Các vấn đề đau sau đột quỵ và cách khắc phục

1. Đau các khớp và mô mềm sau đột quỵ

1.1 Co cứng cơ

Đột quỵ có thể làm hỏng cách các dây thần kinh kiểm soát cơ bắp của bạn. Điều này có thể dẫn đến các cơ bị co rút trong thời gian dài hoặc co thắt, có thể gây đau đớn. Tình trạng căng cơ này được gọi là co cứng hoặc tăng trương lực. Đột quỵ có thể gây yếu cơ một bên, còn được gọi là liệt nửa người. Co cứng ảnh hưởng đến các cơ bị suy yếu, thường ở cánh tay và bàn tay, nhưng cũng có thể ở chân. Có đến một phần ba số người sống sót sau đột quỵ bị co cứng. Nếu nó không được điều trị, tình trạng co cứng có thể dẫn đến các cơ bị ngắn lại vĩnh viễn. Các khớp và cơ có thể trở nên cứng đến mức không thể cử động được, gây ra tình trạng co cứng.

Co cứng cơ là biến chứng thường gặp sau đột quỵ

1.2 Chứng co cứng được điều trị như thế nào?

Nếu bạn bị yếu cơ sau đột quỵ, bạn nên được đánh giá về tình trạng co cứng và nhận liệu pháp để giảm nguy cơ co cứng. Các phương pháp điều trị có thể bao gồm kết hợp vật lý trị liệu, tiêm botulinum toxin loại A và các loại thuốc khác. – Vật lý trị liệu Nếu bị liệt cứng bạn nên tập vật lý trị liệu hàng ngày để vận động khớp. Điều này sẽ giúp kéo căng cơ bắp của bạn, giữ cho chúng linh hoạt và giảm khả năng bị co cứng. Nhà vật lý trị liệu sẽ nhẹ nhàng đặt chi bị ảnh hưởng của bạn vào nhiều vị trí khác nhau nhất có thể bằng cách sử dụng các kỹ thuật gọi là định vị, chuyển động thụ động và chuyển động chủ động. – Độc tố botulinum loại A Bạn có thể được tiêm độc tố botulinum loại A dưới dạng tiêm trực tiếp vào cơ. Các thương hiệu chính được sử dụng để điều trị này là Botox, Dysport và Xeomin. Botulinum toxin loại A hoạt động bằng cách ngăn chặn hoạt động của các dây thần kinh trên cơ, làm giảm khả năng co bóp của cơ. Điều này làm giảm trương lực cơ (làm cho cơ bớt căng hơn), có thể giúp bạn duỗi thẳng tay chân. Phương pháp điều trị này chủ yếu được áp dụng cho chứng co cứng sau đột quỵ ở bàn tay, cổ tay và mắt cá chân. Tác dụng thư giãn cơ bắp của độc tố botulinum loại A thường kéo dài trong khoảng 3 tháng và bạn sẽ không nhận thấy bất kỳ thay đổi nào về cảm giác trong cơ. Việc điều trị nên được thực hiện với sự phục hồi chức năng như vật lý trị liệu hoặc các phương pháp điều trị khác như nẹp hoặc bó bột để đảm bảo duy trì được bất kỳ khoảng nào đạt được trong cơ. Bạn cũng nên đánh giá từ 3-4 tháng sau khi điều trị, và được đề nghị tiêm thêm nếu chúng được coi là hữu ích. – Thuốc Nếu bạn bị co cứng toàn thân hoặc nếu độc tố botulinum – một phương pháp điều trị không làm giảm sự co cứng ở cơ được tiêm, các loại thuốc khác có thể giúp giảm độ cứng và cơn đau thường đi kèm với tình trạng co cứng. Có nhiều loại thuốc khác nhau mà bạn có thể được cung cấp. Tất cả chúng đều hoạt động theo những cách hơi khác nhau, nhưng chúng đều giúp thư giãn cơ bắp của bạn. Khi các cơ của bạn được thả lỏng, chúng có thể di chuyển dễ dàng hơn và bạn có thể kéo căng chúng hơn nữa. Bạn cũng có thể thấy rằng việc duỗi thẳng hoặc uốn cong các chi bị ảnh hưởng trở nên dễ dàng hơn và bạn có thể nhận thấy ít co thắt cơ hơn. Bạn thường sẽ được kê toa baclofen hoặc tizanidine trước. Nếu những loại thuốc này không hiệu quả, có những loại thuốc khác có thể giúp ích, nhưng chúng chỉ nên được kê đơn bởi một người chuyên điều trị chứng co cứng. – Sử dụng nẹp Ngoài ra, nếu bạn bị co cứng bác sĩ vật lý trị liệu có thể sử dụng nẹp hoặc bó bột để cố định hoặc nằm dọc theo chi bị ảnh hưởng của bạn và giữ nó tại chỗ. Phương pháp điều trị này giúp kéo giãn các cơ ở các chi bị căng của bạn và thường được kết hợp với vật lý trị liệu. Đôi khi phương pháp điều trị này có thể làm bệnh nhân không thoải mái. Nói chuyện với nhà vật lý trị liệu của bạn về những gì sẽ tốt nhất cho bạn. »»» Xem thêm: Biến chứng co cứng cơ sau đột quỵ, làm sao cải thiện?

2. Đau vai sau đột quỵ

Từ 16% đến 72% bệnh nhân đột quỵ xuất hiện đau vai bên liệt.

Đau vai ảnh hưởng đến 1/4 số người sống sót sau cơn đột quỵ và thường xảy ra ở phần cơ thể của bạn bị ảnh hưởng bởi cơn đột quỵ. Có nhiều tình trạng khác nhau gây ra đau vai và trong khi một số cải thiện bằng cách điều trị nhắm mục tiêu, đôi khi nó trở thành một tình trạng lâu dài. – Đông cứng khớp vai Sau một cơn đột quỵ, bạn có thể thấy vai rất cứng và đau khi cử động. Đây được gọi là đông cứng khớp vai, hoặc viêm quanh khớp vai thể đông cứng. Nếu cơ cánh tay của bạn rất yếu, cứng hoặc tê liệt, tác động của trọng lực sẽ gây căng dây chằng và bao khớp (một lớp mô bao quanh khớp) của bạn. Điều này có thể làm cho các bộ phận này của khớp vai của bạn bị viêm, kéo căng và hư hỏng. Cơ cánh tay bị yếu có thể góp phần gây ra cơn đau ở vai của bạn. – Bán trật khớp (di lệch một phần) Một nguyên nhân khác gây ra đau vai là do lệch vai. Điều này có nghĩa là trật khớp một phần, khi đầu tròn của xương cánh tay trên hơi di chuyển ra khỏi ổ của nó. Điều này có thể là do các cơ thường giữ khớp này tại chỗ quá yếu để thực hiện đúng cách.

3. Đau vai gáy sau đột quỵ

– Phòng ngừa Nếu bạn bị yếu cánh tay sau cơn đột quỵ, bác sĩ sẽ cố gắng ngăn chặn cơn đau vai phát triển. Họ sẽ đảm bảo rằng bất kỳ ai hỗ trợ cánh tay của bạn đều biết cách thực hiện một cách cẩn thận và không gây căng khớp vai của bạn. Họ cũng phải đảm bảo rằng cánh tay và vai của bạn được đặt đúng vị trí. Định vị chính xác là rất quan trọng vì nó có thể giúp giảm căng thẳng trên dây chằng và bao khớp của bạn, giúp ngăn ngừa vai bị đông cứng phát triển. Nó cũng có thể giúp ngăn xương bả vai và xương cánh tay trên của bạn không bị xê dịch ra xa nhau (thoái hóa đốt sống cổ). Bác sĩ của bạn có thể sử dụng giá đỡ bằng bọt để đảm bảo rằng vai của bạn được nâng đỡ ở đúng vị trí. Cánh tay của bạn cũng có thể được hỗ trợ bằng cách sử dụng một chiếc gối. Băng vai hoặc hỗ trợ chỉnh hình có thể hữu ích. Tuy nhiên, chúng nên được bác sĩ chuyên khoa chỉ định, có hướng dẫn rõ ràng về cách sử dụng. Việc hỗ trợ phải được theo dõi thường xuyên và không được ngăn bạn cử động cánh tay. Chuyên gia vật lý trị liệu cũng có thể sử dụng kích thích điện lên các cơ xung quanh vai của bạn để giúp ngăn ngừa hoặc giảm bớt chứng tràn dịch khớp. Nếu điều này được thực hiện, thiết bị này thường cần được sử dụng suốt cả ngày, theo lời khuyên của bác sĩ trị liệu của bạn. – Giảm đau Bạn có thể được dùng thuốc giảm đau như paracetamol hoặc thuốc chống viêm không steroid (NSAID) như ibuprofen. Nếu bạn cũng bị viêm khớp, steroid có thể được tiêm vào khớp của bạn để giúp giảm đau. – Di chuyển vai của bạn Điều quan trọng là giữ cho các cơ ở vai và cánh tay của bạn hoạt động để tình trạng cứng khớp không trở nên tồi tệ hơn. Nhà vật lý trị liệu có thể sử dụng các bài tập kéo giãn để di chuyển khớp vai của bạn theo mọi hướng. Họ cũng có thể cung cấp cho bạn lời khuyên về cách bảo vệ vai của bạn trong các cử động hàng ngày như với lấy một vật gì đó hoặc mặc quần áo. »»» Xem thêm: Đau đầu sau đột quỵ, làm sao điều trị?

4. Đau trung ương sau đột quỵ (CPSP)

Thuốc giảm đau thường được sử dụng đối với bệnh nhân bị đau trung ương sau đột quỵ

Có đến 20% những người bị đột quỵ có thể bị đau trung ương sau đột quỵ (CPSP). Vấn đề này có thể xảy ra nếu các cấu trúc trong não giải thích cơn đau bị ảnh hưởng bởi đột quỵ. Nó thường được chẩn đoán bằng cách loại trừ các nguyên nhân phổ biến hơn trước. Đây còn được gọi là đau thần kinh, hoặc hội chứng đau trung ương. Có nhiều loại đau khác nhau mà bạn có thể gặp phải nếu bị CPSP. Nhiều người mô tả nó như một cảm giác nóng bỏng hoặc lạnh rát hoặc đau nhói hay đau như bắn. Một số người cũng cảm thấy kim châm hoặc tê ở các khu vực bị ảnh hưởng bởi cơn đau. Đối với hầu hết những người sống sót sau đột quỵ với CPSP, cơn đau xảy ra ở phần cơ thể của họ đã bị ảnh hưởng bởi đột quỵ. Cơn đau có thể bắt đầu ngay sau khi bạn bị đột quỵ nhưng thường thì nó bắt đầu vài tháng sau đó. Một số người nhận thấy cơn đau này trở nên tồi tệ hơn do các yếu tố khác như chuyển động hoặc thay đổi nhiệt độ. – CPSP được xử lý như thế nào? Thuốc giảm đau thông thường như paracetamol hoặc ibuprofen không hữu ích trong việc giảm CPSP. Một số loại thuốc khác có thể hữu ích, bao gồm thuốc chống trầm cảm và thuốc chống động kinh. Nếu loại thuốc đầu tiên bạn thử không có tác dụng, bạn nên được cung cấp một loại thuốc khác để thử hoặc thay vì loại thuốc đầu tiên. Các cách tiếp cận khác để giảm đau bao gồm phòng khám giảm đau và TENS (kích thích dây thần kinh điện qua da). Trong một số trường hợp hiếm hoi, nếu cơn đau của bạn nghiêm trọng và các phương pháp điều trị khác không thành công, bạn có thể được áp dụng phương pháp kích thích não sâu (DBS). Đây là một quy trình trong đó các dây dẫn điện nhỏ được đặt sâu trong não của bạn và được kết nối với một máy chạy bằng pin, nằm dưới da của bạn. Quy trình này chỉ có thể được thực hiện tại các trung tâm chuyên khoa. Nó không phù hợp với tất cả mọi người, và tỷ lệ thành công sau một năm điều trị cơn đau bằng DBS vẫn rất khác nhau.

5. Các tình trạng đau đớn khác sau đột quỵ

5.1 Tay bị sưng

Bàn tay sưng phồng có thể xảy ra nếu bạn không cử động tay nhiều hoặc không thể cử động được. Những bệnh nhân lớn tuổi và những người đã trải qua những cơn đột quỵ nghiêm trọng hơn có nhiều khả năng gặp phải tình trạng này nhất. Sưng có thể xảy ra do chất lỏng tích tụ trong mô nếu các cơ không di chuyển xung quanh. Nó có nhiều khả năng xảy ra hơn nếu bàn tay buông thõng xuống. Tình trạng sưng đau có thể khiến bạn khó cử động bàn tay và cánh tay, có thể khiến tình trạng co cứng trở nên trầm trọng hơn. Hỗ trợ bàn tay của bạn ở vị trí nâng cao trên gối hoặc đệm có thể hữu ích, cùng với lời khuyên của chuyên gia vật lý trị liệu. »»» Xem thêm: Sưng cánh tay sau đột quỵ, điều trị bằng cách nào?

5.2 Nhức đầu

Có nhiều lý do khiến bạn có thể bị đau đầu sau khi bị đột quỵ. Nếu bạn bị đau đầu sau đột quỵ, chúng có thể là tác dụng phụ của thuốc. Nếu bạn nghĩ rằng một loại thuốc có thể gây đau đầu cho bạn, hãy đến gặp bác sĩ. Họ có thể tìm ra nguyên nhân đằng sau cơn đau đầu của bạn và có thể cung cấp cho bạn các loại thuốc thay thế nếu cần thiết. Đừng dừng bất kỳ phương pháp điều trị nào trước khi nói chuyện với bác sĩ của bạn. Một số loại thuốc cần được dùng thường xuyên để giảm nguy cơ đột quỵ. Các loại thuốc khác có thể gây tác dụng phụ nếu bạn dừng thuốc đột ngột. Hãy uống nhiều nước (khoảng 2 lít mỗi ngày) và tránh caffein và rượu có thể giúp bạn đủ nước và giảm đau đầu.

Cơn đau đầu sau đột quỵ có thể xuất phát từ căng thẳng, đau do sử dụng thuốc hoặc do biến động huyết áp.

6. Các phương pháp điều trị đau thay thế

Nếu bạn thấy rằng thuốc và vật lý trị liệu không giúp giảm đau, bạn có thể thử một số kỹ thuật thay thế. Bạn có thể giảm nhẹ tạm thời bằng TENS, xoa bóp hoặc châm cứu. Học một kỹ thuật thư giãn, chẳng hạn như thiền hoặc yoga, thực hiện liệu pháp tâm lý như tư vấn hoặc đến phòng khám giảm đau có thể hữu ích.

6.1 Kích thích dây thần kinh điện qua da (TENS)

Kích thích dây thần kinh điện qua da (TENS) sử dụng xung điện để giảm đau. Các miếng dính được gắn vào da của bạn và liên kết với các điện cực, được gắn vào một máy chạy bằng pin. Sau đó, các xung điện sẽ được truyền qua các điện cực lên da của bạn. Những xung động này có thể giúp ngăn chặn các tín hiệu đau đi dọc theo các đường dẫn thần kinh đến não của bạn. Ở tần số thấp, TENS có thể giúp cơ thể bạn tiết ra chất giảm đau tự nhiên được gọi là endorphin. Không có đủ bằng chứng để khẳng định chắc chắn liệu TENS có phải là cách giảm đau hiệu quả và đáng tin cậy hay không. Nó giúp giảm đau tạm thời mà không có tác dụng phụ, ngoại trừ mẩn đỏ da có thể xảy ra. Bạn nên hỏi bác sĩ trước khi sử dụng nếu bạn có máy tạo nhịp tim hoặc loại thiết bị cấy ghép điện hoặc kim loại khác trong cơ thể. Nó có thể không phù hợp trong thời kỳ đầu mang thai, hoặc đối với những người bị bệnh động kinh hoặc các vấn đề về tim. »»» Xem thêm: Các biện pháp giúp bạn tự chăm sóc bản thân sau đột quỵ

6.2 Phòng khám giảm đau và các chương trình quản lý cơn đau

Các phòng khám giảm đau và các chương trình quản lý cơn đau có thể giúp bạn tìm cách kiểm soát cơn đau về lâu dài để cải thiện chất lượng cuộc sống của bạn. Nếu bạn bị đau mặc dù đã được điều trị ban đầu và nó khiến bạn đau khổ hoặc hạn chế đáng kể những gì bạn có thể làm, hãy yêu cầu bác sĩ đa khoa giới thiệu bạn đến một phòng khám giảm đau. Các phòng khám giảm đau cung cấp các phương pháp điều trị và lời khuyên khác nhau để giúp bạn kiểm soát cơn đau của mình. Một số phòng khám chữa đau chạy chương trình quản lý cơn đau. Họ sử dụng các phương pháp tâm lý và thực tế để đối phó với việc kiểm soát cơn đau của bạn và ảnh hưởng của nó đối với cuộc sống của bạn. Được thực hiện theo nhóm, các chương trình thường chạy trong một khoảng thời gian nhất định trong một số tuần. Các bác sĩ, y tá, nhà tâm lý học, nhà vật lý trị liệu và nhà trị liệu nghề nghiệp có thể tham gia vào chương trình. Ví dụ, một nhà vật lý trị liệu có thể giúp bạn giải quyết những khó khăn về thể chất mà cơn đau gây ra bằng cách tăng cường cơ bắp của bạn và một nhà tâm lý học có thể giúp bạn kiểm soát những tác động cảm xúc mà cơn đau có thể gây ra, chẳng hạn như trầm cảm.

Thiên An, benhdotquy.net