Cách điều trị đột quỵ do hẹp động mạch cảnh

\n

1. Hệ mạch máu nuôi não gồm những gì?

\n

TS.BS Trần Chí Cường trả lời:

\n

Hệ mạch máu nuôi não gồm 4 mạch máu chính: 2 động mạch cảnh phía trước và 2 động mạch cảnh ở cột sống phía sau. Trong đó, động mạch cảnh chiếm 70% nguồn lưu lượng cấp máu lên não và gồm động mạch cảnh trong bên trái, động mạch cảnh trong bên phải.

\n

\nTS.BS Trần Chí Cường – Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Quốc tế S.I.S Cần Thơ, Chủ tịch Hội can thiệp thần kinh TPHCM

\n

2. Hoạt động của động mạch cảnh diễn ra như thế nào?

\n

TS.BS Trần Chí Cường trả lời:

\n

Hai động mạch cảnh sẽ chạy lên phía trên và chia đôi tại vùng bờ trên của sụn giáp thành động mạch cảnh ngoài và trong. Động mạch cảnh ngoài nuôi tất cả cấu trúc vùng hàm mặt cũng như lưỡi, hầu họng, hàm răng. Còn động mạch cảnh trong chạy lên cung cấp máu cho tất cả cấu trúc trong não.

\n

Khi đi vào trong sọ, động mạch cảnh trong chia thành động mạch não giữa và động mạch não trước. Chúng ta có động mạch não giữa nằm ở phía bên trái, động mạch não giữa phía bên phải và động mạch não trước bên phải.

\n

>>> Xem thêm: Hẹp động mạch cảnh gây đột quỵ như thế nào?

\n

3. Có thể cảm nhận được động mạch cảnh không?

\n

TS.BS Trần Chí Cường trả lời:

\n

Động mạch cảnh nằm ở hai bên cổ, gồm động mạch cảnh trong bên phải và động mạch cảnh trong bên trái. Khi sờ nhẹ, chúng ta có thể cảm giác mạch cảnh đập ở vùng này.

\n

4. Phương pháp chẩn đoán bệnh lý động mạch cảnh?

\n

TS.BS Trần Chí Cường trả lời:

\n

Việc chẩn đoán bệnh lý động mạch cảnh ngoài sọ rất đơn giản và tốn ít thời gian. Người bệnh có thể đến những cơ sở có thiết bị chẩn đoán bình thường, bao gồm máy siêu âm có chức năng siêu âm mạch máu và bác sĩ có trình độ, chuyên khoa về chẩn đoán hình ảnh, siêu âm mạch máu.

\n

Còn đối với chẩn đoạn động mạch cảnh trong sọ thì đòi hỏi cao hơn và việc chẩn đoán bằng hình ảnh cũng phức tạp hơn. Đó là chụp CT và chụp cộng hưởng từ MRI.

\n

Hiện, bệnh viện Đa khoa Quốc tế S.I.S Cần Thơ đã đầu tư những trang máy móc thiết bị hiện đại, đó là chụp cộng hưởng từ MRI 3 Tesla, giúp chúng ta chẩn đoán bệnh nhân có bị hẹp động mạch cảnh hay không trong vòng khoảng 15 phút. Điểm đặc biệt khi dùng máy MRI 3 Tesla là không cần phải bơm thuốc cản quang vào cơ thể bệnh nhân.

\n

\nĐộng mạch cảnh có kích thước khá lớn, nằm ở cổ, gồm có động mạch cảnh trái và động mạch cảnh phải mà ta có thể sờ thấy được nhịp đập

\n

5. Các yếu tố nguy cơ của bệnh động mạch cảnh có dễ chẩn đoán?

\n

TS.BS Trần Chí Cường trả lời:

\n

Bệnh nhân có tiền căn hút thuốc nhiều năm, bị tiểu đường, rối loạn mỡ máu, huyết áp cao kéo dài, hay bệnh nhân thừa cân béo phì là những nguyên nhân dẫn đến tình trạng tắc nghẽn động mạch cảnh, đột quỵ. Các yếu tố nguy cơ của bệnh lý động mạch cảnh khá dễ dàng để chẩn đoán được.

\n

6. Điều trị hẹp động mạch cảnh ra sao?

\n

TS.BS Trần Chí Cường trả lời:

\n

Chúng ta có 2 phương pháp điều trị: mổ bóc nội mạc. Phương pháp này được thực hiện từ lâu. Đây là quá trình chúng ta bốc mảng xơ vữa nội mạc động mạch cảnh, sau đó tiến hành may lại động mạch cảnh.

\n

Phương pháp thứ hai là đặt stent điều trị động mạch cảnh. Đây là phương pháp can thiệp ít xâm lấn. Bệnh nhân không cần gây mê trong quá trình điều trị. Nếu so sánh hai phương pháp này thì đặt stent động mạch cảnh là phương pháp ít xâm lấn và hiệu quả, và phòng ngừa được vấn đề đột quỵ tái phát.

\n

Ca can thiệp động mạch cảnh đầu tiên tại Việt Nam được thực hiện khoảng năm 2007. Đến nay, bệnh nhân vẫn sinh hoạt bình thường sau 13 năm được đặt stent và không có tình trạng đột quỵ tái phát, tắc nghẽn trong stent.

\n

Hẹp động mạch cảnh nếu không điều trị kịp thời, bệnh nhân sẽ bị hẹp hoàn toàn động mạch cảnh và có thể nguy hiểm đến tính mạng, dẫn đến đột quỵ nặng, thậm chí tử vong.

\n

\nĐặt stent động mạch cảnh được chỉ định cho các bệnh nhân bị hẹp động mạch cảnh mức độ nặng từ 70% trở lên

\n

7. Quy trình đặt stent động mạch cảnh?

\n

TS.BS Trần Chí Cường trả lời:

\n

Bác sĩ sẽ luồn dây dẫn (guidewire) từ động mạch đùi lên não, đi qua chỗ hẹp và đến vùng an toàn sâu trên não. Sau đó, bác sĩ tiến hành bung lưới lọc để bảo vệ động mạch cảnh đoạn xa, phòng trường hợp chúng ta can thiệp vị trí hẹp, những mảng xơ vữa khi trôi sẽ lên được dù hứng lại.

\n

Sau khi nong bóng, bác sĩ sẽ tiến hành bung stent để chèn mảng xơ vữa và ép nó vào thành mạch. Lòng mạch sẽ được trơn láng lại. Sau thủ thuật, bác sĩ sẽ thu hồi dù đã đặt và kéo cả hệ thống ra ngoài. Như vậy, động mạch cảnh đã được phục hồi hoàn toàn.

\n

>>> Xem thêm: Các phương pháp điều trị hẹp động mạch cảnh

\n

8. Bệnh nhân được hưởng lợi gì khi đặt stent?

\n

TS.BS Trần Chí Cường trả lời:

\n

Đây là kỹ thuật ít xâm lấn, bệnh nhân hoàn toàn tỉnh táo khi bác sĩ can thiệp. Mặt khác, bệnh nhân vẫn có thể tiếp xúc và nói chuyện với bác sĩ trong lúc can thiệp. Sau can thiệp, bệnh nhân chỉ cần nằm viện trong 2 ngày. Họ có thể xuất viện và không để lại vết sẹo nào trên cơ thể.

\n

Đây là cuộc cách mạng trong việc điều trị hẹp động mạch cảnh để phòng chống hay điều trị đột quỵ cho bệnh nhân.

\n

Trong trường hợp bệnh nhân bị nhồi máu não do tắc nghẽn mạch máu lớn, chúng ta có thời gian vàng là 6 giờ để lấy cục máu đông. Các phương pháp được thực hiện như hút máu đông, kéo cục máu đông, tùy theo cục máu đông nằm ở vị trí nào. Bệnh nhân đến càng sớm, việc điều trị càng hiệu quả. Bệnh nhân đến muộn, dù tái thông được mạch máu, hiệu quả lâm sàng sẽ không có do tổn thương não. Cứ một phút trôi qua, bệnh nhân đột quỵ do tắc nghẽn mạch máu lớn sẽ mất đi 2 triệu tế bào thần kinh.

\n

Trọng Dy (ghi), benhdotquy.net (Nguồn: bệnh viện S.I.S Cần Thơ)