Sau đột quỵ, nguy cơ tái phát cao nhất ở thời điểm nào?

Những ngày, tuần đầu tiên là giai đoạn cần đặc biệt lưu ý

Sau một cơn đột quỵ thiếu máu não hoặc cơn thiếu máu não thoáng qua (TIA), nguy cơ xuất hiện thêm một biến cố mạch máu não có thể tăng cao ngay từ những ngày đầu. Đây là lý do các trường hợp đột quỵ mới mắc cần được đánh giá nguyên nhân, theo dõi sát và triển khai các biện pháp phòng ngừa tái phát sớm.

Đặc biệt, với một số người bị đột quỵ nhẹ hoặc TIA nguy cơ cao, điều trị kháng kết tập tiểu cầu kép trong thời gian ngắn có thể được chỉ định rất sớm, tùy nguyên nhân và đặc điểm từng trường hợp. Hướng dẫn của Hội Tim mạch Mỹ/Hội Đột quỵ Mỹ khuyến cáo việc điều trị này cần được bắt đầu sớm ở những bệnh nhân phù hợp, bởi nguy cơ tái phát tập trung đáng kể trong giai đoạn đầu.

Tuy nhiên, không nên hiểu rằng chỉ có vài ngày hoặc vài tuần đầu mới nguy hiểm. Nguy cơ vẫn tiếp tục kéo dài trong nhiều tháng và nhiều năm sau đó.

3 tháng đầu và năm đầu vẫn là giai đoạn nguy cơ cao

Theo Hiệp hội Tim mạch Mỹ, nguy cơ tái phát sau đột quỵ thiếu máu não vào khoảng 8% trong năm đầu tiên; sau đó nguy cơ hằng năm giảm xuống nhưng vẫn cao hơn người chưa từng bị đột quỵ.

Điều này cho thấy năm đầu tiên là khoảng thời gian đặc biệt quan trọng để phòng ngừa tái phát, trong đó những tuần và tháng đầu cần được chú ý sát hơn.

Đối với người từng bị xuất huyết não, nguy cơ tái phát cũng cần được theo dõi lâu dài. Hướng dẫn về xuất huyết não tự phát của AHA/ASA cho biết nguy cơ tái xuất huyết cao nhất trong năm đầu sau biến cố, đồng thời mức nguy cơ phụ thuộc đáng kể vào nguyên nhân gây xuất huyết và các đặc điểm của từng người bệnh.

Vì sao đột quỵ có thể tái phát?

Một trong những nguyên nhân quan trọng là yếu tố gây ra cơn đột quỵ đầu tiên vẫn còn tồn tại. Chẳng hạn, người bệnh có thể tiếp tục tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, hút thuốc lá, béo phì, ít vận động hoặc mắc rung nhĩ nhưng chưa được phát hiện.

Ngoài ra, tình trạng hẹp động mạch cảnh, hẹp động mạch não hoặc các bệnh lý tim mạch cũng có thể làm tăng nguy cơ tái phát. Vì vậy, sau đột quỵ, việc xác định đúng nguyên nhân rất quan trọng để lựa chọn chiến lược dự phòng phù hợp. Hướng dẫn AHA/ASA nhấn mạnh kiểm soát huyết áp, đường huyết, cholesterol, bỏ thuốc lá, vận động và điều trị theo nguyên nhân đột quỵ là những thành phần quan trọng của phòng ngừa thứ phát.

Không nên tự ý ngưng thuốc khi thấy khỏe

Một sai lầm thường gặp là người bệnh cảm thấy khỏe hơn sau vài tháng nên tự ý giảm hoặc ngừng thuốc. Điều này có thể làm mất hiệu quả phòng ngừa, đặc biệt khi các yếu tố nguy cơ nền vẫn còn.

Thuốc chống kết tập tiểu cầu, thuốc chống đông, thuốc hạ huyết áp hoặc thuốc kiểm soát cholesterol được lựa chọn tùy loại đột quỵ và nguyên nhân. Không phải người bệnh nào cũng dùng cùng một phác đồ; chẳng hạn rung nhĩ thường cần chiến lược chống đông phù hợp, trong khi đột quỵ không do tim thường có chỉ định kháng kết tập tiểu cầu.

Vì vậy, người từng bị đột quỵ nên tái khám đúng lịch, theo dõi huyết áp, đường huyết, mỡ máu và tuân thủ thuốc theo chỉ định. Đồng thời cần duy trì chế độ ăn hợp lý, hạn chế muối, không hút thuốc, hạn chế rượu bia và vận động phù hợp với tình trạng sức khỏe.

Tóm lại, nguy cơ tái phát đột quỵ đặc biệt đáng lưu ý trong những ngày, tuần và tháng đầu, đồng thời vẫn cao trong suốt năm đầu sau biến cố. Đây là khoảng thời gian “vàng” để tìm nguyên nhân và triển khai phòng ngừa thứ phát. Tuy nhiên, phòng tái phát cần được duy trì lâu dài, bởi nguy cơ không biến mất hoàn toàn sau khi người bệnh hồi phục.