Cách phân biệt đột quỵ và đột quỵ nhỏ (TIA)

1. Đột quỵ và đột quỵ nhỏ (TIA) là gì? Nguyên nhân do đâu?

Xuất huyết não ít gặp hơn nhồi máu não (tắc mạch) nhưng nó thường nghiêm trọng hơn.

Đột quỵ xảy ra khi mô não bị thiếu oxy dẫn đến hoạt động của não và mô não bị tổn thương hoặc phá hủy. Đột quỵ thường là do tắc nghẽn (thiếu máu cục bộ) hoặc rò rỉ (xuất huyết) dòng máu bởi động mạch cung cấp máu giàu oxy cho các khu vực trong não. Nếu mức độ tổn thương mô não lớn, người bệnh có thể tử vong. Đột quỵ là một cấp cứu y tế. Đây là nguyên nhân gây tử vong phổ biến thứ 5 ở Mỹ. Đột quỵ nhỏ, hay còn được gọi là cơn thiếu máu cục bộ thoáng qua (TIA). Trong một cơn đột quỵ nhỏ, các tế bào não bị rối loạn chức năng trong một thời gian ngắn và tạo ra các triệu chứng tương tự như đột quỵ. Tuy nhiên, các triệu chứng và dấu hiệu đột quỵ nhỏ thường được giải quyết trong thời gian ngắn (vài phút đến vài giờ) (thường là do các động mạch liên quan đến não chỉ bị tắc nghẽn hoặc có thể rò rỉ máu vào não không liên tục).

2. Dấu hiệu cảnh báo của đột quỵ so với đột quỵ nhỏ

Các dấu hiệu và triệu chứng cảnh báo của đột quỵ và đột quỵ nhỏ là giống nhau, và bao gồm: – Yếu hoặc tê ở cánh tay và/hoặc chân của bạn, thường ở một bên của cơ thể – Rối loạn ngôn ngữ (khó nói) – Chóng mặt – Thay đổi tầm nhìn – Ngứa ran (dị cảm) – Vị hoặc mùi bất thường – Mất thăng bằng – Thay đổi ý thức hoặc ngất xỉu

3. Các triệu chứng của đột quỵ so với đột quỵ nhỏ kéo dài bao lâu?

Đột quỵ nhỏ là dấu hiệu cảnh báo một cơn đột quỵ lớn có thể xảy ra ở tương lai

Các triệu chứng đột quỵ thường kéo dài hơn 24 giờ và có thể hoặc không thể hết, ngay cả khi điều trị. Một số triệu chứng đột quỵ có thể không bao giờ giải quyết hoặc thuyên giảm. Các triệu chứng TIA kéo dài trong một thời gian ngắn. Các triệu chứng có thể bắt đầu hết sau khoảng 1 đến 5 phút, đây là một triệu chứng điển hình, nhưng một số triệu chứng có thể mất khoảng 24 giờ để giải quyết.

4. Làm thế nào bạn có thể biết một người đang bị đột quỵ hoặc đột quỵ nhỏ?

Thuật ngữ “FAST” là một cách dễ dàng để giúp xác định xem một người đang bị đột quỵ hay đột quỵ nhỏ và bạn nên làm gì. Hiệp hội Đột quỵ Quốc gia và các tổ chức khác khuyên bạn nên sử dụng FAST như một cách để ghi nhớ những gì cần tìm và phải làm gì nếu một người xuất hiện bất kỳ dấu hiệu và triệu chứng cảnh báo nào sau đây của đột quỵ hoặc đột quỵ nhỏ. – F là viết tắt của khuôn mặt: Yêu cầu người đó mỉm cười, nếu một bên mặt xệ xuống, đó là dấu hiệu cảnh báo. – A là viết tắt của cánh tay: Yêu cầu người đó nâng cả hai cánh tay lên, nếu một cánh tay bị trôi xuống hoặc khó cử động, đó là dấu hiệu cảnh báo. – S là viết tắt của speech: Yêu cầu người đó lặp lại một cụm từ đơn giản, nếu lời nói nói lắp bắp hoặc kỳ quặc thì đó là dấu hiệu cảnh báo. – T là viết tắt của thời gian: Nếu một người xuất hiện bất kỳ dấu hiệu cảnh báo nào, đã đến lúc gọi 115 và yêu cầu họ đánh giá về đột quỵ hoặc đột quỵ nhỏ tại phòng cấp cứu. »»» Xem thêm: Phân biệt giả đột quỵ và đột quỵ như thế nào?

5. Đột quỵ hay một cơn đột quỵ nhỏ sẽ tồi tệ nhất?

Câu trả lời cho câu hỏi này phụ thuộc vào một số yếu tố. Nhiều bác sĩ sẽ kết luận rằng đột quỵ xuất huyết lớn là loại đột quỵ tồi tệ nhất vì chúng thường không thể điều trị được và gây ra tổn thương nghiêm trọng cho não mà từ đó rất ít hoặc không có khả năng hồi phục. Tuy nhiên, các loại đột quỵ khác, ví dụ, một cục máu đông trong não, cũng có thể gây ra những hậu quả tàn khốc tương tự. Những cơn đột quỵ này có thể dẫn đến tàn tật và tử vong giống như đột quỵ xuất huyết. Một số người coi việc không thể tự chăm sóc cho bản thân là một số phận còn tồi tệ hơn cái chết, và cho rằng sự sống sót với khuyết tật nặng (chẳng hạn như không thể tự ăn, không thể nói chuyện, không thể làm bất kỳ công việc vệ sinh cá nhân nào) là loại đột quỵ tồi tệ nhất. Có lẽ loại đột quỵ tồi tệ nhất là đột quỵ xảy ra ở chính bạn hoặc người thân của bạn, bất kể là tàn tật ở mức độ nào.

Đa phần đột quỵ nhỏ thường ít nghiêm trọng hơn đột quỵ

6. Ảnh hưởng của đột quỵ và đột quỵ nhỏ giống nhau?

Các tác động sau đột quỵ và đột quỵ nhỏ có thể giống nhau, đặc biệt là ngay sau khi bất kỳ triệu chứng nào phát triển, và có thể bao gồm: – Tê hoặc yếu mặt, cánh tay hoặc chân, thường điểm yếu chỉ ở một bên của cơ thể – Khó nói hoặc hiểu giọng nói – Mất thị lực đột ngột ở một hoặc cả hai mắt – Chóng mặt – Mất thăng bằng hoặc phối hợp

7. Sự khác biệt giữa các tác dụng phụ của đột quỵ và đột quỵ nhỏ là gì?

Tất cả các dấu hiệu và triệu chứng của đột quỵ nhỏ thường giải quyết trong vòng năm phút; một vài người giải quyết trong vòng chưa đầy 24 giờ. Các tác dụng phụ và triệu chứng đột quỵ kéo dài hơn 24 giờ. Một số có thể tồn tại suốt đời. Các triệu chứng ban đầu của đột quỵ có thể giải quyết một phần hoặc không bao giờ. Khi điều này xảy ra, các dấu hiệu và triệu chứng khác như trầm cảm, teo cơ (mất cơ) và các triệu chứng ban đầu trở nên tồi tệ hơn có thể tiến triển theo thời gian.

8. Đột quỵ nhỏ có thể dẫn đến một cơn đột quỵ lớn không?

TIA hay đột quỵ nhỏ được Hiệp hội Đột quỵ Hoa Kỳ coi là dấu hiệu cảnh báo chính của đột quỵ. Ví dụ, khoảng 7% đến 40% cá nhân trải qua báo cáo đột quỵ có TIA trước khi đột quỵ đầu tiên của họ. Hơn nữa, khoảng một phần ba số người bị đột quỵ nhỏ bị đột quỵ trong vòng một năm sau khi bị đột quỵ nhỏ.

9. Điều trị đột quỵ so với đột quỵ nhỏ

MRI là một xét nghiệm không đau, không xâm lấn, tạo ra hình ảnh chi tiết về não

Đột quỵ là một trường hợp cấp cứu y tế. Điều trị đột quỵ bắt đầu bằng chụp CT/MRI não để giúp xác định sự khác biệt giữa cục máu đông trong não hoặc vỡ động mạch và xuất huyết. Loại điều trị sau đó phụ thuộc vào loại đột quỵ (đột quỵ do thiếu máu cục bộ hay xuất huyết não). Đột quỵ do cục máu đông (thiếu máu cục bộ) được điều trị bằng thuốc phá cục máu đông hoặc các phương pháp cơ học để loại bỏ cục máu đông. Đột quỵ xuất huyết (chảy máu vào mô não) cần phải phẫu thuật cứu sống, do bác sĩ giải phẫu thần kinh thực hiện. Một cơn đột quỵ nhỏ cũng là một trường hợp cấp cứu y tế. Điều trị đột quỵ nhỏ thường là dùng thuốc để giảm nguy cơ đông máu, giảm các yếu tố nguy cơ khác (ví dụ như hút thuốc lá) và theo dõi để xem xét phẫu thuật nếu nguyên nhân là chứng phình động mạch đôi khi rò rỉ máu từ từ. Tuy nhiên, vào thời điểm người đó được chăm sóc y tế, các triệu chứng đột quỵ nhỏ có thể đã hết hoặc đang khỏi. Có thể cần nhập viện vì TIA để làm các xét nghiệm bổ sung, và có thể cần thuốc theo toa hoặc phẫu thuật tùy thuộc vào nguyên nhân. Các cơn đột quỵ nhỏ có thể dự đoán rằng một người có thể (lên đến 40% khả năng) bị đột quỵ trong vòng một năm kể từ ngày TIA. »»» Xem thêm: Tê chân tay liệu có phải là dấu hiệu đột quỵ?

10. Thời gian phục hồi và tuổi thọ của đột quỵ so với đột quỵ nhỏ?

Các cơn đột quỵ nhỏ hoặc TIA tự nhiên giải quyết và người bệnh phục hồi chức năng bình thường nhanh chóng, thường trong vòng vài phút đến khoảng 24 giờ mà không cần điều trị y tế. Tiên lượng cho TIA là rất tốt; tuy nhiên, TIA thường xuyên (lên đến 40%) là cách cho bạn biết rằng trong năm tới bạn có thể bị đột quỵ. Sự phục hồi và tiên lượng cho một cơn đột quỵ là khá thay đổi. Điều trị sớm có thể làm tăng khả năng hồi phục và cải thiện tiên lượng. Thật không may, tiên lượng và khả năng hồi phục suy giảm nếu đột quỵ nghiêm trọng (một vùng lớn mô não bị tổn thương hoặc chết) hoặc các triệu chứng xuất hiện trong hơn một vài giờ và cá nhân đang ở ngoài “thời gian vàng” để điều trị.

Tuấn Khang, benhdotquy.net