Cuộc sống sau đột quỵ não sẽ như thế nào?

Sau đột quỵ, người bệnh được khuyến khích chở lại vận động, sinh hoạt lành mạnh, tích cực. Điều này sẽ giúp họ cải thiện phục hồi và sẽ giảm rủi ro tái phát đột quỵ não.

Thể thao và tập thể dục: Sau đột quỵ não, bệnh nhân được khuyến khích tiếp tục các hoạt động thể chất và sở thích, miễn là họ có khả năng thể chất để làm được điều đó. Đương nhiên, các vấn đề dai dẳng với trí tuệ, tâm trạng, lời nói, thị lực, yếu cơ và mất cân bằng có thể hạn chế các hoạt động này.

Hoạt động tình dục: Bệnh nhân được khuyến khích nối lại quan hệ tình dục sau đột quỵ não. Tuy nhiên, một số bệnh nhân mất một thời gian để lấy lại ham muốn tình dục, số khác cảm thấy ảnh hưởng của đột quỵ não (ví dụ, tê liệt chân tay hoặc cứng khớp) có thể gây khó khăn cho động tác âu yếm với bạn tình. Những vấn đề này thường có thể được khắc phục với sự giúp đỡ và tư vấn của bác sĩ chuyên khoa.

Một số nam giới gặp vấn đề trong việc duy trì sự cương cứng do ảnh hưởng của đột quỵ não mà nguyên nhân là: tiểu đường, hút thuốc hoặc tác dụng phụ của một số loại thuốc được sử dụng để giảm nguy cơ đột quỵ não (ví dụ như thuốc hạ huyết áp). May mắn thay, hiện nay y học tiến bộ đã có giải pháp khắc phục vấn đề này, bác sĩ có thể tư vấn giúp bạn.

Uống rượu bia: Uống quá nhiều rượu không được khuyến khích vì nó có thể tương tác bất lợi với một số loại thuốc mà bệnh nhân đang sử dụng để ngăn ngừa tái phát đột quỵ não (ví dụ như warfarin), lạm dụng rượu bia sẽ gây tăng huyết áp, do đó làm tăng nguy cơ đột quỵ não tái phát. Tuy nhiên, sẽ không có vấn đề gì với lượng rượu  ở mức độ vừa phải (tức là khoảng 1 – 2 đơn vị độ cồn tiêu chuẩn mỗi ngày; tương đương 100 ml rượu vang hay 1 chén rượu mạnh 30 ml).

Làm việc trở lại: Quyết định nên và khi nào quay trở lại làm việc phụ thuộc vào nhiều yếu tố, chẳng hạn như loại công việc mà bệnh nhân muốn làm, các vấn đề dai dẳng sau đột quỵ não gây ra, mong muốn, nhu cầu và khả năng chịu đựng của bệnh nhân để làm việc.

Nhiều người cảm thấy khá mệt mỏi sau đột quỵ não và gặp khó khăn trong việc tập trung hay thực hiện bất kỳ hoạt động thể chất nào trong bất kỳ khoảng thời gian nào. Bệnh nhân thường được khuyến khích trở lại công việc, bắt đầu bằng việc làm bán thời gian, sau đó xem xét hiệu quả công việc. Cuối cùng, bệnh nhân có lẽ là người đánh giá tốt nhất về việc có nên quay lại làm hay không, trừ khi họ bị suy giảm nhận thức và tàn tật nặng.

Những vấn đề thường gặp sau đột quỵ não 

Cảm thấy mệt: Nhiều người phàn nàn về cảm giác mệt mỏi sau khi bị đột quỵ não. Đây là tình trạng khá phổ biến, có thể tồn tại khá lâu ở một số bệnh nhân. Phục hồi sau đột quỵ não là một công việc rất khó khăn vì người bệnh phải học lại các kỹ năng mới, điều này cần rất nhiều nỗ lực về tinh thần và thế chất. Điều quan trọng là phải ăn uống đầy đủ, uống nhiều nước và nghỉ ngơi thướng xuyên để giúp quá trình phục hồi nhanh hơn và tốt hơn.

Thất vọng: Khi các hoạt động hằng ngày trước đây vốn dễ thực hiện, nay trở nên khó khăn sau đột quỵ não, không có gì ngạc nhiên khi người sống sót sau đột quỵ não trở nên thất vọng và đôi khi sự thất vọng này tích tụ lại, trở thành những cơn tức giận vô cớ. Điều này gây khó khă trong việc quản lý người bệnh. Cần tìm kiếm sự giúp đỡ từ các nhân viên hỗ trợ đột quỵ và bác sĩ trị liệu, những người có thể giúp giảm bớt sự thất vọng của bệnh nhân bằng cách điều chỉnh hoạt động của họ.

Trầm cảm: Những người sống sót sau đột quỵ não thường trở nên chán nản, tình trạng này có thể tiến triển thành trầm cảm khiến người bệnh gặp khó khăn trong việc phục hồi chức năng hoặc trong cuộc sống hằng ngày. Bác sĩ gia đình hoặc thành viên của nhóm đột quỵ não sẽ tư vấn về phương pháp điều trị thích hợp bằng liệu pháp tâm lý hoặc thuốc men.

Lo âu: Một số bệnh nhân sau đột quỵ não cảm thấy không chắc chắn về cuộc sống hằng ngày. Đó là điều dễ hiểu ngay sau một sự thay đổi đột ngột lớn về sức khỏe. Họ thường có biểu hiện lo lắng, tình trạng này ngăn cản tiến bộ trong phục hồi chức năng và hoàn thành các hoạt động hằng ngày. Một lần nữa, họ cần bác sĩ chuyên khoa tâm lý hoặc một thành viên của nhóm đột quỵ não để tư vấn về phương pháp điều trị thích hợp.

Xem thêm: Cuộc sống sau đột quỵ: Phục hồi chức năng là bài toán sống còn?

Cách cho ăn qua ống thông dạ dày tại nhà

Khoảng 30 – 40% bệnh nhân đột quỵ não có rối loạn nuốt trong 24 giờ đầu. Ăn qua ống thông dạ dày được sử dụng cho những bệnh nhân đột quỵ não có rối loạn nuốt, đây là phương pháp đưa thức ăn, nước uống trực tiếp và dạ dày qua ống thông. Có nhiều loại ống thông khác nhau, tuy nhiên hai loại ống thông dạ dày thường được sử dụng là ống thông mũi-dạ dày và mở thông dạy dày qua da.

Ống thông mũi-dạ dày là loại ống thông được áp dụng phổ biến nhất, sử dụng tạm thời trong bốn tuần đầu. khi bệnh nhân phải ăn qua ống thông kéo dài (thường trên bốn tuần) thì thường phải mở thông dạ dày qua da.

Những câu hỏi thường gặp khi nuôi ăn qua thông dạ dày tại nhà:

– Cách sử dụng bơm tiêm cho ăn (bơm tiêm 50 ml) hoặc máy cho ăn?

– Làm thế nào để biết ống thông đúng vị trí?

– Cần làm gì khi ống bị tắc?

– Cách vệ sinh và giữ gìn hệ thống ống thông.

– Thức ăn cần lựa chọn và chế biến ra sao?

– Khi cần giúp đỡ, có thể liên hệ với ai (đặc biệt trong tình trạng khẩn cấp)?

– Khi nào có thể cho bệnh nhân tiếp tục ăn bằng đường miệng?

Những câu hỏi này cần được trao đổi với nhân viên y tế trước khi bệnh nhân ra viện và ăn qua ống thông tại nhà.

Các bước ăn qua thông dạ dày    

Chuẩn bị:

– Bơm tiêm 50 ml sạch.

– 1 khăn lau, 1 khăn ăn quàng cổ.

– 1 ly nước sôi để nguội.

– Bát hoặc bình đựng dung dịch thức ăn (cháo xay nhuyễn, xúp, sữa, v.v…) máy cho ăn.

– Túi đựng rác.

– Người cho ăn rửa tay sạch bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn tay trước khi chuẩn bị dụng cụ và cho ăn.

– Nếu bệnh nhân tỉnh táo, cần thông báo cho bệnh nhân trước khi ăn.

Các bước tiến hành

– Tư thế bệnh nhân: Bệnh nhân nằm đầu cao 30 đến 45 độ, mặt quay về phía người cho ăn.

– Quàng khăn ăn quanh cổ bệnh nhân.

– Kiểm tra vị trí ống thông: xem vị trí đánh dấu trên ống thông có đúng mốc khi đặt thông? Dùng bơm tiêm hút dịch qua ống thông xem có dịch dạ dày qua ống thông không? Dịch dạ dày màu gì? Có máu hay dịch dạ dày màu đen hay không? Lượng thức ăn tồn dư từ bữa trước là bao nhiêu?

– Lắp bơm tiêm 50 ml hoặc máy cho ăn vào đầu ngoài ống thông, cho thức ăn vào bơm tiêm hoặc máy cho ăn.

– Điều chỉnh tốc độ nuôi bằng cách nâng cao hay hạ thấp ống thôn hoặc điều chỉnh tốc độ trực tiếp (nếu ăn qua máy).

Xem thêm: Làm thế nào để cải thiện chất lượng cuộc sống sau đột quỵ?

Sau khi ăn

Kỹ thuật nuôi ăn qua ống thông-mũi-dạ dày

– Tráng sạch ống thông bằng nước đun sôi để nguội.

– Gập đầu ngoài ống thông lại để tránh trào ngược thức ăn.

– Vệ sinh sạch sẽ ống thông, để khô.

– Bệnh nhân tiếp tục nằm đầu cao tối thiểu 30 phút để tránh trào ngược thức ăn.

Các biến chứng thường gặp

– Viêm phổi do hít: Lượng thức ăn quá nhiều cho một lần ăn, trào ngược dạ dày hoặc có thể do ống thông sai vị trí (không kiểm tra vị trí) trước khi cho ăn.

– Tiêu chảy: Cần xem lại chế độ ăn, các bước vệ sinh khi ăn.

– Nôn, chướng bụng, tăng cân giả, v.v…

– Trong mọi trường hợp khẩn cấp hoặc cần hỗ trợ, phải liên hệ ngay với nhân viên y tế để được giúp đỡ.

Trọng Dy (ghi) – benhdotquy.net

Nguồn: Đột quỵ não, những quy tắc vàng trong dự phòng và chăm sóc đột quỵ – Chủ biên PGS.TS Mai Duy Tôn