Có thể giảm nguy cơ tử vong do đột quỵ bằng cách nào?

\n

1. Đột quỵ nguy hiểm như thế nào?

\n

TS.BS Trần Chí Cường trả lời:

\n

Bệnh đột quỵ được xem là nguyên nhân gây tử vong và tàn phế hàng đầu trên toàn thế giới. Trước đây bệnh ung thư và tim mạch là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu. Tuy nhiên, từ năm 2020 cho đến nay, bệnh đột quỵ đã lên ngôi.

\n

Trên thế giới, có 15 triệu người mắc bệnh đột quỵ. Cứ mỗi 3 phút trôi qua, có một bệnh nhân đột quỵ tử vong và 45 giây thì có một người mắc mới. Trung bình ở Việt Nam có hơn 200.000 bệnh nhân đột quỵ mỗi năm. Trên 50% bệnh nhân đột quỵ có nguy cơ tử vong và tàn phế. Chỉ có 30% người sau đột quỵ trở về cuộc sống bình thường.

\n

2. Quy trình tầm soát đột quỵ được thực hiện ra sao?

\n

TS.BS Trần Chí Cường trả lời:

\n

Số người quan tâm đến đột quỵ không cao bằng số người tin rằng mình sẽ không bị đột quỵ. Họ vẫn hút thuốc và uống rượu bia, nên khi bị đột quỵ họ mới nhận ra rằng đột quỵ đang có xu hướng trẻ hóa và không loại trừ bất kỳ ai. Do đó, điều quan trọng nhất là chúng ta phải tầm soát sớm.

\n

Đối tượng đầu tiên cần tầm soát đột quỵ là người đã từng bị đột quỵ. Chúng ta nghe có vẻ vô lý nhưng người từng bị đột quỵ chưa tìm được nguyên nhân gây đột quỵ cần phải đi tầm soát. Khi không tìm ra được nguyên nhân sau khi bị đột quỵ lần 1 và không chữa tận gốc, có kế hoạch phòng ngừa thì 80% người bị đột quỵ sẽ bị tái phát trong 1 năm. Đây là con số vô cùng lớn. Nguy cơ tử vong và tàn phế của người bị đột quỵ sẽ rất cao.

\n

Đối tượng thứ hai là người có triệu chứng sớm của đột quỵ như mặt méo, yếu liệt tay chân, nói đớ, nói ngọng thoáng qua hoặc bị cơn đau đầu bất chợt, động kinh, tự dưng mất mùi. Sau đó bị ngất xỉu và có cơn đau đầu dữ dội nhưng không giải thích được nguyên nhân thì cần đi tầm soát đột quỵ sớm nhất.

\n

>>> Xem thêm: Danh sách các bệnh viện tầm soát đột quỵ trong cả nước

\n

\n

3. Các bước thăm khám tầm soát đột quỵ?

\n

TS.BS Trần Chí Cường trả lời:

\n

Đối với tầm soát đột quỵ, nó sẽ tùy thuộc vào đối tượng và nguy cơ trên từng bệnh nhân. Ví dụ như bệnh nhân có bệnh nền tiểu đường, tăng huyết áp, tim mạch thì cần xét nghiệm cơ bản bằng cách đo điện tim để tầm soát đột quỵ. Siêu âm tim, đo điện tim sẽ giúp chúng ta chẩn đoán được một số nguyên nhân gây đột quỵ tim mạch như loạn nhịp tim, rung nhĩ, hình thành cục máu đông, cục máu đông, có mảng xơ vữa trong tim bong tróc gây tắc nghẽn mạch máu.

\n

Tiếp theo, làm xét nghiệm máu xem bệnh nhân có bị mỡ máu cao hay không, có đang mắc bệnh tiểu đường hay bệnh có được kiểm soát tốt không. Cao cấp hơn nữa là sử dụng phương pháp siêu âm để đánh giá động mạch cảnh 2 bên. Nếu mạch cảnh tắc nghẽn hoàn toàn 1 bên, người đó sẽ có nguy cơ tử vong là 50%. Do đó, siêu âm động mạch cảnh sẽ giúp chúng ta kiểm tra sức khỏe định kỳ, tầm soát được nguyên nhân hẹp động mạch cảnh gây đột quỵ.

\n

Ngoài ra, còn có 2 phương pháp xét nghiệm được đề cập rất nhiều là chụp CT và MRI, đều giúp chúng ta đánh giá được các mạch máu sâu trong não. Bởi siêu âm, chúng ta chỉ khảo sát được phần cổ. Với xét nghiệm chụp CT, chúng ta cần phải tiêm thuốc cản quang vào người mới chụp được hình ảnh mạch máu não.

\n

Đối với trường hợp chụp CT không tiêm thuốc, chúng ta chỉ có thể quan sát một phần cấu trúc não hoặc một số nguy cơ đột quỵ nặng. Tuy nhiên, với phương pháp chụp cộng hưởng từ 3 Tesla thì không cần tiêm thuốc vào người, nhưng vẫn đánh giá được tất cả cấu trúc và mạch máu trên não. Phương pháp chụp cộng hưởng từ 3 Tesla được xem là cuộc cách mạng trong tầm soát đột quỵ não.

\n

4. Bao lâu chúng ta cần đi tầm soát đột quỵ một lần?

\n

TS.BS Trần Chí Cường trả lời:

\n

Nó tùy thuộc vào kết quả tầm soát lần 1. Đối với người dưới 40 tuổi chúng ta có thể tầm soát đột quỵ tầm 2 hoặc 3 năm thậm chí 5 năm. Đối với người được phát hiện ra túi phình nhưng chưa điều trị thì ta có thể lặp lại việc tầm soát sau 1 năm để xem túi dị tật có bị to hay vỡ không nhằm có phương pháp điều trị kịp thời.

\n

5. Khi đi tầm soát đột quỵ, chúng ta cần lưu ý những gì?

\n

TS.BS Trần Chí Cường trả lời:

\n

Với người đi tầm soát đột quỵ, chúng ta cần lưu ý một số điều cơ bản. Nếu muốn xét nghiệm máu, cần phải nhịn ăn trước 6 giờ để có kết quả đúng. Nếu muốn siêu âm vùng bàng quang, tử cung và vùng bụng chính xác thì cần nhịn đi tiểu để bàng quang có nước tiểu và bác sĩ có thể khảo sát dễ dàng hơn. Chúng ta sẽ thực hiện một số xét nghiệm cận lâm sàng, phụ nữ mang thai cần lưu ý là không được chụp CT hay X-quang vì nó có thể ảnh hưởng đến bào, thai đặc biệt là giai đoạn mang thai 3 tháng đầu.

\n

Trong trường hợp bệnh nhân chụp MRI, cần phải báo bác sĩ nếu có mảnh ghép kim loại trong người, ví dụ như khớp giả, máy tạo nhịp tim, dị vật kim khí, mảnh đạn,… để tránh tình trạng gây nguy hiểm cho người bệnh. Đó là lưu ý rất quan trọng trước khi đi tầm soát đột quỵ.

\n

6. Cách phòng ngừa bệnh đột quỵ?

\n

TS.BS Trần Chí Cường trả lời:

\n

Phòng ngừa đột quỵ tức là nhận diện yếu tố nguy cơ. Nguy cơ xảy ra đột quỵ ở người trẻ là hút thuốc lá, uống rượu bia nhiều, thừa cân béo phì, chịu áp lực cao, lười vận động, làm việc không nghỉ ngơi. Đó là yếu tố nguy cơ ảnh hưởng đến lối sống sinh hoạt.

\n

Nếu ăn thực phẩm, chúng ta hãy ăn chín uống sôi và hạn chế tiếp xúc với chất độc hại. Một số nghề khiến chúng ta tiếp xúc chất độc hại như buôn bán thuốc trừ sâu, tiếp xúc phân bón, người làm nail hít nhiều chất độc hại vào người. Hơn nữa, chúng ta phải nhận diện dấu hiệu sớm của đột quỵ để tầm soát sớm và kiểm soát nguyên nhân.

\n

>>> Xem thêm: Quy trình tầm soát đột quỵ tại bệnh viện Đa khoa Quốc tế S.I.S Cần Thơ

\n

7. Làm thế nào để giảm nguy cơ tử vong do đột quỵ trong cộng đồng?

\n

TS.BS Trần Chí Cường trả lời:

\n

Đây là vấn đề đáng quan tâm, nếu nhiều người trong cộng đồng biết về đột quỵ thì tỷ lệ tử vong của căn bệnh này sẽ giảm. Thời gian vàng chính là yếu tố nguy cơ dẫn đến tử vong sau đột quỵ. Cụ thể, nếu bệnh nhân đến kịp trong thời gian vàng trước 4,5 hoặc 6 giờ thì phần lớn bệnh nhân sẽ được cứu chữa một cách tốt nhất. Tôi không khẳng định 100%, nhưng khoảng 80 đến 90% bệnh nhân đột quỵ thiếu máu não sẽ được cứu sống nếu đến đúng giờ vàng. Chỉ có khoảng 10 đến 30% sẽ tử vong nếu người bệnh lớn tuổi hoặc đi kèm với yếu tố nguy cơ.

\n

Vai trò truyền thông và cộng đồng góp phần cho sự thành công trong việc tiếp cận bệnh nhân đột quỵ tốt hơn. Bên cạnh đó, ầm soát sớm cũng giúp giảm nguy cơ tử vong.

\n

8. Khi phát hiện một người bị đột quỵ, chúng ta cần làm gì?

\n

TS.BS Trần Chí Cường trả lời:

\n

Nếu chúng ta chứng kiến một người bị đột quỵ như mặt méo, tê yếu một bên cơ thể, nói khó, nói ngọng, hãy đưa bệnh nhân đến bệnh viện có khả năng chữa trị đột quỵ trong khoảng thời gian sớm nhất.

\n

Nếu bệnh nhân đột quỵ xảy ra hôn mê, bất tỉnh do xuất huyết não ồ ạt, cần hỗ trợ cấp cứu khẩn cấp bằng đặt ống thở và hồi sức tim phổi, thì bệnh nhân cần được chuyển đến nơi chăm sóc y tế gần nhất, có thể là tuyến huyện hoặc xã để sơ cứu bệnh nhân qua cơn nguy kịch. Tuy nhiên, trường hợp này chỉ xảy ra khoảng 10%.

\n

Trọng Dy (ghi), benhdotquy.net (Nguồn: Bệnh viện S.I.S Cần Thơ)