khi họ có triệu chứng nghi ngờ đột quỵ như sau:

– Méo miệng một bên;

– Nói ngọng;

– Yếu liệt hoặc tê bì tay chân một bên;

– Mất thị lực đột ngột ở một hoặc hai mắt…

Đối với cấp cứu đột quỵ, chúng ta không được phép để mất một giây phút nào. Vì vậy, người nhà không nên nghĩ rằng người bệnh sẽ tự hồi phục mà phải hành động ngay để cứu lấy mạng sống họ. Đồng thời, người nhà cũng không nên áp dụng những phương pháp dân gian truyền miệng để tự điều trị cho bệnh nhân như: chích lễ 10 đầu ngón tay, bắt gió, xoa dầu gió, nặn chanh vào miệng…

Đối với cấp cứu đột quỵ, chúng ta không được phép để mất một giây phút nào.

Các bác sĩ cho biết, “thời gian vàng” để cứu bệnh nhân đột quỵ chỉ từ 4,5 (đối với đột quỵ nhồi máu não dùng thuốc tan máu đông) đến 6 giờ đầu (đối với đột quỵ nhồi máu não can thiệp lấy huyết khối) kể từ khi bệnh nhân khởi phát đột quỵ. Theo đó, cả 2 loại đột quỵ chính là nhồi máu não và xuất huyết não càng đến sớm bao nhiêu thì tỷ lệ điều trị thành công, cơ hội phục hồi càng cao bấy nhiêu.

»»» Xem thêm: “Thời gian vàng” trong cấp cứu đột quỵ là gì?

2. Hướng dẫn sơ cứu đột quỵ tại nhà

2.1. Cần làm khi gặp người có dấu hiệu đột quỵ?

Việc để bệnh nhân đột quỵ được cấp cứu sớm nhất không chỉ phụ thuộc vào đội ngũ bác sĩ mà còn phụ thuộc rất nhiều vào các xử lý đúng, sơ cứu kịp thời của thân nhân người bệnh.

Bước đầu tiên và quan trọng nhất là gọi cấp cứu 115. Đây là sự lựa chọn tối ưu nhất bởi xe cứu thương 115 sẽ đưa người bệnh đến địa điểm có thể thực hiện kỹ thuật cấp cứu người bị đột quỵ chuẩn nhất chính là nhanh nhất.

Bước đầu tiên và quan trọng nhất để cứu bệnh nhân đột quỵ là gọi cấp cứu

Trong thời gian chờ xe cấp cứu, người nhà bệnh nhân có thể sơ cứu tại nhà theo trình tự mang tên A-B-C.

A (Airway, đường thở): Trong trường hợp người bệnh còn tỉnh táo và vẫn có thể tiếp xúc được thì không cần phải quá lo lắng về đường thở. Lúc này thân nhân chỉ cần để người bệnh nằm yên tĩnh. Tuy nhiên, chúng ta tuyệt đối không nên gây hại thêm cho bệnh nhân bằng thao tác sai lầm như: bơm, xịt rửa, đút đồ ăn, uống thuốc trong lúc nghi ngờ bị đột quỵ.

Trong trường hợp bệnh nhân rơi vào trạng thái hôn mê, tiểu không tự chủ và nuốt sặc thì chúng ta nên cho người bệnh nằm nghiêng đầu về một bên. Bằng cách này, người bệnh sẽ tránh được tình trạng trào ngược đờm dãi vào khí quản gây tắc nghẽn đường thở dẫn đến ngưng tim, ngưng thở.

Đối với những bệnh nhân là người lớn tuổi, cần kiểm tra xem họ có sử dụng răng giả hay không, môi có tím tái, có co kéo hay không để khai thông đường thở.

Bên cạnh đó, cần nới lỏng quần áo cho bệnh nhân và đưa họ đến nơi thông thoáng, tránh trong phòng kín thiếu oxy hoặc tập trung đông người.

B (Blood, máu): Sau khi đường thở, bạn cần nhanh chóng kiểm tra xem bệnh nhân có bị chấn thương, va chạm hay chảy máu ở vị trí nào không.

Với bệnh nhân bị đột quỵ nhẹ nhưng té ngã ngoài đường làm chấn thương cột sống cổ, gãy xương đùi, hoặc nếu chảy máu không được băng ép, cầm máu mà chỉ xoa dầu, cạo gió, sốc bệnh nhân lên thì vô cùng nguy hiểm.

Nếu bệnh nhân vẫn còn tỉnh táo, bạn có thể hỏi họ xem có đau ở vị trí nào không như vùng cột sống cổ, xương đùi…

Với trường hợp bệnh nhân bất tỉnh, bạn phải quan sát xung quanh bệnh nhân xem có vết máu nào không. Đặc biệt, bạn nên hết sức bình tĩnh và không vội vã đỡ bệnh nhân dậy.

Hãy đặt bệnh nhân lên một tấm ván cứng (lý tưởng nhất là dùng băng ca). Tốt nhất, cần có 3 người đồng thời đỡ bệnh nhân, trong đó một người nâng phần đầu và phần vai, giữ cho phần đầu không bị chấn động; một người khác nâng phần lưng và phần mông của bệnh nhân; một người nữa nâng phần đùi và chân. Sau đó vận chuyển bệnh nhân đến nơi an toàn.

C (Circulation, tuần hoàn máu): Để có thể đánh giá tuần hoàn của bệnh nhân, bạn có thể rờ các mạch máu lớn của họ ở những vị trí như đùi, cổ,… xem mạch còn đập hay không. Nếu mạch vẫn còn đập, hãy di chuyển bệnh nhân đến nơi bằng phẳng để nghỉ ngơi trong thời gian chờ cấp cứu đến. Trong trường hợp bệnh nhân bị ngưng thở, bạn cần làm hồi sức tim phổi ngay lập tức.

Một điều quan trọng cần chú ý là bạn phải ghi nhớ tất cả các triệu chứng, thời gian phát triệu chứng đột quỵ của bệnh nhân để cung cấp những thông tin này cho bác sĩ. Việc này sẽ giúp ích cho quá trình chẩn đoán cũng như điều trị đột quỵ.

»»» Xem thêm: Đột quỵ thầm lặng: Mối hoạ tiềm ẩn với sức khoẻ

2.2. Tư thế nằm nghiêng thế nào là an toàn?

Như đã nêu ở phần sơ cứu đột quỵ tại nhà, khi bệnh nhân có dấu hiệu nôn mửa, thân nhân cần đặt người bệnh sang tư thế nằm nghiêng an toàn (hay còn gọi là tư thế hồi sức cấp cứu). Theo các chuyên gia, đây là tư thế nhằm bảo vệ đường thở, đảm bảo an toàn cho người bệnh đột quỵ. Như vậy, để đảm bảo đặt bệnh nhân trong tư thế nằm nghiêng an toàn, bạn cần thực hiện theo các bước như sau:

– Bước 1: Bạn quỳ xuống một bên của người bệnh. Sửa một tay của người bệnh (phía bạn đang quỳ xuống) vuông góc.

– Bước 2: Kéo tay bên kia của người bệnh đặt lên má, lòng bàn tay hướng ra ngoài.

– Bước 3: Kéo chân co lên, để lòng bàn chân tiếp xúc với mặt đắt. Giữ tư thế đó và kéo người bệnh quay vào phía của bạn. Như vậy là hoàn thành tư thế hồi sức.

Tư thế nằm nghiêng là tư thế nhằm bảo vệ đường thở, đảm bảo an toàn cho người bệnh đột quỵ.

2.3. Những sai lầm nào cần tránh khi sơ cứu đột quỵ tại nhà?

Khi thấy người thân hoặc ai đó bị đột quỵ, bạn tuyệt đối không thực hiện theo những biện pháp sơ cứu dân gian truyền miệng sau:

– Không được tự ý bấm huyệt, châm cứu, cạo gió, cắt lễ… Các bác sĩ cho biết những động tác này có thể làm chậm trễ việc điều trị, khiến bệnh ngày càng trầm trọng hơn.

– Không cho bệnh nhân ăn uống bởi điều này có thể làm bệnh nhân hít sặc vào phổi dẫn đến tử vong. – Không được dùng thuốc Aspirin.

– Không tự ý dùng thuốc hạ áp hay ngậm thuốc huyết áp dưới lưỡi. Bởi vì đột quỵ có hai dạng đột quỵ nhồi máu não và đột quỵ xuất huyết não, nếu bệnh nhân đột quỵ do nhồi máu não thì khi ngậm thuốc dưới lưỡi sẽ làm tuột huyết áp, các tĩnh mạch càng thiếu máu, làm tăng nguy cơ tử vong hơn cho bệnh nhân.

Không được tự ý bấm huyệt, châm cứu, cạo gió, cắt lễ… bởi những động tác này có thể làm chậm trễ việc điều trị, khiến bệnh ngày càng trầm trọng hơn.

»»» Xem thêm các bài viết khác có liên quan tại: https://benhdotquy.netcategory/tim-hieu-ve-dot-quy/

3. Nên đưa bệnh nhân bị đột quỵ đến bệnh viện bằng phương tiện gì?

Khi gặp người có dấu hiệu nghi ngờ đột quỵ, tốt nhất là gọi cho Trung tâm cấp cứu (nhấn 115). Hiện trên cả nước, nhất là các thành phố lớn có rất nhiều trạm cấp cứu, tạo điều kiện thuận lợi để cấp cứu cho bệnh nhân đột quỵ.

Nếu bệnh nhân ở tỉnh và đội ngũ cấp cứu chưa nhiều bằng cách thành phố lớn thì có thể đưa bệnh nhân di chuyển bằng xe hơi, taxi và nên tránh đi bằng xe máy.

Để đặt bệnh nhân trên xe đúng cách, bạn nên đặt họ nằm nghiêng và cổ nên hướng về phía trước một chút để đường thở được thông thoáng, giúp bệnh nhân thở dễ dàng hơn.

Nếu bệnh nhân bị ói, sặc, tư thế nằm này sẽ giúp các chất dịch chảy ra ngoài, không sặc đường thở, phổi, gây tắc đường thở hoặc viêm phổi.

Nếu bệnh nhân ở địa bàn miền núi, vùng sâu nếu không có điều kiện hãy di chuyển bệnh nhân bằng cáng, không nên đưa bệnh nhân đến bệnh viện bằng xe máy và tránh xóc khi di chuyển. Đồng thời, trong thời gian di chuyển cũng nên để bệnh nhân trên mặt phẳng, nghiêng mặt sang một bên, nới lỏng bớt quần áo cho thoáng.

Anh Thi – benhdotquy.net