Điều trị rối loạn căng thẳng sau sang chấn ở người đột quỵ

Thông thường, rối loạn căng thẳng sau sang chấn (Posttraumatic stress disorder – PTSD) xảy ra sau các sự kiện đau thương bên ngoài như chiến đấu trong quân đội, thiên tai, tấn công vật lý hoặc trải nghiệm cận kề cái chết. Tuy nhiên, ngày càng có nhiều biến cố bên trong như đột quỵ hoặc đau tim trở nên phổ biến được công nhận là nguyên nhân của PTSD.

1. Nguyên nhân và tỷ lệ phổ biến của PTSD sau đột quỵ

Người bệnh đột quỵ thường sẽ rơi vào trầm cảm và lo sợ mọi thứ tồi tệ xảy ra.

Sự phát triển của PTSD sau đột quỵ có thể phổ biến hơn người ta nghĩ trước đây. Một phân tích tổng hợp của 9 nghiên cứu PTSD sau đột quỵ báo cáo rằng khoảng 25% người sống sót sau đột quỵ hoặc TIA (cơn thiếu máu cục bộ thoáng qua hoặc đột quỵ nhỏ) phát triển các triệu chứng PTSD đáng kể. Để hiểu mối liên hệ giữa đột quỵ và rối loạn căng thẳng sau sang chấn, điều quan trọng là phải xem xét trải nghiệm của người sống sót cả trong thời gian bắt đầu đột quỵ và trong suốt cuộc đời sau đột quỵ. Nhiều người sống sót cho biết họ có cảm giác sợ hãi khi bắt đầu đột quỵ. Ví dụ, khi được hỏi cảm giác đột quỵ như thế nào, một số người sống sót kể lại cảm giác bàng hoàng và bối rối trong khi những người khác nhận thức được điều gì đang xảy ra và thậm chí có thể cố gắng kêu cứu do mất kiểm soát vận động đột ngột (đây là một triệu chứng phổ biến). Khi bạn đặt mình vào vị trí của một người sống sót, bạn sẽ nhanh chóng nhận ra tình trạng nguy hiểm đến tính mạng có thể gây ra chấn thương như thế nào. Khi một cơn đột quỵ được điều trị thành công, người sống sót sẽ bắt đầu quá trình hồi phục. Quá trình này đầy vất vả và có thể là một chặng đường dài đối với những người phải chịu các tác động phụ đáng kể, chẳng hạn như tê liệt hoặc mất khả năng nói. Những tác động thứ cấp này có thể ảnh hưởng đến khả năng của một người sống sót trong việc tham gia vào lối sống và vai trò trước đây của họ. Ví dụ, nếu cá nhân yêu cầu chăm sóc, nó có thể thay đổi động lực ở nhà; và nếu cá nhân không thể thực hiện các nhiệm vụ cần thiết của họ tại nơi làm việc, họ có thể bị mất việc làm. Do đó, một số người sống sót cho biết họ có cảm giác bị cô lập và cô đơn do tác động của đột quỵ đối với lối sống và tương tác xã hội của họ. Một hậu quả lâu dài khác của đột quỵ gây ra nỗi sợ hãi là khả năng đột quỵ tái phát. Nguy cơ đột quỵ tăng lên sau cơn đột quỵ đầu tiên của một người, điều này có thể gây ra lo lắng khi biết rằng một cơn đột quỵ khác có thể xảy ra bất cứ lúc nào. Sự kết hợp của những nỗi sợ hãi này và những thay đổi trong hoàn cảnh sống có thể dẫn đến sự phát triển của PTSD. »»» Xem thêm: Hành vi trẻ con sau đột quỵ, nguyên nhân và cách quản lý?

2. Các triệu chứng của rối loạn căng thẳng sau sang chấn

Rối loạn căng thẳng sau sang chấn liên quan đến sự phát triển của các triệu chứng đặc trưng sau khi tiếp xúc với một tác nhân gây căng thẳng cực kỳ sang chấn, chẳng hạn như đột quỵ. Một người bị PTSD thường cảm thấy sợ hãi, bất lực hoặc kinh hoàng trước sự kiện này. Các dấu hiệu và triệu chứng của PTSD sau đột quỵ bao gồm: – Suy nghĩ / ký ức / ác mộng tái diễn về sự kiện đau buồn – Tránh các tình huống, con người hoặc suy nghĩ nhắc nhở bạn về sự kiện – Cô lập bản thân khỏi những người khác – Cảm thấy đề phòng, tê liệt, tách rời, cáu kỉnh hoặc dễ giật mình – Tăng lo lắng và khó ngủ – Cơn giận dữ

Sự sợ hãi và cô lập luôn tồn tại song song với những người bị PTSD

Khi các cá nhân trải qua các triệu chứng của PTSD trong 3 ngày đến 1 tháng, nó được phân loại là rối loạn căng thẳng cấp tính. Đối với một người được chẩn đoán mắc chứng rối loạn căng thẳng sau sang chấn, các triệu chứng phải kéo dài hơn một tháng. Các triệu chứng PTSD có thể phát triển vài ngày đến vài tháng sau sự kiện và có thể tồn tại trong nhiều năm, điều này có thể ảnh hưởng đáng kể đến khả năng hoạt động và tham gia các hoạt động hàng ngày của một người. May mắn thay, có những phương pháp điều trị có thể giúp các cá nhân đối phó với PTSD sau đột quỵ một cách hiệu quả hơn. »»» Xem thêm: Làm sao để chống lại sự cô đơn sau đột quỵ?

3. Cách điều trị PTSD sau đột quỵ

Hầu hết các phương pháp điều trị thông thường cho PTSD bao gồm liệu pháp tâm lý và thuốc. Tuy nhiên, có những phương pháp điều trị bổ sung như thiền định cũng có thể mang lại lợi ích điều trị. Dưới đây là các biện pháp can thiệp điều trị có thể giúp các cá nhân vượt qua PTSD sau đột quỵ.

3.1 Tâm lý trị liệu

Tâm lý trị liệu hoặc liệu pháp trò chuyện khuyến khích các cá nhân nói chuyện với một chuyên gia để xác định các yếu tố kích hoạt PTSD và sửa đổi những cảm xúc hoặc hành vi tiêu cực liên quan đến chúng. Một nhà tâm lý học có thể giúp các cá nhân đối mặt với sự kiện đau buồn và đề xuất các cách phản ứng hiệu quả hơn khi được nhắc nhở về nó.

3.2 Thuốc

Cá nhân cũng có thể được đề nghị dùng thuốc để kiểm soát PTSD sau đột quỵ. Thuốc chống trầm cảm như SSRI và SNRI thường được kê đơn để điều trị cảm giác lo lắng hoặc phân ly liên quan đến PTSD. Việc sử dụng thuốc có thể giúp các cá nhân tham gia cởi mở hơn vào liệu pháp tâm lý, điều này có thể giúp họ tiến bộ hơn trong quá trình phục hồi.

Thiền sẽ giúp hỗ trợ điều trị PTSD sau đột quỵ tốt hơn.

3.3 Thiền

Thiền khuyến khích các cá nhân thực hành chánh niệm và tập trung vào hơi thở của họ để thúc đẩy sự thư giãn, chấp nhận bản thân và tập trung tốt hơn. Một loại thiền có thể giúp những người sống sót sau đột quỵ vượt qua PTSD là thiền tâm từ. Thực hành này tập trung vào việc thúc đẩy cảm xúc từ bi đối với bản thân và những người khác bằng cách lặp lại các cụm từ khẳng định mang lại sự an toàn, hạnh phúc, sức khỏe và bình an. Mặc dù các cá nhân thường cá nhân hóa các cụm từ được sử dụng trong quá trình thiền tâm từ, nhưng các ví dụ thường được sử dụng bao gồm: “Cầu mong tôi khỏe mạnh”, “Cầu mong tôi được an toàn” và “Cầu mong tôi được thoải mái và hạnh phúc”. Một nghiên cứu chỉ ra rằng thiền tâm từ đã giúp giảm trầm cảm và PTSD ở các cựu chiến binh sau chiến tranh, đồng thời tăng cường cảm giác từ bi và chánh niệm. Thiền tâm từ có thể được thực hành trong bất kỳ bối cảnh nào và trong bất kỳ khoảng thời gian nào. Nếu bạn chưa quen với thiền và chánh niệm, cũng có nhiều ứng dụng và video trực tuyến khác nhau mà bạn có thể sử dụng để hướng dẫn thực hành ban đầu. »»» Xem thêm: Cách giúp bạn đối phó với những thay đổi sau đột quỵ

4. Biến sang chấn thành sự trưởng thành – biện pháp điều trị khác

Sự tăng trưởng sau chấn thương đề cập đến cách chúng ta trở thành một phiên bản tốt hơn của chính mình thông qua khó khăn. Đối phó với PTSD sau đột quỵ thường khiến người sống sót phải nhìn vào bên trong và phát triển sức mạnh bên trong. Nhà tâm lý học Richard Tedeschi, một trong những người tiên phong trong nghiên cứu về sự tăng trưởng sau chấn thương, đã thực hiện một dự án nghiên cứu quan trọng khảo sát những người sống sót sau chấn thương nặng và những người đã mất vợ hoặc chồng. Ông nhận thấy rằng, mặc dù những người này ước rằng họ không bị liệt hoặc mất người bạn đời của mình, họ đã trở thành những người tốt hơn nhờ điều đó. Khi Tedeschi tiếp tục nghiên cứu của mình thông qua một nghiên cứu theo dõi hơn 600 người sống sót sau chấn thương, ông đã tìm thấy những thay đổi tích cực trong 5 lĩnh vực sau: – Sự đánh giá mới đối với cuộc sống – Những khả năng mới được khám phá cho chính họ – Tăng sức mạnh cá nhân – Cải thiện các mối quan hệ – Tăng sự hài lòng về tinh thần Mặc dù không ai muốn bản thân hoặc người khác gặp khó khăn, nhưng ý tưởng về sự tăng trưởng sau chấn thương có thể giúp truyền hy vọng và động lực cho những người sống sót trên con đường hồi phục. Việc phục hồi chức năng đòi hỏi phải làm việc chăm chỉ ngày này qua ngày khác và động lực có thể giúp những người sống sót tiếp tục tiến bộ. Có một câu trích dẫn phục hồi sau đột quỵ phổ biến nói rằng, “phát triển thông qua những gì bạn trải qua.” Điều này thể hiện ý tưởng về sự phát triển sau chấn thương và cách những người sống sót có thể chịu đựng chấn thương và khó khăn của họ và sử dụng nó để trở nên mạnh mẽ hơn sau đột quỵ.

Hãy luôn suy nghĩ và nói những điều tích cực, bạn sẽ cảm thấy thoải mái hơn.

Đột quỵ là sự kiện đe dọa tính mạng có thể dẫn đến sự phát triển của PTSD. Những người bị PTSD có thể phát triển các hành vi né tránh, sợ hãi hoặc lo lắng. Ví dụ, các cá nhân có thể trở nên cực kỳ lo lắng và luôn đề phòng trong trường hợp một cơn đột quỵ khác xảy ra. May mắn thay, có những cách để vượt qua PTSD sau đột quỵ. Điều này có thể bao gồm tham gia liệu pháp tâm lý hoặc thử các phương pháp điều trị thay thế như thiền định. Thuốc cũng có thể giúp mọi người giảm bớt các tác dụng không mong muốn của PTSD. Khi những người sống sót có thể kiên trì vượt qua những khó khăn thường đi kèm với phục hồi đột quỵ, thì họ có thể gặp phải mặt trái đáng ngạc nhiên của PTSD, đó là sự tăng trưởng sau chấn thương. Hy vọng bài viết này giúp bạn hiểu rõ hơn về cách nhận biết các dấu hiệu của PTSD sau đột quỵ và cách điều trị nó.

Tuấn Khang, benhdotquy.net