Hội chứng co mạch não đảo ngược: triệu chứng và cách điều trị

1. Hội chứng co mạch não đảo ngược là gì?

Hội chứng co mạch máu não đảo ngược (RCVS) là một tình trạng hiếm gặp xảy ra do sự co thắt đột ngột của các mạch cung cấp máu cho não. Triệu chứng chính của RCVS là đau đầu đột ngột, dữ dội, đôi khi được gọi là đau đầu “sấm sét”. Trong một số trường hợp, bệnh nhân có hội chứng co mạch não có hồi phục sẽ bị đột quỵ hoặc chảy máu não.

Hầu hết bệnh nhân RCVS hồi phục hoàn toàn. Một số ít bệnh nhân có vấn đề về thần kinh.

Hội chứng co mạch máu não đảo ngược là một tình trạng hiếm gặp xảy ra do sự co thắt đột ngột của các mạch cung cấp máu cho não.

2. Hội chứng co mạch não đảo ngược thường bị nhầm lẫn với bệnh lý gì?

Viêm mạch hệ thần kinh trung ương có thể bị nhầm lẫn với RCVS. Viêm mạch máu thần kinh trung ương là một tình trạng dẫn đến viêm các thành mạch máu của não hoặc cột sống. Viêm mạch thần kinh trung ương thường xảy ra trong các trường hợp sau:

• Xuất hiện cùng với các bệnh tự miễn khác như lupus ban đỏ hệ thống, viêm da cơ và viêm khớp dạng thấp (trong một số trường hợp hiếm gặp).
• Có thể đi kèm với nhiễm trùng do vi rút hoặc vi khuẩn.
• Có thể đi kèm với rối loạn mạch toàn thân (ảnh hưởng đến toàn bộ cơ thể) (u hạt với viêm đa tuyến, viêm đa ống vi thể, hội chứng Behçet).
• Có thể tự xuất hiện; trong những trường hợp này, nó được gọi là viêm mạch thần kinh trung ương nguyên phát.

Các bác sĩ cần phải biết về hội chứng co mạch não đảo ngược và phân biệt được hiện tượng này với viêm mạch thần kinh trung ương càng sớm càng tốt. Hai rối loạn này khác nhau về cách điều trị và triển vọng phục hồi. Điều trị RCVS không cần dùng thuốc ức chế miễn dịch, nhưng viêm mạch thần kinh trung ương thì có.

Viêm mạch hệ thần kinh trung ương có thể bị nhầm lẫn với RCVS.

»»» Xem thêm: Rối loạn não: phân loại và các triệu chứng nhận diện

3. Nguyên nhân gây ra hội chứng co mạch não đảo ngược là gì?

Rối loạn kiểm soát trương lực cơ trơn bên trong thành mạch máu não được cho là nguyên nhân gây ra RCVS. Không có bằng chứng về tình trạng viêm hoặc thay đổi cấu trúc của mạch máu não hoặc mô ở những người bị RCVS.

Một số yếu tố bên ngoài chẳng hạn như sử dụng thuốc theo toa, không kê đơn hoặc thuốc bất hợp pháp có thể gây co thắt động mạch. RCVS cũng có thể liên quan đến các yếu tố bên trong như khối u, nơi tiết ra các chất làm co mạch máu.

Thuốc kê đơn liên quan đến RCVS bao gồm:

• Thuốc chống trầm cảm: Thuốc ức chế tái hấp thu serotonin có chọn lọc (SSRI).
• Thuốc điều trị chứng đau nửa đầu: triptans, isometheptene và ergotamines
• Thuốc ức chế miễn dịch: cyclophosphamide và tacrolimus
• Thuốc ngăn ngừa chảy máu sau khi sinh con
• Thuốc chống Parkinson: bromocriptine và lisuride.

Rối loạn kiểm soát trương lực cơ trơn bên trong thành mạch máu não được cho là nguyên nhân gây ra RCVS.

Các loại thuốc và chất bổ sung không kê đơn phổ biến có thể gây co thắt động mạch não bao gồm:

• Thuốc thông mũi
• Những miếng dán Nicotine
• Nước tăng lực chứa caffein
• Nhân sâm

Các loại thuốc bất hợp pháp liên quan đến RCVS là:

• Cần sa
• Cocain
• Thuốc lắc
• Các dẫn xuất amphetamine
• Axit lysergic dietylamit

Các yếu tố khác liên quan đến RCVS có thể bao gồm truyền máu và tiêm tĩnh mạch immunoglobulin cũng như các khối u tiết chất hoạt động mạch máu. Những khối u này bao gồm u thực bào, u carcinoid phế quản và u glomus.

4. Các triệu chứng của hội chứng co mạch não đảo ngược

Đau đầu dữ dội và đột ngột xuất hiện ở tất cả các bệnh nhân. Các triệu chứng khác có thể bao gồm:

• Đột quỵ hoặc cơn thiếu máu cục bộ thoáng qua
• Kiệt sức
• Các vấn đề về thị lực
• Co giật

Đau đầu dữ dội và đột ngột xuất hiện ở tất cả các bệnh nhân RCVS.

5. Hội chứng co mạch não đảo ngược được chẩn đoán như thế nào?

Chẩn đoán RCVS dựa trên tiền sử bệnh, các triệu chứng, khám sức khỏe toàn diện và kết quả chụp ảnh mạch máu não. Chẩn đoán hình ảnh thường gồm chụp mạch, chụp MRA hoặc CTA có thể cho thấy co thắt trong các mạch máu bị thu hẹp.

Xét nghiệm dịch não tủy có thể giúp loại trừ các tình trạng khác có vẻ tương tự như RCVS. Điều quan trọng là phải lặp lại hình ảnh mạch máu để đảm bảo rằng sự co thắt dẫn đến chẩn đoán có thể được xác nhận.

»»» Xem thêm: Co mạch là gì và khi nào thì gây nguy hiểm?

6. Điều trị hội chứng co mạch não đảo ngược như thế nào?

Hiện vẫn chưa có thuốc điều trị RCVS. Theo đó, nếu đang sử dụng những loại thuốc làm tăng nguy cơ RCVS, bệnh nhân nên nói chuyện với bác sĩ của mình về việc giảm liều hoặc ngừng sử dụng thuốc.

Việc sử dụng thuốc chẹn kênh canxi và nimodipine có thể làm giảm đau đầu. Trong một số trường hợp, bệnh nhân được truyền magiê qua đường tĩnh mạch. Nghỉ ngơi là điều quan trọng nhất trong điều trị RCVS.

Thi Nguyên – Benhdotquy.net