Đột quỵ lấy đi bao nhiêu năm tuổi thọ của bạn?

Đột quỵ là gì?

Đột quỵ được phân thành 2 loại chính: đột quỵ nhồi máu não chiếm khoảng 80% và đột quỵ xuất huyết não chiếm khoảng 20%. Đột quỵ là một sự cố đột ngột nguy hiểm của hệ tuần hoàn, làm ngừng cung cấp oxy và dưỡng chất cho tế bào não.

Những yếu tố nguy cơ nào dẫn đến đột quỵ?

Những yếu tố nguy cơ KHÔNG thể thay đổi

Tuổi: cùng với tiến trình lão hóa, những thay đổi trong cơ thể con người và đặc biệt là khi mạch máu cũng xơ cứng và hẹp lại khi tuổi  ngày càng cao khiến nguy cơ đột quỵ tăng lên theo tuổi tác.

Yếu tố chủng tộc: với cơ chế còn chưa được hiểu rõ, những người Nam Á, da màu châu Phi và da màu khu vực Caribe có nguy cơ đột quỵ cao hơn các chủng tộc khác.

Yếu tố gia đình: tiền sử trong gia đình có người từng bị đột quỵ cũng là yếu tố gia tăng nguy cơ bị đột quỵ.

Yếu tố gene: một số bệnh lý liên quan đến bất thường về gene dẫn đến việc máu dễ đông hơn những người bình thường. Khi cục máu đông hình thành và lưu thông trong mạch máu sẽ khiến tắc mạch tại một vị trí mà nó không thể đi qua. Nếu vị trí tắc mạch là ở mạch máu não thì khi đó đột quỵ xảy ra.

Giới tính: Nữ giới nguy cơ đột quỵ cao hơn nam giới.

Những yếu tố nguy cơ CÓ thể thay đổi được

Dưới đây là những yếu tố làm gia tăng nguy cơ đột quỵ, tuy vây, nếu được điều chỉnh và điều trị phù hợp sẽ giúp giảm thiểu được nguy cơ đột quỵ cho người bệnh.

Lối sống: chế độ ăn uống thiếu lành mạnh, sử dụng rượu, bia và thuốc lá, ít vận động, thừa cân, béo phì là những yếu tố về lối sống làm gia tăng nguy cơ đột quỵ.

Các bệnh lý nền: Tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn lipid máu, các bệnh rối loạn nhịp tim, thường gặp nhất là rung nhĩ… là các bệnh lý phổ biến gia tăng nguy cơ đột quỵ.

Xem thêm: Đột quỵ: Nguyên nhân và cách quản lý các yếu tố nguy cơ?

Dấu hiệu nào nhận biết đột quỵ?

Tuy đột quỵ xảy đến rất nhanh và bất ngờ nhưng chúng ta hoàn toàn có thể nhận biết được bệnh và chủ động phòng ngừa theo dấu hiệu F.A.S.T như sau:

F (Khuôn mặt) – Khóe miệng lệch sang một bên, liệt mặt. A (Tay/chân) – Bệnh nhân giơ cả hai tay lên, nhưng tay 1 bên nào đó không giữ được rơi xuống. S (Giọng nói) – Bệnh nhân nói không lưu loát, nói khó, ú ớ, không rõ lời. Khi có cả 3 dấu hiệu bất thường này, nguy cơ đột quỵ rất cao, trên 95%, cần phải đưa đến cơ sở y tế có khả năng điều trị đột quỵ gần nhất và nhanh nhất có thể.

Đột quỵ nguy hiểm như thế nào?

Theo thống kê của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), mỗi năm, trên thế giới có khoảng 17 triệu người mắc đột quỵ. Trong đó chỉ có 15-30% người bệnh sống sót sau đột quỵ có thể độc lập về chức năng và khoảng 40-50% độc lập một phần. Nhóm còn lại, các chức năng bị ảnh hưởng nghiêm trọng dẫn đến phụ thuộc chủ yếu vào sự chăm sóc của người khác như: tắm rửa, ăn uống, di chuyển… gây ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống và tinh thần của người bệnh.‎

Riêng tại Việt Nam, đột quỵ là một trong ba nguyên nhân gây tử vong cao nhất, với khoảng 200.000 người mắc mới mỗi năm và đứng hàng đầu về tỷ lệ di chứng sau điều trị.

Theo thông tin từ Hội Thần kinh học Việt Nam, cứ 100 người bị đột quỵ thì có khoảng 10 đến 20 người tử vong; 25 người nằm liệt giường hoặc luôn cần sự trợ giúp, chăm sóc. Chỉ 20 người khỏe mạnh lại hoàn toàn hoặc gần hoàn toàn và làm việc trở lại bình thường; còn lại là những người có hồi phục nhưng vẫn yếu hoặc liệt một phần. Gánh nặng gia đình và xã hội chất chồng lên nhau.

Cụ thể, một số hậu quả của đột quỵ gây ra cho người bệnh như: khó nuốt, rối loạn cảm giác, ảnh hưởng chức năng giao tiếp, ảnh hưởng chức năng chi trên, các vấn đề về dáng đi, thẳng bằng, di chuyển, mất sức bền tim phổi, mệt mỏi sau đột quỵ, trầm cảm,…

Đột quỵ khiến người bệnh giảm bao nhiêu năm tuổi thọ?

Một số nghiên cứu về vấn đề này cho thấy, khoảng 2/3 số bệnh nhân bị đột quỵ không sống quá 10 năm. Ngoài ra, họ luôn phải đối mặt với nguy cơ tái phát bệnh.

Đột quỵ sẽ làm giảm tuổi thọ của một bệnh nhân trung bình khoảng 5 năm rưỡi. Có thể xem tương đương với làm giảm đi 1/3 tuổi thọ của chính bệnh nhân đó.

Những bệnh nhân bị chảy máu não sẽ có nguy cơ tử vong cao hơn hẳn so với bệnh nhân bị thiếu máu cục bộ.

Đột quỵ cấp tính đa phần là liên quan tới các nguy cơ như: cholesterol và huyết áp cao, bệnh tiểu đường, bệnh về tim mạch,..

Những trường hợp sau khi bị đột quỵ có nguy cơ cao đối mặt với thương tật và làm chất lượng cuộc sống bị giảm sút nhiều.

Xem thêm: Nguy cơ đột quỵ và bệnh lý tim mạch ngày càng phổ biến ở người trẻ

Từ các nghiên cứu cho thấy việc chăm sóc và phòng ngừa đột quỵ sẽ giúp bệnh nhân được gia tăng tuổi thọ và giảm đi nhiều hệ lụy về tàn tật.

Theo một nghiên cứu của Đan Mạch trên 5000 bệnh nhân cho thấy khả năng tử vong ở những người từng bị tai biến đột quỵ cao gấp 5 lần so với những người bình thường. Ngay cả ở những người đã bị tai biến hơn 1 năm trước, đã điều trị khỏi thì khả năng tử vong vẫn cao hơn gấp 2 lần so với những người không mắc căn bệnh này.

Ngoài ra, nghiên cứu của Hà Lan nhằm trả lời cho câu hỏi người bị đột quỵ sống được bao lâu nếu là người trẻ tuổi, kết quả cho thấy, nếu đã sống sót sau tháng đầu tiên, 78% trong số họ sống được trên 20 năm đối với những người bị đột quỵ thiếu máu cục bộ và 86% đối với người bị đột quỵ xuất huyết não.

Tỷ lệ tử vong trong thời gian nằm viện theo độ tuổi là 6% với người dưới 59 tuổi, 9% với 60 – 69 tuổi, 13% với 70 – 79 tuổi, 24% với người trên 80 tuổi.

Tính tại Việt Nam, mỗi năm có hơn 200.000 người bị tai biến mạch máu não. Trong đó 50% bị tử vong và trong số những người còn sống, 90% bệnh nhân ít nhiều sẽ mắc phải di chứng đến suốt đời.

Cần làm gì để kéo dài tuổi thọ sau đột quỵ?

Mới đây, Viện Thần kinh học Hoa Kỳ công bố kết quả công trình nghiên cứu liên quan đến vấn đề này. Các nhà khoa học trong nghiên cứu đã đưa ra một cách đơn giản giúp kéo dài thời gian sống khỏe mạnh ở những người sống sót sau đột quỵ: Đó là tăng cường hoạt động thể chất.

Nghiên cứu này đã được xuất bản trên tạp chí chuyên ngành Neurology. Các nhà nghiên cứu đã làm việc với một nhóm gồm 895 người tham gia với độ tuổi trung bình là 72 và đã từng bị đột quỵ. Họ được theo dõi trong khoảng thời gian (trung bình) 4,5 năm.

Các nhà nghiên cứu Hoa Kỳ phát hiện ra rằng, những người tình nguyện đi bộ (và/hoặc làm vườn) ít nhất 3 đến 4 giờ mỗi tuần giảm được khoảng 54% nguy cơ tử vong sớm. Qua đó, các nhà khoa học khuyến cáo, cần đi bộ ít nhất 30 phút mỗi ngày để giữ sức khỏe và sống lâu cùng những người thân yêu của mình.

 BS.CK1 Trịnh Ngọc Bình – Phó ban AloBacsi Cộng đồng hiệu đính