Đột quỵ do cholesterol cao, làm sao phòng ngừa?

1. Dấu hiệu nào giúp nhận biết mức cholesterol vượt ngưỡng?

ThS.BS Hoàng Tiến Trọng Nghĩa trả lời: Cholesterol là chất sáp hoặc chất béo tồn tại trong máu chúng ta. Cholesterol được sản xuất tại gan và lưu thông trong máu.

Bản thân cholesterol cũng đóng vai trò quan trọng trong việc giúp cơ thể khỏe mạnh, ví dụ như tạo ra màng tế bào hay tạo ra axit mật (giúp tiêu thụ các acid amine không tan trong mỡ).

Tuy nhiên, nếu lượng cholesterol tăng quá cao sẽ gây ảnh hưởng đối với mạch máu. Cụ thể, cholesterol sẽ tạo ra mảng xơ vữa làm hẹp lòng mạch, khiến thành mạch cứng hơn. Từ đó, lưu lượng máu sẽ bị ảnh hưởng.

Đến một lúc nào đó, những mảng cholesterol bám vào thành mạch sẽ trôi ra và di chuyển. Khi di chuyển đến mạch máu hẹp hơn, các mảng xơ vữa sẽ gây ra bệnh lý tại vùng mảng xơ vữa gây ảnh hưởng. Ví dụ, nếu mảng xơ vữa gây tắc mạch vành sẽ gây nhồi máu cơ tim. Trường hợp mảng xơ vữa gây tắc mạch não sẽ gây đột quỵ não.

Bản thân cholesterol có tác dụng nhất định đối với sức khỏe chúng ta. Tuy vậy, nếu cholesterol cao thì sẽ gây ảnh hưởng đến sức khỏe. Để biết được lượng cholesterol trong máu là bao nhiêu, chúng ta cần đi xét nghiệm.

2. Người bệnh thường bị loại đột quỵ nào do cholesterol cao?

ThS.BS Hoàng Tiến Trọng Nghĩa trả lời: Bản thân cholesterol có những thành phần và vai trò nhất định. Nó giúp tạo thành axit mật giúp chúng ta hấp thu các vitamin tan trong chất béo. Đồng thời, cholesterol còn giúp hình thành các nội tiết tố như androgen hay tạo thành màng tế bào.

Tuy nhiên, nếu cholesterol tăng cao quá sẽ tấn công và gây ảnh hưởng đến thành mạch. Đầu tiên, thành mạch của chúng ta sẽ bị cứng lại và hẹp đi. Đến một lúc nào đó, mạch máu bị tắc hoặc mảng xơ vữa sẽ bong ra di chuyển trong lòng mạch.

Có 2 loại cholesterol chính gồm: HDL và LDL. HDL là “cholesterol tốt” còn LDL là “cholesterol xấu”. Đây là chỉ số chúng ta cần lưu ý khi đi kiểm tra mỡ máu. Cholesterol máu tăng cao có thể gây đột quỵ não.

Có hai loại đột quỵ chính là đột quỵ xuất huyết não và đột quỵ thiếu máu não. Đột quỵ thiếu máu não là đột quỵ gây ra do sự tắc nghẽn đột ngột của mạch máu. Việc tăng cao cholesterol máu là nguyên nhân gây ra đột quỵ thiếu máu não hay nhồi máu não hơn so với nhóm đột quỵ xuất huyết não.

3. Dấu hiệu nào cảnh báo người bị cholesterol cao đang bị đột quỵ?

ThS.BS Hoàng Tiến Trọng Nghĩa trả lời: Bệnh nhân bị tăng huyết áp dường như không có triệu chứng hay dấu hiệu để cảnh báo. Tương tư như vậy, cholesterol máu tăng một cách âm thầm và chúng ta không có dấu hiệu cảnh báo lượng cholesterol trong máu tăng.

Việc người dân cần làm là kiểm tra sức khỏe định kỳ, nhất là ở tuổi 45 trở lên. Việc kiểm tra sức khỏe định kỳ đóng vai trò quan trọng ở nhóm người 45 tuổi đối với nam và nhóm người 55 tuổi đối với nữ.

Trong đó, kiểm tra xét nghiệm máu là cách thức duy nhất để chúng ta có thể kiểm tra mình có bị tăng cholesterol máu cao hay không.

Bản thân cholesterol máu tăng cao chỉ là yếu tố nguy cơ của đột quỵ. Do vậy, rất khó để kết luận 100% cholesterol máu tăng cao gây đột quỵ.

Triệu chứng đột quỵ có thể nhận biết thông qua từ viết tắt F.A.S.T, gồm: méo miệng, yếu liệt nửa người, đột ngột khó nói. Theo đó, điều quan trọng nhất là thời gian chúng ta phát hiện dấu hiệu, triệu chứng hay các khiếm khuyết thần kinh để nhanh chóng tìm đến các cơ sở y tế có khả năng cấp cứu và điều trị đột quỵ cấp.

4. Nguyên nhân nào khiến cholesterol tăng cao?

ThS.BS Hoàng Tiến Trọng Nghĩa trả lời: Các nguyên nhân có thể làm tăng cholesterol là lối sống chưa được lành mạnh như lười vận động hay tiêu thụ quá nhiều chất béo bão hòa. Thậm chí, việc tiêu thụ quá nhiều chất béo không bão hòa cũng làm tăng cholesterol máu.

Khi chúng ta tiêu quá nhiều năng lượng, phần năng lượng đó cũng chuyển hóa thành chất béo và nó cũng ảnh hưởng đến cholesterol máu.

Việc tiêu thụ quá nhiều thịt nhưng không tăng cường lượng rau xanh, ngũ cốc cũng góp phần khiến cholesterol tăng cao.

Đối với lớn tuổi, việc chuyển hóa cholesterol xấu cũng sẽ chậm hơn so với trẻ. Đó là nguyên nhân góp phần làm tăng cholesterol cao trong máu.

5. Làm sao để người bị cholesterol cao biết mình có khả năng bị đột quỵ hay không?

ThS.BS Hoàng Tiến Trọng Nghĩa trả lời: Cholesterol cao thường có biểu hiện rất âm thầm. Chúng ta chỉ nhận diện được cholesterol cao khi đi xét nghiệm.

Do đó, không có bất kỳ dấu hiệu hay hội chứng nào có thể giúp chúng ta biết được người bị cholesterol cao có khả năng bị đột quỵ hay không.

Tốt nhất, điều chúng ta có thể làm là kiểm tra sức khỏe định kỳ mỗi năm.

Khi phát hiện có tăng cholesterol máu, người bệnh cần chữa trị và điều chỉnh lối sống. Trong trường hợp cần thiết, chúng ta nên dùng thuốc để hạ mỡ máu, đồng thời kiểm soát các yếu tố nguy cơ khác (nếu có) như: thừa cân, béo phì và đái tháo đường.

Nếu bệnh nhân có thói quen hút thuốc và sử dụng rượu bia nhiều thì cũng góp phần làm tăng nguy cơ đột quỵ.

6. Cải thiện mức cholesterol thế nào để phòng ngừa cơn đột quỵ?

ThS.BS Hoàng Tiến Trọng Nghĩa trả lời: Để kiểm soát được cholesterol, chúng ta có lối sống lành mạnh, chẳng hạn như tập thể dục.

Theo khuyến cáo của Hội Tim mạch Hoa Kỳ, chúng ta nên tập ít nhất 150 phút mỗi tuần và cố gắng tập đều với cường độ phù hợp khả năng của mình.

Bệnh cạnh đó, chúng ta hạn chế sử dụng chất béo, mỡ động vật. Nên sử dụng thịt nạc hoặc thịt trắng như thịt gia cầm, thịt cá, tăng cường lượng rau xanh và ngũ cốc.

Ngoài ra, nếu lượng cholesterol trong máu quá cao và bạn không thay đổi được bằng lối sống thì bác sĩ sẽ kê thuốc statin. Thuốc này giúp chúng ta giảm lượng LDL cholesterol.

Tuy nhiên, việc kiểm tra cholesterol này sẽ diễn ra định kỳ hơn. Ví dụ như cách 3 – 6 tháng để bác sĩ có chiến lược điều chỉnh thuốc để cho phù hợp. Về căn bản, chúng ta có thể kiểm soát, phòng ngừa tăng cholesterol máu.

7. Liệu có thể uống song song thuốc cholesterol và thuốc phòng ngừa đột quỵ không?

ThS.BS Hoàng Tiến Trọng Nghĩa trả lời: Chúng ta rất khó khẳng định khi kiểm soát yếu tố nguy cơ này thì phòng ngừa đột quỵ.

Tăng cholesterol máu là một trong những yếu tố nguy cơ của đột quỵ não. Nếu chúng ta có đồng thời các yếu tố nguy cơ khác như tăng huyết áp, đái tháo đường, thừa cân và hút thuốc, sử dụng rượu bia nhiều nhưng không kiểm soát các yếu tố nguy cơ thì việc ngăn ngừa được 100% đột quỵ không xảy ra là rất khó.

Ngoài kiểm soát lượng cholesterol máu, người bệnh còn phải kiểm soát các yếu tố nguy cơ khác có thể có hoặc mắc phải.

Đối với người có cholesterol cao chưa bị đột quỵ, bệnh nhân chỉ cần kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ như huyết áp thì đã có thể ngăn ngừa đột quỵ.

Tuy nhiên, người có cholesterol cao đã từng mắc đột quỵ như đột quỵ thiếu máu não, ngoài uống thuốc để kiểm soát lượng cholesterol máu, bệnh nhân phải uống thêm các loại thuốc để ngừa đột quỵ (thuốc kháng kết tập tiểu cầu, thuốc kháng đông hay thuốc điều trị rung nhĩ).

Trọng Dy (ghi) – Benhdotquy.net