Đột quỵ: Thời gian vàng cứu sống và những nguyên tắc sơ cấp cứu cần nhớ

Thời gian vàng quyết định sự sống còn

Theo bác sĩ Lê Nhất Duy – Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM (Cơ sở 3), “thời gian vàng” để cứu chữa đột quỵ là trong vòng 3–4,5 giờ đầu kể từ khi xuất hiện triệu chứng.

Trong khoảng thời gian này, bác sĩ có thể dùng thuốc tiêu sợi huyết để tái thông mạch máu bị tắc nghẽn trong nhồi máu não, hoặc can thiệp cầm máu nếu là xuất huyết não.

Càng can thiệp sớm, cơ hội hồi phục càng cao; ngược lại, chậm trễ sẽ khiến tổn thương não trở nên không thể đảo ngược, nguy cơ tàn tật vĩnh viễn hoặc tử vong tăng rõ rệt.

Sơ cứu đúng cách khi gặp người bị đột quỵ

Điều đầu tiên và quan trọng nhất là gọi cấp cứu ngay lập tức. Trong lúc chờ xe, người xung quanh có thể hỗ trợ bằng cách đặt bệnh nhân nằm nghiêng để phòng ngừa sặc, giữ đường thở thông thoáng, nới lỏng quần áo và quan sát thời điểm khởi phát triệu chứng để cung cấp cho bác sĩ.

Tuyệt đối không cho ăn uống, không tự ý dùng thuốc, kể cả thuốc huyết áp, và không tự di chuyển bệnh nhân bằng xe máy. Những hành động tưởng chừng “giúp nhanh” có thể làm tình trạng nặng hơn và gây nguy hiểm đến tính mạng.

Chủ động phòng ngừa từ lối sống

Đột quỵ có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi, kể cả người trẻ. Các biện pháp phòng ngừa hiệu quả nhất bắt đầu từ thay đổi lối sống: ăn uống lành mạnh (giảm muối, hạn chế mỡ động vật, tăng rau xanh, ngũ cốc nguyên hạt), tập thể dục đều đặn ít nhất 150 phút/tuần, kiểm soát cân nặng, tránh căng thẳng, nói không với thuốc lá và hạn chế rượu bia.

Với những người có bệnh lý nền như tăng huyết áp, tiểu đường, rung nhĩ, rối loạn mỡ máu hay bệnh mạch vành, việc tuân thủ điều trị theo chỉ định của bác sĩ là bắt buộc để giảm nguy cơ biến chứng. Ngay cả những người khỏe mạnh cũng nên khám sức khỏe định kỳ 6 tháng một lần để phát hiện sớm các yếu tố nguy cơ.

Y học cổ truyền trong hỗ trợ phòng ngừa

Bác sĩ Nhất Duy cho biết, y học cổ truyền có thể đóng vai trò hỗ trợ, giúp điều hòa cơ thể, lưu thông khí huyết, an thần và tăng cường thể trạng. Một số dược liệu như đan sâm, tam thất, hoa hòe, sơn tra, câu đằng thường được dùng dưới dạng trà hoặc món ăn bài thuốc.

Tuy nhiên, các phương pháp này chỉ mang tính bổ trợ và cần có sự thăm khám, tư vấn của bác sĩ chuyên khoa, tuyệt đối không thay thế phác đồ điều trị hiện đại.

Ngoài ra, một số huyệt đạo đơn giản có thể tự xoa bóp tại nhà giúp khí huyết lưu thông như huyệt hợp cốc (giúp thông kinh hoạt lạc vùng đầu, mặt), túc tam lý (kiện tỳ vị, nâng cao sức đề kháng), hay thái xung (giúp giải tỏa căng thẳng, giảm hoa mắt, chóng mặt).

Đột quỵ không chừa một ai, nhưng hoàn toàn có thể giảm thiểu rủi ro nếu mỗi người cảnh giác và chủ động phòng ngừa. Nhận diện sớm, hành động đúng trong thời gian vàng và duy trì lối sống lành mạnh chính là “lá chắn” bảo vệ sự sống.