Điện tâm đồ giúp phát hiện bệnh lý tim mạch như thế nào?

\n

1. Điện tâm đồ là gì?

\n

BS.CK1 Cao Thị Lan Hương trả lời:

\n

Điện tim hay điện tâm đồ là một, có tên tiếng Anh là Electrocardiogram – viết tắt là ECG hay EKG. Điện tâm đồ là đồ thị ghi những thay đổi của dòng điện trong tim. Quả tim co bóp theo nhịp được điều khiển của một hệ thống dẫn truyền trong cơ tim. Những dòng điện tuy rất nhỏ, khoảng một phần nghìn volt, nhưng có thể dò thấy được từ các điện cực đặt trên tay, chân và ngực bệnh nhân và chuyển đến máy ghi. Máy ghi điện khuếch đại dòng điện lên và ghi lại trên giấy đồ thị của dòng điện trong tim. Xét nghiệm này được thực hiện nhanh chóng, an toàn và không đau.

\n

2. Cơ chế hoạt động của điện tâm đồ

\n

BS.CK1 Cao Thị Lan Hương trả lời:

\n

Tim người có 4 buồng để chứa và bơm máu, 2 phần nhỏ ở phía trên gọi là tâm nhĩ, 2 phần dưới lớn hơn gọi là tâm thất. Máu theo tĩnh mạch từ các cơ quan trong cơ thể trở về tâm nhĩ phải, máu từ phổi trở về tâm nhĩ trái. Tâm nhĩ trái bóp sẽ bơm máu vào tâm thất trái, tâm nhĩ phải đưa máu vào tâm thất phải. Sau đó tâm thất phải sẽ bóp để bơm máu theo động mạch lên phổi và tâm thất trái bóp để bơm máu xuống cơ quan cơ thể.

\n

Tim có khả năng hoạt động đều đặn và thứ tự như thế là nhờ vào hệ thống các tế bào dẫn điện đặc biệt nằm trong cơ tim. Các tế bào trong buồng tim sẽ tạo ra một xung điện khi tim hoạt động, những xung điện này đi qua tim theo một hệ thống dẫn truyền và được điện tâm đồ ghi lại thành các tín hiệu điện. Cụ thể như sau: Trong tâm nhĩ phải có nút xoang gồm các tế bào có khả năng phát ra xung điện. Xung điện này truyền ra các cơ xung quanh làm co bóp hai tâm nhĩ (tạo nên sóng P trên điện tâm đồ). Sau có dòng điện tiếp tục truyền theo một chuỗi tế bào đặc biệt đến nút nhĩ thất nằm gần vách liên thất, rồi theo chuỗi tế bào sợi Purkinje chạy dọc vách liên thất lan vào các cơ xung quanh (tạo ra loạt sóng QRS) làm hai tâm thất co bóp. Sau đó, các xung điện giảm đi, tâm thất giãn ra (tạo nên sóng T).

\n

3. Điện tâm đồ giúp phát hiện những bệnh lý nào?

\n

BS.CK1 Cao Thị Lan Hương trả lời:

\n

Xét nghiệm điện tâm đồ ghi lại các biến đổi của dòng điện dẫn truyền trong tim, từ đó giúp các bác sỹ có thể chẩn đoán các bệnh lý: rối loạn nhịp tim và rối loạn dẫn truyền thần kinh trong tim, nhồi máu cơ tim, thiếu máu cơ tim, suy tim, tràn dịch màng ngoài tim, viêm màng ngoài tim cấp, tâm phế mạn, rối loạn các chất điện giải trong máu, dày thành cơ tim…

\n

Đo điện tim giúp chẩn đoán các bệnh lý: rối loạn nhịp tim và rối loạn dẫn truyền thần kinh trong tim, nhồi máu cơ tim, thiếu máu cơ tim,… 

\n

4. Đọc điện tim như thế nào?

\n

BS.CK1 Cao Thị Lan Hương trả lời:

\n

Để diễn giải được kết quả điện tâm đồ, chúng ta cần đến các chuyên gia được đào tạo và huấn luyện nhiều tháng, thậm chí là nhiều năm, để đọc điện tim. Bác sĩ đa khoa là người được đào tạo để nắm kiến thức cơ bản về điện tâm đồ, có thể đưa ra chẩn đoán và điều trị kịp thời trong hầu hết các trường hợp, mặc dù vậy, trong 1 số ít những trường hợp phức tạp hơn (thường là rối loạn nhịp tim phức tạp), còn cần hội chẩn với bác sĩ chuyên ngành nhịp tim học.

\n

Do đó, việc hướng dẫn cho quý độc giả đọc được điện tim trong 1 chuyên đề là điều không tưởng. Tuy nhiên, chúng ta có thể tham khảo sơ qua về cách đọc điện tim như sau, để hiểu thêm về giá trị của điện tâm đồ trong khảo sát bệnh lý tim mạch:

\n

\n
• Chẩn đoán nhồi máu cơ tim: khi cơ tim bị thiếu máu và dưỡng khí dễ dẫn đến bị tổn thương hay hoại tử, khả năng dẫn truyền điện của cơ tim sẽ thay đổi và ghi nhận được trên điện tâm đồ, đây là một trong những chẩn đoán giá trị nhất của phương pháp cận lâm sàng này;
\n
• Chẩn đoán thiếu máu cơ tim: cơ tim khi bị thiếu máu thường sẽ cho thấy hình ảnh sóng T trên điện tâm đồ dẹt, âm;
\n
• Chẩn đoán và theo dõi rối loạn nhịp tim: bất thường tại vị trí phát ra nhịp (nút xoang, nút nhĩ nhất, cơ tim) và bất thường dẫn truyền một chiều của tim sẽ cho hình ảnh nhịp tim bất thường trên điện tâm đồ;
\n
• Chẩn đoán và theo dõi rối loạn dẫn truyền nhịp tim do hệ thống dẫn truyền: việc tổn thương hay mất mạch lạc dẫn truyền cho thấy các bất thường về nhánh điện học của tim trên điện tâm đồ (Blốc nhĩ thất, Blốc nhánh tim);
\n
• Chẩn đoán các chứng tim lớn khi cơ tim dày hay dãn: quá trình khử cực, tái cực của cơ tim sẽ thay đổi, qua đó trên giấy ghi điện tâm đồ sẽ cho những gợi ý nhất định về tình trạng buồng tim lớn, tuy nhiên giá trị của ECG không ưu thế trong trường hợp này vì tiêu chuẩn thay đổi nhiều phụ thuộc vào chủng tộc, nhiều yếu tố gây nhiễu và độ nhạy kém, y học cũng có nhiều công cụ chẩn đoán tim to tốt hơn;
\n
• Chẩn đoán một số thay đổi sinh hóa máu: điện tim là do sự di chuyển của các ion (natri, kali, canxi…). Khi có sự thay đổi nồng độ các chất này, điện tâm đồ có khả năng thay đổi;
\n
• Chẩn đoán một số ngộ độc thuốc: digoxin làm thay đổi đoạn ST của mọi cực, thuốc chống trầm cảm 3 vòng làm dài đoạn QT;
\n

\n

\n
• Theo dõi máy tạo nhịp.
\n

\n

Nói tóm lại, cách đọc điện tâm đồ rất phức tạp, đòi hỏi phải có chuyên môn và được đào tạo bài bản. Dựa trên kết quả được ghi lại; bác sĩ chuyên khoa có thể xác định được có triệu chứng lâm sàng rối loạn tim gây ra hay không. Người bệnh có thể hiểu điện tâm đồ cơ bản qua phần kết luận của phiếu xét nghiệm; muốn hiểu được sâu hơn cần trao đổi với bác sĩ.

\n

Cách đọc điện tâm đồ rất phức tạp, đòi hỏi phải có chuyên môn và được đào tạo bài bản.

\n

5. Đối tượng nào được chỉ định và chống chỉ định đo điện tim?

\n

BS.CK1 Cao Thị Lan Hương trả lời:

\n

Điện tâm đồ được chỉ định trong nhiều trường hợp, cho nhiều đối tượng:

\n

\n
• Xuất hiện triệu chứng nghi ngờ bệnh lý tim mạch: đau thắt ngực, hồi hộp đánh trống ngực, khó thở, chóng mặt, xây xẩm hoặc gần ngất, ngất, mệt khi tập thể dục hoặc giảm khả năng vận động gắng sức
\n

\n

\n
• Từng tiền căn bệnh lý tim mạch: bệnh mạch vành, bệnh tăng huyết áp, suy tim, thiếu máu cơ tim, hở van tim, loạn nhịp tim…
\n
• Người có nguy cơ cao mắc bệnh tim mạch dù không triệu chứng: người lớn tuổi, rối loạn chuyển hóa lipid máu (mỡ máu), đái tháo đường, hút thuốc lá, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính…
\n
• Nhập viện cấp cứu bất kể vì lý do gì.
\n
• Gia đình có tiền sử bị các vấn đề tim mạch, đặc biệt là các rối loạn nhịp tim có tính di truyền.
\n
• Chuẩn bị phẫu thuật.
\n
• Nghi ngờ bản thân đang mắc các bệnh tim mạch hoặc mong muốn khám tầm soát tim mạch. Vì thực tế, nhiều trường hợp bệnh lý tim mạch được phát hiện tình cờ qua điện tâm đồ (mặc dù người bệnh không có triệu chứng như đau ngực, hồi hộp hay khó thở…)
\n

\n

Điện tâm đồ không có chống chỉ định.

\n

6. Những điều cần lưu ý trước khi thực hiện xét nghiệm đo điện tim

\n

BS.CK1 Cao Thị Lan Hương trả lời:

\n

Đây là xét nghiệm an toàn, không gây tổn hại đến sức khỏe, có thể làm bất kỳ thời điểm nào, không liên quan đến bữa ăn, không phải nhịn đói khi làm điện tâm đồ.

\n

Để tránh gây nhiễu cho các điện cực ghi điện tim, trước khi tiến hành làm điện tim, người bệnh cần tháo các vật dụng kim loại ra khỏi cơ thể (đồng hồ, thắt lưng, chìa khóa…), bộc lộc vùng ngực và bộc lộ cổ tay cổ chân, do đó trước khi đến bệnh viện hay phòng khám để đo điện tim, người bệnh chú ý mặc quần áo đơn giản, không mặc váy đầm hay quần áo bó chặt, không đeo nhiều vật dụng kim loại. Nếu nam giới có lông ngực có thể cần phải cạo (một ít) để kết nối điện cực tốt hơn.

\n

Nên đem theo các kết quả kiểm tra tim mạch trước đó (kể cả kết quả đo điện tâm đồ bình thường trước đây), hồ sơ khám sức khỏe, vì chúng có thể cung cấp nhiều thông tin cho bác sĩ ở lần đo này.

\n

7. Trong quá trình đo điện tim, cần chú ý điều gì?

\n

BS.CK1 Cao Thị Lan Hương trả lời:

\n

\n
• Người bệnh sẽ được nhân viên y tế giải thích về kỹ thuật và hướng dẫn các thủ tục trước khi tiến hành xét nghiệm;
\n
• Trước khi thực hiện điện tâm đồ, người bệnh cần liệt kê đầy đủ triệu chứng chính và cả những triệu chứng đi kèm, các thông tin quan trọng (tiền sử bệnh, tiền sử gia đình, hồ sơ khám sức khỏe trước đây), các yếu tố nguy cơ tim mạch (tăng huyết áp, đái tháo đường, đột quỵ, rối loạn nhịp tim) kể cả những lo lắng, căng thẳng hoặc những thay đổi gần đây trong cuộc sống, tất cả những thuốc, thực phẩm chức năng, vitamin đang dùng và liều lượng cũng cần khai báo với bác sĩ;
\n
• Để tránh gây nhiễu cho các điện cực ghi điện tim, khi tiến hành đọc điện tim, người bệnh cần nằm thẳng đầu thấp, tháo các vật dụng bằng kim loại ra khỏi cơ thể (đồng hồ, thắt lưng, chìa khóa…), cởi nút áo bộc lộ vùng ngực, hai tay đặt song song thân người, hai chân duỗi thẳng, bộc lộ vùng cổ tay và cổ chân. Nếu nam giới có lông ngực có thể cần phải cạo (một ít) để kết nối điện cực tốt hơn.
\n
• Người bệnh có thể hít thở bình thường trong lúc đo, nhưng bạn cần nằm yên, thả lỏng và im lặng trong suốt quá trình ghi nhận kết quả. Tổng thời gian đo điện tâm đồ chỉ mất vài phút.
\n
• Tùy thuộc vào diễn biến của bệnh mà bác sĩ sẽ quyết định có thể làm điện tâm đồ nhiều lần trong các khoảng thời gian khác nhau;
\n

\n

8. Quá trình đo điện tâm đồ diễn ra như thế nào?

\n

BS.CK1 Cao Thị Lan Hương trả lời:

\n

Bác sĩ sẽ đính 10 điện cực với miếng dính vào da ngực, cánh tay và chân của người được đo. Nếu nam giới có lông ngực có thể cần phải cạo (một ít) để kết nối điện cực tốt hơn. Trong quá trình đo, người được đo nằm ngửa, máy tính sẽ tạo ra một đồ thị trên giấy, vẽ các xung điện di chuyển qua tim hoặc kiểm tra tim trong khi tập thể dục (điện tâm đồ gắng sức).

\n

Có thể mất khoảng 10 phút để gắn các điện cực và hoàn thành xét nghiệm nhưng việc ghi đồ thị thực sự chỉ mất vài giây. Bên cạnh đo điện tâm đồ tiêu chuẩn, bác sĩ có thể thực hiện các loại khác phục vụ cho mục đích chẩn đoán như: điện tâm đồ di động (kiểm tra hoạt động điện của tim trong 1 – 2 ngày, 24 giờ/ngày).

\n

Sau khi đo điện tâm đồ, bác sĩ sẽ đọc sóng đồ thị đã được ghi lại trong quá trình kiểm tra để phát hiện các xung động có bình thường hay không. Thường cho bệnh nhân biết kết quả trong cùng ngày thực hiện hoặc vào lịch hẹn tái khám tiếp theo. Nếu kết quả có sự bất thường ở tim, bệnh nhân có thể phải làm thêm các loại điện tâm đồ khác hoặc thực hiện các xét nghiệm chẩn đoán khác như siêu âm tim…tùy theo đánh giá của bác sĩ.

\n

Bệnh nhân có thể tiếp tục các hoạt động bình thường sau khi thực hiện đo điện tâm đồ.

\n

Kết quả xét nghiệm điện tâm đồ đòi hỏi phải do bác sĩ có chuyên môn đọc và đưa ra kết luận.

\n

9. Điện tâm đồ liệu có gây tổn hại đến sức khoẻ?

\n

BS.CK1 Cao Thị Lan Hương trả lời:

\n

Đo điện tim là xét nghiệm an toàn, không gây tổn hại đến sức khỏe; có thể làm bất kỳ thời điểm nào và có thể thực hiện lặp lại nhiều lần.

\n

Đây là một trắc nghiệm không đau, không chảy máu, ít tốn kém, có thể tiến hành trong vòng 5 phút, được sử dụng để phát hiện nhanh những vấn đề của tim và theo dõi tình trạng sức khỏe tim mạch của người bệnh.

\n

Vì thế, điện tâm đồ là xét nghiệm thường quy trong khám chẩn đoán ban đầu tại phòng cấp cứu, khi nhập viện, tại phòng khám tim mạch và phòng khám sức khỏe định kỳ.

\n

Tuy nhiên, chúng ta cần nhớ là điện tâm đồ không phải là trắc nghiệm duy nhất để chẩn đoán hay loại trừ bệnh tim mạch. Bởi vì nhiều trường hợp khi làm điện tâm đồ cho kết quả bình thường cũng không thể loại trừ bệnh lý tim mạch nhất là thiếu máu cơ tim Ví dụ như: bạn có cơn đau thắt ngực không thường xuyên, thỉnh thoảng mới có một cơn kéo dài trong một thời gian ngắn, khi làm điện tim ngoài cơn đau, các sóng điện tâm đồ hoàn toàn bình thường, điều đó không có nghĩa là bạn không mắc bệnh tim mạch. Lúc này, khi nhận ra bạn có các triệu chứng hay tiền sử nghi ngờ có bệnh lý tim mạch, bác sĩ sẽ đề nghị thêm 1 số xét nghiệm chuyên sâu hơn, dù cho kết quả đo điện tâm đồ ban đầu bình thường, như điện tâm đồ gắng sức, điện tâm đồ holter 24 giờ, siêu âm tim…để khảo sát bệnh lý tim mạch kỹ hơn cho bạn.

\n

Benhdotquy.net

\n

\n