Cách phân biệt dấu hiệu đột quỵ với các bệnh khác

1. Dấu hiệu nhận biết một cơn đột quỵ

BS.CK2 Nguyễn Thị Phương Nga trả lời: Việc nhận biết dấu hiệu đột quỵ rất quan trọng, vì thời gian trôi qua rất nhanh, nếu không phát hiện, xử trí kịp thời, các tế bào não sẽ chết dần nhanh chóng và dẫn đến tình huống nguy hiểm tính mạng. Những dấu hiệu nhận biết sớm của đột quỵ bao gồm bệnh nhân có dấu hiệu thần kinh xảy ra đột ngột và tiến triển nhanh trong vài phút, vài giờ như: nói đớ, nói khó, không nói được hoặc bệnh nhân không hiểu lời nói. Thứ hai, bệnh nhân bị méo miệng hay tê nửa người. Đối với dấu hiệu xuất huyết não, các dấu hiệu thường gặp là đau đầu dữ dội kèm theo nôn ói.

2. Nguyên nhân gây đột quỵ não

BS.CK2 Nguyễn Thị Phương Nga trả lời: Đối với đột quỵ não, có hai yếu tố gây bệnh là nguyên nhân và yếu tố nguy cơ. Đột quỵ có hai loại là nhồi máu não và xuất huyết não. Nguyên nhân gây nhồi máu và xuất huyết hoàn toàn khác nhau. Đối với trường hợp nhồi máu não, các nguyên nhân bao gồm: xơ vữa động mạch, hẹp động mạch, đặc biệt là các động mạch lớn ở trong sọ và ngoài sọ. Yếu tố thứ hai là bệnh van tim hay rung nhĩ. Yếu tố thứ ba là bệnh lý mạch máu não nhỏ ở não do cao huyết áp hay tiểu đường. Một số bệnh lý khác về rối loạn đông máu hoặc bệnh tim bẩm sinh tiềm ẩn cũng là nguyên nhân gây nhồi máu não. Đối với xuất huyết não thì 80% cao huyết áp, các nguyên nhân gây xuất huyết não như u não, rối loạn đông máu hoặc sử dụng thuốc kích thích, dị dạng mạch máu não. Các yếu tố nguy cơ như lớn tuổi, cao huyết áp, đái tháo đường, hút thuốc, rối loạn lipid máu…

Trong các trường hợp đột quỵ, nhồi máu não xảy ra nhiều nhất.

3. Người có yếu tố nguy cơ làm gì để phòng ngừa đột quỵ?

BS.CK2 Nguyễn Thị Phương Nga trả lời: Những người có yếu tố nguy cơ là người có các bệnh lý gây ra đột quỵ, ví dụ như cao huyết áp, tiểu đường, rối loạn lipid máu, lạm dụng rượu, hút thuốc… Chúng ta cần kiểm soát các yếu tố nguy cơ thật tốt để phòng ngừa đột quỵ. Ví dụ như bệnh nhân cao huyết áp cần theo dõi huyết áp và điều trị và theo dõi của bác sĩ. Ở bệnh nhân đái tháo đường, cần kiểm soát tốt chỉ số đường huyết hoặc người đó bị rối loạn lipid máu, thì cần thay đổi thông qua chế độ ăn uống, thuốc men. Nếu bệnh nhân hút thuốc lá – yếu tố nguy cơ đột quỵ, tốt nhất nên ngưng hút. Quan trọng hơn hết là chế độ dinh dưỡng thích hợp, giảm đường và chất béo, lipid…. Luyện tập thể dục thể thao thường xuyên sẽ giúp chúng ta phòng ngừa đột quỵ.

4. Những dấu hiệu cảnh báo của đột quỵ

BS.CK2 Nguyễn Thị Phương Nga trả lời: Đối với đột quỵ, 80% là nhồi máu não và 20% còn lại là xuất huyết. Cả 2 đều có các dấu hiệu báo trước hoàn toàn khác nhau. Nhồi máu não thường báo trước bằng cơn thiếu máu não thoáng qua (TIA) làm cho người bệnh chủ quan nghĩ rằng mình không còn triệu chứng nên đã an toàn. Nhưng TIA là dấu hiệu báo trước đột quỵ có thể xảy ra trong vòng vài giờ hoặc 48 giờ, một số trường hợp xảy ra trong một tuần lễ. Các triệu chứng của thiếu máu não thoáng qua hoàn toàn giống triệu chứng đột quỵ như nói khó, nói đớ, méo miệng, yếu nửa người, tê tay chân, tê nửa người. Các triệu chứng biến mất nhanh chóng sau vài phút, vài giờ. Ngược lại các triệu chứng báo trước của xuất huyết não thường do bệnh nhân có sẵn dị dạng mạch máu não. Các triệu chứng bao gồm cơn đau đầu báo trước, các cơn đau đầu đó không được xác định rõ nguyên nhân. 30 đến 60% trường hợp xuất huyết dưới nhện gây đau đầu trong vài ngày hay một tuần trước. Khi một người không bị đau đầu nhưng xuất hiện các triệu chứng đau đầu liên tục vài ngày nhưng không tìm ra được nguyên nhân, chúng ta nên nghĩ đó là đột quỵ do xuất huyết dị dạng mạch máu não.

5. Triệu chứng cảnh báo phình mạch máu não 

BS.CK2 Nguyễn Thị Phương Nga trả lời: Những trường hợp phình mạch máu não khi chưa gây ra đột quỵ hầu như không có triệu chứng rõ rệt. Đôi khi bệnh nhân bị đau đầu, cơn đau đầu có thể tự thoái lui. Khi bệnh nhân trong tình trạng nguy cơ dọa vỡ để gây ra xuất huyết dưới nhện, 30-60% trường hợp bệnh nhân bị đau đầu liên tục. Đó là triệu chứng báo trước bệnh nhân sắp có cơn đột quỵ xuất huyết do vỡ phình mạch. Đối với bệnh nhân không biết có phình mạch hay không, nhưng thấy cơn đau đầu khác so với trước đây, đó là dấu hiệu báo trước và nguyên nhân đó có thể nguy hiểm.

BS.CK2 Nguyễn Thị Phương Nga, Trưởng khoa Nội thần kinh BV Thống Nhất

Xem thêm: BS.CK2 Nguyễn Thị Phương Nga chuyên về Thần kinh khám ở đâu?

6. Phân biệt triệu chứng đột quỵ và đau tim

BS.CK2 Nguyễn Thị Phương Nga trả lời: Đột quỵ về bản chất cũng giống như nhồi máu cơ tim. Nhồi máu cơ tim là do tắc mạch vành. Diễn tiến của bệnh sẽ giống nhau nhưng triệu chứng sẽ khác nhau. Ví dụ như bệnh nhân bị nhồi máu cơ tim, bệnh sẽ tiến triển nhanh nhưng triệu chứng xảy ra ở tim. Riêng đột quỵ não, triệu chứng sẽ diễn ra đột ngột và tiến triển rất nhanh trong vài giờ, các dấu hiệu thần kinh khu trú như nói đớ, khó nói, không hiểu lời, tê liệt nửa người, méo miệng, yếu nửa người.

7. Cách phân biệt triệu chứng đột quỵ và động kinh

BS.CK2 Nguyễn Thị Phương Nga trả lời: Những triệu chứng của thần kinh khu trú trong đột quỵ và động kinh có thể sẽ khác nhau. Mặc dù đột quỵ và động kinh xảy ra một cách đột ngột. Những bệnh nhân động kinh có tiền sử về cơn co giật thường các triệu chứng co giật hay tê rần nửa người. Thông thường bệnh nhân động kinh chỉ bị tê liệt nửa người trong vài giờ hay một ngày, bệnh sẽ tự thoái lui. Bệnh đột quỵ sẽ xảy ra một cách đột ngột. Bệnh nhân không bị co giật mà yếu liệt, giảm cảm giác, méo miệng. Các triệu chứng của đột quỵ sẽ không thoái lui. Đó là điểm phân biệt giữa động kinh và đột quỵ.

8. Đột quỵ khác say nắng như thế nào?

BS.CK2 Nguyễn Thị Phương Nga trả lời: Chúng ta biết bản chất của đột quỵ là xuất hiện đột ngột các triệu chứng thần kinh khu trú và tiến triển nhanh. Trong trường hợp say nắng, các triệu chứng có thể là đột ngột hoặc cấp tính. Bệnh có thể diễn biến chậm hơn nhưng bệnh nhân say nắng sẽ có dấu hiệu toàn thân nhiều hơn thần kinh khu trú. Bệnh nhân có thể vã mồ hôi, bủn rủn tay chân, hồi hộp, đánh trống ngực, sốt nhưng sẽ không bị yếu liệt, giảm cảm giác, méo miệng, rối loạn ngôn ngữ. Đó là cách chúng ta phân biệt được bệnh nhân đột quỵ và say nắng. >>> Mời nghe thêm: Phân biệt đột quỵ với đau tim, động kinh và say nắng

9. Cần làm gì để giúp bệnh nhân đột quỵ?

BS.CK2 Nguyễn Thị Phương Nga trả lời: Đột quỵ là trường hợp cấp cứu về nội khoa. Tức là chúng ta cần giải quyết các bệnh nhân đột quỵ càng nhanh càng tốt, vì nếu như đột quỵ nhồi máu do tắc mạch máu não thì bệnh sẽ gây ra khiếm khuyết thần kinh. Nếu sự tắc mạch máu kéo dài và không được tái thông các tế bào thần kinh bị thiếu máu sẽ chết đi. Khi tế bào thần kinh chết, không có biện pháp nào kể cả tái thông có thể khôi phục lại tế bào thần kinh đó. Xử trí nhanh chóng rất quan trọng. Người xung quanh không nên mất thời gian cạo gió, uống nước chanh, mà cần vận chuyển bệnh nhân an toàn đến bệnh viện có thể điều trị đột quỵ cấp tính. Bệnh viện cần có biện pháp điều trị giúp tái thông mạch máu não.

Trọng Dy (ghi), benhdotquy.net