Điểm danh những biện pháp hiệu quả giúp ngừa đột quỵ tuổi tứ tuần

Phần 1: Phòng ngừa đột quỵ tuổi tứ tuần

\n\n

1. Người sống trong môi trường thường xuyên thay đổi thời tiết và múi giờ có dễ bị đột quỵ?

\n

Thưa bác sĩ, tôi là nam giới, 52 tuổi, vì công việc nên cũng thường xuyên đi công tác bị chênh lệch múi giờ, thời tiết thay đổi giữa vùng miền, các nước…
\nTôi thì thỉnh thoảng mới rượu bia vì xã giao thôi nhưng có bị mỡ máu. Xin hỏi với trường hợp của tôi có nguy cơ đột quỵ hay không? Khi thay đổi múi giờ, thời tiết tôi cần làm gì để phòng ngừa đột quỵ? (Trần Đăng Trình)

\n

TS.BS Trần Chí Cường trả lời: Anh Đăng Trình thân mến,

\n

Đây là thắc mắc của nhiều khán giả, đột quỵ không loại trừ một ai và cũng không ai dám chắc 100% những ai có thể loại trừ được đột quỵ.

\n

Trường hợp của anh có thể tự kiểm tra chính mình, nếu chỉ đơn thuần bị mỡ máu cao thôi thì nguy cơ rất thấp. Nhưng nếu có nhiều hơn 2-3 yếu tố nguy cơ như mỡ máu cao, rượu bia, thuốc lá nhiều thì nguy cơ đột quỵ cao hơn rất nhiều.

\n

Do đó, giả sử anh càng có nhiều yếu tố nguy cơ thì nên quan tâm đến sức khỏe nhiều hơn. Chẳng hạn khi xuất hiện những dấu hiệu sớm của cơn thiếu máu não thoáng qua như tê yếu tay chân, chóng mặt, nói khó, thậm chí là cơn mất ý thức thoáng qua thì cần nhanh chóng đi tầm soát đột quỵ để loại trừ vấn đề tắc nghẽn mạch máu não.
\n

\n

2. Liệu có nên tích trữ aspirin, An Cung để lỡ đột quỵ thì sử dụng?

\n

Có thuốc ngừa đột quỵ chưa thưa BS? Có nên tích trữ aspirin, An Cung để lỡ đột quỵ thì sử dụng? Với người bệnh tăng huyết áp, nếu bị đột quỵ có nên sử dụng thuốc hạ áp ngay. (Phạm Minh Trí)

\n

TS.BS Trần Chí Cường trả lời: Bệnh đột quỵ hiện nay chưa có loại thuốc nào có thể phòng ngừa tuyệt đối. Hai loại thuốc Aspirin và An Cung ngày nay không dùng đại trà để phòng ngừa.

\n

Aspirin đơn thuần để dự phòng cục máu đông. Nếu người bệnh bị xuất huyết tiêu hóa, hoặc bệnh lý nghiêng về chảy máu nếu uống Aspirin rất hại đường tiêu hóa. Thậm chí nếu có yếu tố nguy cơ của phình mạch máu não hoặc dị dạng mạch máu não mà uống Aspirin thì vô hình chung làm tăng nguy cơ xuất huyết não.

\n

Tại các nước sở tại như Trung Quốc, Đài Loan chưa công bố tài liệu chính thống nào để chứng minh đó là thuốc, mới chỉ dừng lại ở thực phẩm chức năng, không được khuyến cáo trong điều trị đột quỵ cấp.

\n

An Cung chỉ có tác dụng trong trường hợp tắc nghẽn mạch máu. Nếu người thân có dấu hiệu đột quỵ, người nhà cho 1 viên An Cung vào, nếu chẳng may bệnh nhân bị đột quỵ xuất huyết não thì người nhà vô hình chung làm hại bệnh nhân.

\n

Cốt lõi là chúng ta dự phòng các yếu tố nguy cơ.

\n

TS.BS Trần Chí Cường thăm khám cho bệnh nhân.

\n

3. Chỉ số huyết áp, đường huyết bao nhiêu thì dẫn đến đột quỵ?

\n

Tôi năm nay vừa đúng 50 tuổi nhưng có cả 2 căn bệnh mãn tính, huyết áp và tiểu đường. Chỉ số huyết áp, đường huyết là bao nhiêu thì dễ dẫn đến đột quỵ? Thú thực với bác sĩ, tôi thi thoảng có để 2 chỉ số này chao đảo vì các món ngọt, rượu bia. (Nguyễn Tiến Lâm)

\n

TS.BS Trần Chí Cường trả lời: Chào anh Lâm,

\n

Đây là vấn đề bác sĩ giải quyết khá thường xuyên. Đa số bệnh nhân có 2 yếu tố nguy cơ là huyết áp, tiểu đường rồi cộng thêm hút thuốc lá, rượu bia. Như vậy, tổng lại chúng ta có 4 yếu tố nguy cơ.

\n

Trên một người sở hữu 4 yếu tố nguy cơ đều dẫn đến đột quỵ thì chúng ta phải có ý thức tốt hơn để bảo vệ sức khỏe của mình. Vì giả sử nếu huyết áp, đường huyết, mỡ máu đều tăng mà có thêm rượu bia nữa thì nguy cơ đột quỵ rất cao.

\n

Lời khuyên chân thành cho anh Lâm là nên tiết chế lại vấn đề ăn uống, kiểm soát cân nặng, mỡ máu, điều trị huyết áp cho thật tốt để giảm nguy cơ mắc bệnh đột quỵ.

\n

4. Choáng váng, bủn rủn tay chân, tê nửa người khi ra ngoài trời nóng, liệu có phải đột quỵ?

\n

Đợt nắng nóng vừa qua có hôm em đang đi xe máy thì đột nhiên choáng váng, bủn rủn tay chân, tê nửa người nhưng sau đó hết. Lúc đó em nghĩ bị trúng nắng nhưng về tìm hiểu thì có khả năng là cơn thiếu máu não thoáng qua và có đến 40% người mắc phải bệnh lý này, đặc biệt từ 40 tuổi trở lên thì sẽ bị đột quỵ.

\n

Mong bác sĩ giải đáp giúp em, triệu chứng em gặp phải có thực là thiếu máu não thoáng qua. Nếu đúng thì trường hợp của em cần làm gì để phòng ngừa đột quỵ? Các xét nghiệm cần làm và bao lâu nên đi khám định kỳ? Khám ở chuyên khoa nào ạ? (Nguyễn Thanh Bảo Uyên)
\n
\nTS.BS Trần Chí Cường trả lời: Trong đợt thời tiết nắng nóng vừa qua, nếu tiếp xúc quá nhiều với ánh nắng khiến nhiệt độ cơ thể thay đổi đột ngột rất có thể bị sốc nhiệt. Nghĩa là khi cơ thể tiếp xúc với trời nắng khiến mồ hôi ra nhiều, mất nước, và mệt mỏi, khó chịu do lưu lượng tuần hoàn trong máu giảm.

\n

Hơn nữa nếu có các yếu tố nguy cơ đột quỵ thì rất dễ xảy ra tình trạng đột quỵ khi thời tiết thay đổi đột ngột như quá nóng hoặc quá lạnh.

\n

Trong trường hợp của bạn, nếu có kèm theo chóng mặt, choáng váng nhiều lần, lặp đi lặp lại thì nên đi khám chuyên khoa về thần kinh, mạch máu não hoặc đột quỵ để tầm soát và loại trừ nguy cơ, đồng thời nên kiểm tra huyết áp, đường huyết, đo điện tim…

\n

Tuy nhiên nếu ở độ tuổi trên dưới 40, nữ giới không có nguy cơ đột quỵ nhiều nên tôi nghĩ trường hợp của bạn không có nguy cơ cao.

\n

5. Người bệnh mỡ máu có cục máu đông nhỏ, điều trị và phòng ngừa đột quỵ thế nào?

\n

Ba tôi bị mỡ máu. Ba tháng gần đây, ba thường hay bị xây xẩm, chóng mặt và chụp MRI cho thấy xuất hiện cục máu đông nhỏ. Bác sĩ nói chưa đến mức cần thiết phải phẩu thuật, giờ phải điều trị mỡ máu trước. Mà tôi biết bệnh mỡ máu có nguy cơ dẫn đến đột quỵ. Xin hỏi, giai đoạn này Ba phải điều trị và phòng ngừa như thế nào? (Trúc Linh)

\n

TS.BS Trần Chí Cường trả lời: Trúc Linh thân mến,

\n

Nếu như bạn có người thân có dấu hiệu cục máu đông trên não thì cần tìm yếu tố nguy cơ, sau đó liệt kê các yếu tố của mình và người thân để loại bỏ nguy cơ đó.

\n

Trong trường hợp này, ba bạn có mỡ máu não, nếu có kèm theo huyết áp, hút thuốc lá thì trước hết cần tránh xa chất độc hại này, tập thể dục, xây dựng lối sống lành mạnh, kiểm soát tốt huyết áp, sử dụng thuốc chống tăng mỡ máu, hạ mỡ máu về mức bình thường…

\n

Nếu thấy có các triệu chứng nói ngọng, khó nói, yếu liệt tay chân, méo miệng… thì cần chụp MRI để kiểm tra diễn tiến của cục máu đông, từ đó bác sĩ sẽ đưa ra hướng xử trí kịp thời.

\n

6. Nam giới tuổi trung niên nên làm gì để phòng ngừa đột quỵ?

\n

Mong BS hướng dẫn giúp tôi cách ăn uống, thể dục để phòng ngừa đột quỵ ạ? Tôi đang ở độ tuổi trung niên, nam giới. Xin cảm ơn. (Quốc Việt )

\n

TS.BS Trần Chí Cường trả lời: Chào bạn Quốc Việt,

\n

Tập thể dục thế nào là câu hỏi rất thông dụng. Thông thường, theo khuyến cáo chung thì nên tập vận động khoảng 30 phút là tối thiểu, tập đủ nặng để ra mồ hôi, nhịp tim thay đổi chứ không phải tập “thụ động”, chẳng hạn như ngồi tại văn phòng lắc tay, xoa đầu một chút thì không phải là tập. Tập khoảng 30 phút, khi cơ thể thấy mệt thì nên nghỉ là tốt nhất.

\n

7. Làm sao ngừa đột quỵ tái phát mùa nắng nóng?

\n

Thưa bác sĩ, bố tôi bị tăng huyết áp 6 năm nay. Đợt nắng nóng cao điểm vừa rồi do không kiểm soát tốt nên đã bị đột quỵ não, đến trong thời gian vàng được tiêu sợi huyết. Hiện ông đã xuất viện nhưng còn yếu.

\n

Dạo trước chưa đột quỵ ông cũng hay bị bệnh vặt như cảm, ho, sổ mũi. Nay thời tiết thay đổi, xin bác sĩ tư vấn giúp tôi cách để phòng ngừa bệnh cơ hội trên những người có tiền sử đột quỵ? (Trần Thanh Trúc)
\n
\nTS.BS Trần Chí Cường trả lời: Chào bạn Thanh Trúc,

\n

Trường hợp của ba bạn khá điển hình và may mắn là cụ đã được cứu chữa kịp thời.

\n

Về vấn đề các triệu chứng còn lại, chúng ta phải có thời gian tập vật lý trị liệu, phục hồi chức năng hoặc sử dụng thuốc hay thực phẩm chức năng hỗ trợ sự phục hồi của tế bào não.

\n

Đối với các vấn đề cảm, ho, sổ mũi, những bệnh vặt, cách đơn giản đó là tránh tiếp xúc với thời tiết cực đoan. Nếu người lớn tuổi đi ngoài thời tiết quá nắng, quá nóng, quá lạnh hoặc mưa bão thì nên hạn chế; hoặc đi vào những nơi có bệnh lây nhiễm như bệnh viện thì nên tránh tiếp xúc nguồn lây…

\n

Cần giữ gìn sức khỏe, tập thể dục, vận động, không rượu bia, không hút thuốc lá, đi ngủ sớm để phòng tránh nguy cơ.

\n

Theo TS.BS Trần Chí Cường, điều cốt lõi để ngừa đột quỵ là dự phòng các yếu tố nguy cơ. 

\n

8. Chăm sóc bệnh nhân trầm cảm sau đột quỵ thế nào?

\n

Anh trai tôi bị đột quỵ khi trong tay có tất cả, từ gia đình, sự nghiệp, tiền tài. Dù được bác sĩ cứu chữa nhưng giờ anh ấy yếu hẳn, sức khỏe không được phong độ như trước nữa. Điều này làm anh ấy rất tự ti, từ một con người quảng giao giờ cái gì anh cũng sợ, gia đình trầm hẳn vì căn bệnh này.

\n

Bác sĩ tư vấn giùm gia đình tôi nên làm gì để giúp anh ấy trong thời gian này? Có cần thiết phải đi bác sĩ tâm lý, vì tôi sợ càng như vậy anh ấy sẽ càng tủi thân?

\n

Khi trải qua giai đoạn giành giật sự sống, anh trở nên sợ hãi và lo lắng hơn, sợ cái chết có thể ập đến bất cứ lúc nào. Xin hỏi bác sĩ, người đột quỵ nếu được chăm sóc tốt thì tuổi thọ có như người bình thường không? (Nguyễn Thanh Thủy)

\n

TS.BS Trần Chí Cường trả lời: Thanh Thủy thân mến,

\n

BS Cường rất chia sẻ với bạn và gia đình trong trường hợp bạn vừa kể.

\n

Khi có tiền sử đột quỵ thì việc quan trọng nhất là nên tầm soát để kiểm tra nguyên nhân gây đột quỵ, não bị tổn thương ở đâu, ảnh hưởng đến chức năng nào. Để tư vấn, điều trị, dự phòng tái phát một cách tốt nhất, vì bạn ở Cần Thơ nên có thể đến gặp trực tiếp BS Cường tại Bệnh viện Đột quỵ Tim mạch Cần Thơ từ thứ 2 – thứ 5 bác sĩ có khám ở đây. Bệnh viện có đầy đủ các phương tiện tầm soát, điều trị, thậm chí là máy MRI 3 Tesla.

\n

Đa phần bệnh nhân sau khi bị đột quỵ đều ảnh hưởng đến tâm lý, do đó rất cần liệu trình điều trị tâm lý, chúng tôi có nhiều kinh nghiệm sẽ giúp cho anh trai của bạn Thủy lấy lại phong độ, có thể là không hoàn toàn nhưng BS Cường sẽ giúp đỡ hết mình để có thể quay lại cuộc sống bình thường.

\n

9. Liệu có phải ai “rượu bia, thuốc lá” cũng đột quỵ?

\n

Thưa bác sĩ, tôi 49 tuổi, hiện có sở hữu 1 công ty. Trước tôi đi khám thì được chẩn đoán cơn thiếu máu não thoáng qua. Tôi nghe nói đây là yếu tố dẫn tới đột quỵ. Vì giao tiếp nhiều nên tôi cũng dùng kha khá cả rượu lẫn bia, lại kèm theo gan nhiễm mỡ, tăng huyết áp. Vợ thì hay cằn nhằn nhưng tôi thấy các bác nhà tôi nay cũng gần 70 rồi, trước cũng đủ bia rượu, thuốc lá giờ vẫn khỏe.

\n

Vậy có phải ai rượu bia, thuốc lá cũng đột quỵ không bác sĩ hay mỗi người sẽ khác nhau? Hay trên 1 người càng có nhiều nguy cơ thì càng dễ đột quỵ? Tỷ lệ người bị đột quỵ do “thói hư, tật xấu” này gây ra như thế nào? Nếu vẫn phải xã giao dùng các loại trên thì nên uống liều lượng ra sao để ngăn ngừa căn bệnh này? Kính chúc bác sĩ nhiều sức khỏe. (Tạ Phương Anh)

\n

TS.BS Trần Chí Cường trả lời: Đây là câu hỏi hay được giới doanh nhân hoặc những người đang có công việc tốt, thu nhập cao quan tâm rất nhiều.

\n

Câu hỏi chúng ta thường đặt ra là, con người đang khỏe mạnh 70 tuổi, hút thuốc mấy mươi năm mà vẫn khỏe mạnh thì “tội chi” ta phải kiêng cữ. Nhưng đây là quan niệm sai lầm.

\n

Có thể những người chúng ta thấy thì vẫn còn đó, còn những người không nhìn thì có khả năng bị đột quỵ rồi mà chúng ta không biết. Chỉ có các bác sĩ làm ở bệnh viện mới nhìn thấy sự việc này thôi.

\n

Tôi đã từng chứng kiến nhiều người doanh nhân đang có mọi thứ trong tay có cái kết rất buồn vì đột quỵ.

\n

Do đó, chúng ta không nên nghĩ rằng, đột quỵ không “ghé thăm” nhà mình đâu nên cứ thoải mái, “xả láng” luôn, rượu bia – thuốc lá đều có đủ. Bởi nếu chẳng may bị đột quỵ thì sẽ mất tất cả, trong khi phòng ngừa chúng ta chẳng mất gì, vẫn giữ được công ty mà vẫn giữ được sức khỏe, gia đình.

\n

Các tổ chức y tế trên thế giới đều đã công nhận, thuốc lá – rượu bia là nguyên nhân trực tiếp gây đột quỵ, đã có ý nghĩa thống kê, sử dụng càng nhiều thì càng có nguy cơ cao.

\n

Vậy uống thế nào hợp lý? Về lý thuyết, 1 ngày chúng ta có thể sử dụng 60ml rượu vang nhưng phải làm từ nho chứ không phải rượu không rõ nguồn gốc.

\n

Tuy nhiên, theo tôi thấy thì trong tiệc tùng ở Việt Nam ít ai dùng có 60ml mà thậm chí còn gấp 10 số lượng này, tính cả két bia.

\n

Nếu chúng ta có quá nhiều yếu tố nguy cơ như gan nhiễm mỡ, tăng huyết áp, rượu bia, thuốc lá… thì cách phòng ngừa đột quỵ tốt nhất là loại trừ nó.

\n

Khi xuất hiện các triệu chứng của cơn thiếu máu não thoáng qua như chóng mặt, nói khó, tê tay chân… thì cần nhanh chóng đến bệnh viện để tầm soát đột quỵ vì hiện nay đã có thể tầm soát tốt căn bệnh này. Hiện nay, chúng ta có thể chi vài triệu thì có thể biết được nguy cơ 10 năm sau có dị dạng hay không, nhất là chụp bằng máy MRI 3Tesla không cần thuốc cản quang, có thể loại trừ yếu tố sốc thuốc cho người bệnh.

\n

10. Người từng đột quỵ nhẹ có thể chơi thể thao không?

\n

Em trai tôi mới 42 tuổi nhưng đã bị đột quỵ nhẹ. Trước đó là con người khỏe mạnh, nhưng vì stress quá độ, căng thẳng từ công việc đến gia đình khiến em tôi không may mắc phải căn bệnh này, giờ sức khỏe tương đối yếu bác sĩ ạ.

\n

Mong bác sĩ tư vấn giúp tôi, với người có tiền sử đột quỵ nhẹ thì nên chăm sóc, sinh hoạt sao cho điều độ để căn bệnh không tái phát?

\n

Em trai tôi có nên chơi bóng chuyền, tập gym và cả bơi lội nữa không hay chuyển sang những môn nhẹ hơn như đi bộ, chạy bộ hoặc đạp xe. Thời gian tập luyện trong bao lâu và cần những lưu ý gì khi tập luyện ạ? Nếu tập luyện điều độ thì có phòng ngừa đột quỵ không thưa bác sĩ? (Mai Hoa)

\n

TS.BS Trần Chí Cường trả lời: Chào chị Mai Hoa,

\n

Ở độ tuổi 42 đã xảy ra đột quỵ nhẹ thì cần tích cực phòng ngừa và quan trọng nhất là tìm nguyên nhân gây đột quỵ và điều trị phòng tránh tái phát.

\n

Cần xác định đột quỵ xuất huyết não hay nhồi máu não để có tư vấn rõ ràng và hướng điều trị tốt nhất.

\n

Nếu bị xuất huyết não thì nghĩ ngay đến dị dạng mạch máu não tiềm ẩn chưa phát hiện ra. Do đó nên nhanh chóng đi chụp cộng hưởng từ hoặc MRI 3 Tesla để tầm soát đột quỵ.

\n

Trường hợp bị nhồi máu não (tắc nghẽn mạch máu), nếu chỉ bị mạch máu nhỏ thì cần uống thuốc, tập thể dục, vận động, ăn uống điều độ, bỏ thuốc lá, giảm cân… sẽ giúp phòng ngừa tái phát.

\n

Nếu mạch máu lớn bị hẹp, việc đặt stent phòng ngừa hoặc sử dụng thủ thuật can thiệp giúp bệnh nhân tránh tái phát trong thời gian dài.

\n

Khuyến cáo tập thể dục vừa sức, không quá nặng cũng không quá nhẹ. Đối với người đã từng bị đột quỵ, việc tập luyện thể dục do chính người bệnh làm mới đạt hiệu quả cao nhất. Do đó bạn nên khuyên em mình bằng mọi giá phải vượt lên chính mình. Chỉ trong trường hợp không vận động được tay chân thì mới nhờ đến nhân viên vật lý trị liệu tập vận động thụ động, nghĩa là tập ở mức độ thụ động nhằm tránh cứng khớp, chống lở loét. Nếu vận động được thì nên hướng đến những vấn đề tích cực, không suy nghĩ tiêu cực. Nếu bạn tập luyện sớm sẽ đạt hiệu quả cao.

\n

11. Đặt stent mạch vành 2 năm, nguy cơ đột quỵ ra sao?

\n

Thưa BS, tôi đã đặt stent mạch vành được 2 năm, hiện vẫn đang uống thuốc điều trị, xin hỏi có nguy cơ bị đột quỵ không? Tôi nên làm gì để phòng ngừa căn bệnh này. Kính nhờ BS tư vấn giúp tôi. (Phạm Thanh Phương)

\n

TS.BS Trần Chí Cường trả lời: Chị Thanh Phương thân mến,

\n

Nếu như chị được đặt stent mạch vành thì chắc hẳn đã trải qua kinh nghiệm về vấn đề đột quỵ. Bệnh mạch vành cũng có điểm tương đồng với đột quỵ, nó có thể xảy ra cấp tính, đột ngột và ảnh hưởng đến sức khỏe.

\n

Chị đã đặt stent mạch vành thì việc phòng tránh tái phát cực kỳ quan trọng và nó tiềm ẩn một tỷ lệ nhỏ tái hẹp trong stent mạch vành.

\n

Sau 5 năm chị nên đến bác sĩ tim mạch để làm các xét nghiệm kiểm tra xem stent có bị tái hẹp không. Ngoài ra, sau đặt stent để phòng ngừa tái phát thì chúng ta đặc biệt cần tránh các yếu tố nguy cơ đột quỵ. Những yếu tố ở đây không đơn thuần chỉ là rượu bia, thuốc lá mà cần kiểm tra cơ thể mình có những nguy cơ nào để phòng tránh và điều trị triệt để.

\n

Ở những người có tiền sử bệnh mạch vành thì rất có nguy cơ xảy ra bệnh lý mạch máu não nói chung. Do đó, chúng ta càng có chiến lược phòng tránh tích cực hơn, nếu có điều kiện thì hoàn toàn có thể đi tầm soát để loại trừ yếu tố có hẹp mạch máu não giống như hẹp mạch vành hay không… từ đó có hướng xử trí thích hợp.

\n

Trích trong video “Phòng ngừa đột quỵ tuổi tứ tuần” phát sóng trên kênh Youtube Video Alobacsi.

\n

Trọng Dy (ghi) – Benhdotquy.net

\n

\n

\n