Đừng ngưng thuốc khi thấy huyết áp đã “đẹp”

BS.CK2 Dương Minh Tuấn cho biết, nhiều người lầm tưởng rằng huyết áp ổn định nghĩa là bệnh đã “tự hết”, dẫn đến tự ý ngưng thuốc. Tuy nhiên, huyết áp ổn là nhờ thuốc và lối sống điều chỉnh, không phải do bệnh biến mất. Ông dẫn chứng thử nghiệm SPRINT trên hơn 9.000 bệnh nhân từ 50 tuổi trở lên: khi kiểm soát huyết áp tâm thu dưới 120 mmHg, nguy cơ biến cố tim mạch lớn giảm 25% và tử vong do mọi nguyên nhân giảm 27%. Tất cả lợi ích này đạt được nhờ kiểm soát huyết áp liên tục và lâu dài, hoàn toàn không có cơ sở cho việc “ngưng thuốc khi đã ổn”.

Các hướng dẫn mới nhất của ESC 2024/ESH 2023 và AHA/ACC 2025 đều thống nhất rằng điều trị tăng huyết áp là điều trị mạn tính. Mục tiêu chung là duy trì huyết áp tâm thu 120-129 mmHg nếu bệnh nhân dung nạp tốt, hoặc dưới 130/80 mmHg theo tiêu chuẩn Hoa Kỳ. Không có bất kỳ khuyến cáo nào cho phép tự ý ngưng thuốc.

BS.CK2 Dương Minh Tuấn nhấn mạnh, ngưng thuốc đột ngột khiến huyết áp tăng trở lại sau vài ngày hoặc vài tuần, gây dao động mạnh – yếu tố đặc biệt nguy hiểm ở người lớn tuổi, bệnh thận mạn hoặc đái tháo đường. Giai đoạn huyết áp lên xuống thất thường là “cửa sổ nguy cơ cao” dẫn đến đột quỵ và nhồi máu cơ tim, dù bệnh nhân hoàn toàn không có triệu chứng cảnh báo. Thực tế, nhiều ca đột quỵ xuất hiện ở những người “đang rất khỏe” chỉ vì tự ý dừng thuốc.

Một số trường hợp có thể xem xét giảm liều, như bệnh nhân giảm cân nhiều, duy trì ăn nhạt – vận động đều đặn, hoặc huyết áp đo tại nhà ổn định lâu dài; hoặc khi xuất hiện tác dụng phụ cần đổi thuốc. Tuy nhiên, tất cả đều phải được đánh giá và điều chỉnh dưới sự theo dõi của bác sĩ chuyên khoa.

Về lo ngại uống thuốc huyết áp lâu dài gây hại gan thận, bác sĩ khẳng định nếu dùng đúng thuốc, đúng liều, theo dõi định kỳ, lợi ích vượt trội so với rủi ro. Huyết áp cao kéo dài mới là nguyên nhân gây suy thận, xơ hóa cầu thận và phải lọc máu. Một số thuốc như nhóm ACEi hoặc ARB còn có tác dụng bảo vệ thận. Đa số thuốc huyết áp rất hiếm ảnh hưởng gan, và mọi bất thường nếu có đều được phát hiện sớm qua xét nghiệm định kỳ.

Huyết áp ổn định không phải là lý do để ngưng thuốc. Đây là dấu hiệu cho thấy phác đồ đang hiệu quả và các cơ quan đang được bảo vệ tốt. Người bệnh tuyệt đối không tự ý giảm hoặc dừng thuốc nếu không có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa.