Đối phó với trầm cảm sau đột quy ra sao?

1. Nguy cơ mắc chứng trầm cảm sau đột quỵ

Theo BS.CK2 Huỳnh Tấn Vũ, Trưởng đơn vị điều trị ban ngày, Bệnh viện Đại học Y dược TPHCM cơ sở 3, đột quỵ là nguyên nhân thường gặp nhất gây khuyết tật trầm trọng ở người lớn. Trên toàn cầu, chỉ có 15-30% người bệnh sống sót sau đột quỵ có thể độc lập về chức năng‎ và khoảng 40-50% độc lập một phần. Điều này có nghĩa, dù may mắn sống sót sau cơn đột quỵ, họ vẫn phải chịu các di chứng nặng nề, mất khả năng lao động, tự chăm sóc…, gây ra gánh nặng cho gia đình, xã hội. Mức độ và phạm vi ảnh hưởng của đột quỵ không giống nhau của mỗi người bệnh. Ngoài những tác động tiêu cực lên thể chất khiến cơ thể yếu liệt, mất thăng bằng hoặc khó kiểm soát đại tiểu tiện… thì đột quỵ còn mài mòn cảm xúc, nhận thức, tâm lý cho người bệnh. Nhiều năm khám chữa bệnh, BS.CK2 Huỳnh Tấn Vũ nhận thấy cứ 3 người đột quỵ thì 1 người bị trầm cảm. Dấu hiệu trầm cảm bao gồm: cảm giác buồn bã, tuyệt vọng hoặc bất lực, cáu kỉnh, chán ăn, không muốn ngủ… xuất phát tình trạng tàn tật của bản thân. Nếu không được điều trị kịp thời, chứng trầm cảm cực độ có thể kéo dài đến ba năm sau đột quỵ, ảnh hưởng đáng kể đến mọi khía cạnh của cuộc sống, thậm chí có trường hợp nghĩ đến tự vẫn.

Ngoài những di chứng thể chất, người bệnh còn phải đối diện với chứng rối loạn cảm xúc sau tai biến.

»»» Xem thêm: Cách đối mặt với những tổn thương tâm lý sau đột quỵ?

2. Đối diện với trầm cảm sau đột quỵ như thế nào?

Những vấn đề về mặt nhận thức tư duy tồi tệ nhất trong những tháng đầu sau tai biến, nhưng dần dần sẽ tốt lên, có thể trong 3 tháng đầu khi não bộ dần trở lại trạng thái hoạt động và hồi phục. Sau đó, người bệnh vẫn có cơ hội hồi phục nhưng sẽ chậm hơn. Sau sáu tháng, khả năng phục hồi sẽ chậm dần. Giống như các tổn thương trên não sau đột quỵ cần điều trị để hồi phục, rối loạn cảm xúc cũng cần nhận sự quan tâm y tế đúng mức. Như một liệu pháp phục hồi sau đột quỵ, những rối loạn này có thể sẽ cải thiện rất tốt, đặc biệt nếu người bệnh được điều trị tích cực ngay từ đầu:

2.1 Phối hợp điều trị

Phục hồi sau đột quỵ không là đơn thuần phục hồi chức năng các cơ quan bị yếu liệt mà còn là điều trị dự phòng, điều trị nguyên nhân gây ra đột quỵ. Bên cạnh đó, nếu cảm xúc, tâm lý của người bệnh được quản lý tốt, hiệu quả kiểm soát đột quỵ tái phát trong tương tai cũng như hồi phục toàn vẹn hệ thống sẽ được nâng cao. Chính vì thế, công tác chăm sóc người bị đột quỵ cần có sự phối hợp nhiều mặt, giữa nhân viên y tế, kỹ thuật viên phục hồi chức năng, người chăm sóc và cả các thành viên trong gia đình.

2.2 Không nên quá nghiêm khắc với bản thân

Tai biến sẽ ảnh hưởng nên não bộ vì vậy nó cần thời gian để hồi phục. Người bệnh cần biết kiên nhẫn với bản thân mình. Hãy chấp nhận đột quỵ là một biến cố sức khỏe chứ không phải là một dấu chấm hết của cuộc đời. Thay vì bi quan, chán nản, bạn hãy tự tập luyện suy nghĩ tích cực, lạc quan, yêu đời để cảm nhận mọi thứ nhẹ nhàng hơn. Khi bạn cảm thấy muốn khóc hoặc bật ra tiếng cười không thích hợp, hãy thử tập trung nghĩ về điều gì khác. Khi bạn cảm thấy lo âu, sợ hãi, tim đập nhanh, hãy bình tĩnh, hít thở sâu và chậm lại.

Sau đột quỵ, hãy cố gắng duy trì sinh hoạt thông thường, tập vật lý trị liệu – phục hồi chức năng để sớm quay trở về với cuộc sống thường nhật.

2.3 Cố gắng duy trì sinh hoạt thông thường

Nếu mức độ di chứng sau đột quỵ không quá nặng nề, hãy tiếp tục duy trì cuộc sống như trước khi xảy ra biến cố ở giới hạn tối đa cho phép. Nếu người bệnh còn làm việc được, thực hiện các hoạt động mà họ yêu thích, các thú tiêu khiển, hãy khuyến khích họ tiếp tục những điều này, nhằm giúp họ tái hoạt nhập lại cuộc sống như trước kia. Trong đó, tập thể dục cũng là một cách tuyệt vời để tăng cường tâm trạng, vừa giải phóng năng lượng dư thừa, vừa tăng cường sức khỏe tim mạch, sự dẻo dai cho cơ bắp. Tập luyện với một quả bóng cao su, một cây gậy, nẹp hoặc xe tập đi đều là những bước khởi đầu lý tưởng.

2.4 Nghỉ ngơi đầy đủ

Người bệnh sẽ rất nhanh cảm thấy mệt, vì vậy sẽ khó tập trung và tăng trí nhớ. Lên kế hoạch phù hợp để có quãng nghỉ. Người bệnh sẽ không thể ép mình theo nhịp độ của bản thân trước khi bị tai biến. Nghỉ ngơi đầy đủ và ngủ đủ giấc.

2.5 Sẵn sàng yêu cầu hỗ trợ

Người bệnh đột quỵ cũng như người chăm sóc bệnh nhân sau đột quỵ, đừng bao giờ nghĩ mình hoàn toàn cô đơn, không có ai chia sẻ và thấu cảm. Thay vào đó, khi gặp khó khăn, cần lời khuyên, sự hướng dẫn, hãy tích cực tìm kiếm sự hỗ trợ. Những người có thể hỗ trợ bạn là nhân viên y tế nói chung, những thân, người chăm sóc của các bệnh nhân khác và cả chính bệnh nhân khác. Khi bạn nói chuyện với những người này, họ sẽ truyền cho bạn kinh nghiệm, cách thức họ đã vượt qua như thế nào. Từ đó, bạn sẽ sớm giải tỏa được tâm lý cho chính mình và sáng suốt tìm được lời giải đáp. Đối với chính bản thân người bệnh đột quỵ, nhiều nghiên cứu cho thấy rằng, nếu họ xây dựng được nhiều kết nối xã hội có thể giúp đỡ cho mình, sự trầm cảm và lo lắng sẽ giảm đi một cách đáng kể. »»» Nếu bạn quan tâm đến chủ đề Chăm sóc cho người đột quỵ, tham khảo thêm tại đây.

2.6 Đừng từ chối dùng thuốc khi cần

Trầm cảm sau đột quỵ có thể cần phải được điều trị. Nếu không được điều trị, trầm cảm có thể là một trở ngại cho quá trình phục hồi của bệnh nhân. Đừng ngần ngại dùng thuốc chống trầm cảm mà bác sĩ đã chỉ định.

Thiên An, benhdotquy.net