Đột quỵ xuất huyết não, ít nhưng nguy hiểm

1. Đột quỵ xuất huyết não là gì?

Đột quỵ xuất huyết não là tình trạng nguy cấp gây ra do nứt vỡ các động mạch trong não, máu chảy trực tiếp vào nhu mô não, làm tổn thương não.

Xuất huyết não có tỷ lệ tử vong rất cao, lên đến 40%. Song, nếu người bệnh may mắn qua khỏi, tỷ lệ tàn tật cũng không hề nhỏ, khoảng 35%.

Đột quỵ xuất huyết não

2. Nguyên nhân gây đột quỵ xuất huyết não

Đột quỵ xuất huyết não là một trong 2 dạng của đột quỵ não, chiếm khoảng 15-20% các trường hợp đột quỵ (thể còn lại của đột quỵ não là đột quỵ nhồi máu não), xảy ra khi mạch máu não bị vỡ, máu đột ngột xâm lấn vào não, làm tổn thương não.

Thông thường, đột quỵ xuất huyết não sẽ xảy ra ở một số vị trí như:

– Dưới màng nhện: xuất huyết tại giữa màng nhện và màng mềm.

– Ngoài màng cứng: xuất huyết ở giữa xương sọ và lớp màng cứng.

– Dưới màng cứng: xuất huyết tại giữa màng cứng và màng nhện.

– Nội sọ: xuất huyết xảy ra ở các thùy não, cầu não hay tiểu não.

– Não thất: xuất huyết xảy ra trong các não thất và các khoang nhất định trong não.

Xuất huyết não do mạch máu não bị vỡ, tạo nên khối máu tụ trong hộp sọ gây chèn ép các tổ chức não xung quanh, phù não, tăng áp lực nội sọ, đồng thời giảm máu nuôi não và có thể gây tử vong hoặc để lại di chứng thần kinh nặng nề.

Theo các chuyên gia, xuất huyết não thường do các nguyên nhân như tăng huyết áp, dị dạng mạch máu não và phình mạch máu não.

Trong đó, thường gặp nhất là bệnh nhân bị vỡ mạch máu não do một cơn tăng huyết áp đột biến. Riêng dị dạng mạch máu não là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây xuất huyết não ở người trẻ.

Đối với nguyên nhân phình mạch máu não, khi thành mạch máu não xuất hiện các bất thường (có thể do tăng huyết áp, bệnh tiểu đường, xơ vữa mạch, lạm dụng rượu bia) sẽ khiến thành mạch giãn nở tạo thành túi phình. Nếu không phát hiện và điều trị sớm, túi phình vỡ ra sẽ gây xuất huyết khoang dưới nhện, hay còn gọi xuất huyết dưới nhện.

3. Triệu chứng của xuất huyết não

Xuất huyết não thường xảy ra rất đột ngột và dữ dội, có thể ngay sau lúc gắng sức trong lúc đang làm việc, khi căng thẳng hoặc trong lúc sinh hoạt bình thường. Thậm chí, căn bệnh nguy hiểm này còn có thể bộc phát ngay trong giấc ngủ hay khi vừa thức dậy.

Xuất huyết não thường xảy ra đột ngột và dữ dội

Để nhận biết đột quỵ xuất huyết não, chúng ta có thể dựa vào một số dấu hiệu như sau:

– Đột ngột nhức đầu dữ dội. – Tê liệt một cánh tay hoặc chân, tê yếu nửa người. – Nôn ói, cổ gượng cứng. – Không nói được, nói không rõ tiếng.

– Mặt xệ xuống, miệng méo.

– Vã nhiều mồ hôi.

– Tiểu tiện không tự chủ.

– Nhịp thở không đều, rối loạn nhịp tim và huyết áp.

– Sốt.

– Rối loạn nuốt: nuốt dễ bị sặc, không nhai được.

– Trí nhớ giảm sút nhanh chóng, hay quên hoặc quên hoàn toàn mọi thứ nhanh chóng…

Khi nhận ra các dấu hiệu nguy hiểm của xuất huyết não, hãy nên gọi ngay cấp cứu đưa đến cơ sở y tế gần nhất.

»»» Xem thêm: Bạn biết gì về đột quỵ bán cầu não trái?

4. Điểm khác nhau giữa “thời gian vàng” trong điều đột quỵ nhồi máu não và xuất huyết não?

Theo TS.BS Trần Chí Cường – Chủ tịch Liên chi hội Can thiệp Thần kinh TPHCM, đối với xuất huyết não, không một cột mốc thời gian vàng cụ thể mà nguyên tắc chung trong điều trị xuất huyết não là càng sớm càng tốt.

Mức độ nguy hiểm của xuất huyết não hoàn toàn phụ thuộc vào vị trí mạch máu vỡ (mạch máu to hay mạch máu nhỏ, nằm nong hay nằm sâu). Có thể thấy, vấn đề điều trị đột quỵ xuất huyết não hoàn toàn bị động so với đột quỵ nhồi máu não.

TS.BS Trần Chí Cường cho biết, với công nghệ can thiệp tiên tiến hiện nay, có khoảng 70 – 80% bệnh nhân đột quỵ nhồi máu não được điều trị trong thời gian vàng đúng phương pháp với sự trang thiết bị máy móc đầy đủ cùng với đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm…

Mặc dù nhóm bệnh nhân xuất huyết não chỉ chiếm 20% số trường hợp đột quỵ nói chung nhưng việc điều trị lại khó khăn hơn rất nhiều và tùy thuộc vào đặc điểm của vị trí xuất huyết.

Chủ tịch Hội Can thiệp Thần kinh TPHCM nhấn mạnh, trong đột quỵ xuất huyết não, thời gian nào cũng là thời gian vàng, nghĩa là điều trị càng sớm càng tốt, chứ không phải là 4,5 – 6 giờ như đối với đột quỵ nhồi máu não.

Đột quỵ do xuất huyết não (tai biến mạch máu não do vỡ mạch) chỉ chiếm khoảng 15-20% các ca đột quỵ nhưng tỷ lệ tử vong cao.

5. Điều trị đột quỵ xuất huyết não bằng cách nào?

Khi được cấp cứu vào bệnh viện, các bác sĩ sẽ tiến hành chụp cắt lớp vi tính (CT) hoặc chụp cộng hưởng từ (MRI) cho người bệnh. Đây là 2 phương pháp này rất cần thiết đểchẩn đoán xuất huyết não và loại trừ đột quỵ nhồi máu não.

Cả chụp CT và chụp MRI đều là những hình thức chẩn đoán hình ảnh đầu tiên được bác sĩ cân nhắc lựa chọn trong đánh giá và chẩn đoán cấp cứu xuất huyết não. Tuy nhiên, chụp CT thường được thực hiện ở bệnh nhân có chống chỉ định chụp MRI.

Đối với vấn đề điều trị, tùy vào vị trí xuất huyết não, mức độ xuất huyết não mà bác sĩ chỉ định phương pháp phù hợp. TS.BS Trần Chí Cường cho biết, xuất huyết não thường có 2 diễn tiến.

Trong đó, nếu xuất huyết não mức độ nhẹ (cục máu đông nhỏ dưới 30g), các bác sĩ có thể tiến hành điều trị bảo tồn bằng nội khoa.

Đối với trường hợp xuất huyết não mức độ nặng (khối máu tụ lớn hơn 30g; xuất huyết não chèn ép vùng thần kinh chẩm cổ; điều trị nội khoa nhưng diễn tiến ngày càng xấu, huyết áp bệnh nhân khó kiểm soát hơn và máu vẫn tiếp tục chảy) thì phải điều trị xâm lấn. Cụ thể, các bác sĩ có thể phẫu thuật để lấy khối máu tụ, đốt cầm máu hoặc đặt ống để hút máu bầm.

6. Phục hồi sau đột quỵ xuất huyết não

Khả năng phục hồi sau đột quỵ xuất huyết não sẽ phụ thuộc vào mức độ của bệnh

Quá trình phục hồi sau đột quỵ xuất huyết não tốt hay không sẽ phụ thuộc vào mức độ bệnh, mức độ chữa trị, cơ địa của từng người và một số yếu tố khác như độ tuổi, tình trạng sức khỏe,…

Phần lớn bệnh nhân đột quỵ cần thời gian phục hồi trên một tháng, thậm chí cả năm. Có hơn một nửa số bệnh nhân vẫn còn để lại di chứng, một số bệnh nhân cần chăm sóc tại giường trong thời gian kéo dài.

Song, có khoảng 1/3 số bệnh nhân không may mắn, không thể qua khỏi do bệnh quá nặng, dù đã điều trị đúng đắn và tích cực.

»»» Xem thêm: Đột quỵ bán cầu não phải và những điều cần biết

7. Phòng ngừa đột quỵ xuất huyết não bằng cách nào?

Tập thể dục giúp phòng ngừa đột quỵ xuất huyết não

Để giảm nguy cơ đột quỵ xuất huyết não xảy ra với bản thân và gia đình, bạn có thể tham khảo một số biện pháp phòng ngừa sau:

– Kiểm soát huyết áp: Những ai bị huyết áp cao cần điều trị và kiểm soát nghiêm ngặt. Đặc biết, kể cả những người bị huyết áp thấp cũng cần lưu ý bởi họ cũng có nguy cơ đột quỵ.

– Từ bỏ hút thuốc lá.

– Với những người thừa cân, béo phì, hãy tuân thủ chế độ dinh dưỡng, tập luyện phù hợp để giảm cân, kiểm soát tốt cân nặng.

– Hạn chế hoặc không uống rượu, bia bởi điều này có thể làm tăng nguy cơ xuất huyết não.

– Tập thể dục thường xuyên, đảm bảo đủ 30 phút/ngày và ít nhất là 5 ngày/tuần.

– Ăn uống điều độ, hợp lý, tuân thủ điều trị đúng phác đồ điều trị của bác sĩ.

– Thăm khám sức khỏe định kỳ với bác sĩ để phát hiện sớm, có biện pháp điều trị, ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm từ các bệnh lý có liên quan.

Anh Thi – Benhdotquy.net