Điều trị đột quỵ nhồi máu não trong Y học Cổ truyền

Các bài thuốc Đông y từ lâu được chứng minh là mang lại nhiều hiệu quả tích cực trong điều trị đột quỵ – Ảnh minh hoạ

1. Tắc hệ động mạch đột cảnh trong

Mạch lạc không hư, kinh mạch ứ trệ

Lâm sàng: đột ngột liệt nửa người, miệng méo, mắt lệch, miệng chảy dãi, giảm cảm giác nửa người, chân tay tê bì, co quắp chân tay, có thể nói khó, chất lưỡi có thể bình thường hoặc ám tối, rêu lưỡi vàng mỏng, mạch huyền tế.

Pháp điều trị: dưỡng huyết hoạt huyết, khứ phong thông lạc.

Bài thuốc: Đại tần giao thang gia vị

Các vị thuốc trên sắc uống.

Nếu đau đầu, chóng mặt, mặt và mắt đỏ là do can hỏa vượng thì gia hạ khô thảo 12g, chi tử 12g, từ thạch 30g để thanh can tiềm dương.

Nếu chân tay co quắp thì gia bạch cương tàm 15g, toàn yết 06g, ngô công 4 con để hóa đàm khai khiếu,

Nếu bí đại tiện thì gia đại hoàng 5g.

Phong đàm thượng nhiễu, đàm nhiệt phủ thực

Lâm sàng: đau đầu, chóng mặt, đờm nhiều, đột ngột hoặc từ từ xuất hiện liệt nửa người, chân tay tê bì, mắt lệch, miệng méo, nói khó, ăn kém, có thể thấy răng nghiến chặt, miệng mím chặt, bí đại tiểu tiện, chất lưỡi bệu, ám hồng, rêu lưỡi vàng nhớp, mạch huyền hoạt sác.

Pháp bình can thông lạc, hóa đàm thanh phủ

Bài thuốc: Ôn đởm thang phối hợp Tam hóa thang gia vị

Các vị thuốc trên sắc uống.

Pháp bình can tức phong, ngoan đàm khai khiếu

Bài thuốc: Linh dương câu đằng thang gia vị

Các vị thuốc trên sắc uống.

Nếu nhìn không rõ thì bài trên gia cúc hoa 12g, bạch tật lê 12g để thanh can minh mục.

Nếu bệnh nhân hôn mê thì gia uất kim 12g, thạch xương bồ 12g, thiên trúc hoàng 12g, hoàng liên 10g để ngoan đàm thanh nhiệt khai khiếu.

Can thận âm hư, can dương thượng cang

Lâm sàng: đau đầu, chóng mặt, khô miệng, ù tai, ngủ ít, ngủ hay mê, liệt nửa người, chân tay tê bì, nói khó, méo miệng, đại tiểu tiện bí, chất lưỡi hồng, rêu lưỡi ít, mạch huyền tế sác.

Pháp điều trị: tư thận dưỡng can, tức phong thông lạc

Phương thuốc: Thiên ma câu đằng ẩm gia vị

Các vị thuốc trên sắc uống.

Nếu lưỡi cứng thì gia xương bồ 12g, uất kim 12g để ngoan đàm khai khiếu.

Nếu đại tiện bí thì gia đại hoàng 5g để tăng cường thông tiện.

Khí hư huyết ứ

Lâm sàng: mệt mỏi vô lực, hồi hộp, trống ngực, liệt nửa người, chân tay mềm yếu, tê bì, méo miệng, chảy dãi nhiều, nói khó, chân tay sưng nề, đại tiện loãng hoặc bí đại tiện, chất lưỡi nhợt hoặc tím, rêu lưỡi trắng mỏng hoặc trắng nhớp, mạch tế sáp.

Pháp điều trị: ích khí hoạt huyết,

Bài thuốc: Bổ dương hoàn ngũ thang gia vị.

Các vị thuốc trên sắc uống.

Nếu nói khó thì gia thạch xương bồ 12g, uất kim 12g.

Đại tiện bí gia đại hoàng 06g, hỏa ma nhân 10g.

Nếu chân tay sưng nề thì gia bạch linh 12g, tỳ giải 15g, quế chi 12g để kiện tỳ lợi thấp, ôn dương thông lạc.

2. Tắc hệ động mạch đốt sống thân nền

Can thận âm hư, phong hỏa thượng nhiễu

Lâm sàng: đau đầu, hoa mắt, ù tai, ngủ ít, ngủ mê, lòng bàn chân tay nóng, đau lưng, bứt rứt, dễ cáu giận, đột nhiên chóng mặt, nhìn vật không rõ, nuốt khó, nôn, đi lại không vững, miệng méo, liệt nửa người, có thể thấy lơ mơ, chất lưỡi hồng hoắc ám tím, rêu lưỡi vàng nhớp, mạch huyền hoạt.

Pháp điều trị: tư âm tiềm giáng, trấn can tức phong.

Bài thuốc: Trấn can tức phong thang gia vị

Các vị thuốc trên sắc uống.

Nếu đờm nhiều, rêu lưỡi vàng nhớp thì bỏ quy bản, gia đởm nam tinh 12g, thiên trúc hoàng 12g để hóa đàm thanh nhiệt.

Nếu đau đầu nhiều thì gia hạ khô thảo 10g, cúc hoa 12g, bạch chỉ 10g để thanh can nhiệt, tán phong chỉ thống.

Nếu lưỡi cứng, nói khó thì gia thạch xương bồ 12g, uất kim 12g để hóa đàm khai khiếu.

Nếu chân tay mềm yếu thì gia kê huyết đằng 30g, xích thược 12g, khương hoạt 10g, đan sâm 30g để hoạt huyết thông lạc.

Tỳ hư đàm thấp, đàm trọc thượng nhiễu

Lâm sàng: đau đầu, chóng mặt, tức ngực, khó thở, buồn nôn, mệt mỏi, ăn kém, đột nhiên chóng mặt, buồn nôn và nôn, nhìn vật không rõ, hoặc nhìn đôi, cứng lưỡi, nói khó, đi lại không vững, chân tay tê bì, có thể liệt nửa người, chất lưỡi bệu, ám tím, rêu lưỡi trắng nhớp hoặc vàng nhớp, mạch huyền hoạt hoặc huyền sác.

Pháp điều trị: táo thấp ngoan đàm, tức phong khai khiếu.

Bài thuốc: Bán hạ bạch truật thiên ma thang gia vị

Các vị thuốc trên sắc uống.

Nếu chân tay mềm yếu thì gia khương hoạt 12g, uy linh tiên 12g, ngưu tất 15g, đan sâm 30g để hoạt huyết tán phong thông lạc.

Nếu bệnh nhân ngủ li bì hoặc lơ mơ thì dùng Tô hợp hương hoàn pha nước ấm uống để tăng cường ôn thông khai khiếu.

Nếu rêu lưỡi vàng nhớp, mạch hoạt sác là do đàm uất hóa nhiệt thì gia hoàng cầm 12g, chi tử 12g, hoàng liên 8g để thanh nhiệt ở tâm can tỳ.

Thần chí không tỉnh, rêu lưỡi vàng nhớp thì dùng Ngưu hoàng thanh tâm hoàn uống để tăng cường tân lương khai khiếu.

3. Biện pháp điều trị khác

– Châm cứu

– Pháp khứ phong thông lạc: kiên ngung, khúc trì, thủ tam lý, ngoại quan, thái xung.

– Nếu nói khó thì châm liêm tuyền, á môn.

– Nếu chảy dãi nhiều thì châm địa thương, ngoại kim tân, ngoại ngọc dịch.

– Nếu méo miệng thì châm địa thương, hợp cốc, thái xung, nghênh hương.

– Nếu chóng mặt thì châm phong trì, bách hội, túc tam lý, nội quan, phong long.

– Nếu do can dương thượng cang gây chóng mặt thì châm thái xung, can du.

– Nhĩ châm: điểm tâm, điểm dưới vỏ, thần môn, não, các điểm tương ứng với chi thể.

– Thuốc thành phẩm: Hoa đà tái tạo hoàn, đại hoạt lạc đan.