Dấu hiệu cảnh báo tai biến mạch máu não: Nhận biết sớm để cứu não

Theo các chuyên gia y tế, nhận biết đúng dấu hiệu cảnh báo đột quỵ có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Mỗi phút trì hoãn điều trị có thể khiến não mất thêm nhiều tế bào thần kinh.

Đột ngột méo miệng, yếu hoặc liệt tay chân

Một trong những dấu hiệu điển hình nhất của đột quỵ là yếu, tê hoặc mất cảm giác đột ngột ở mặt, tay hoặc chân, thường xảy ra ở một bên cơ thể. Người bệnh có thể cảm thấy cánh tay hoặc chân bên phải, bên trái bỗng nhiên yếu đi, khó cầm nắm đồ vật, đứng không vững hoặc không thể bước đi bình thường.

Khi quan sát khuôn mặt, có thể thấy miệng bị lệch, một bên mặt xệ xuống, đặc biệt rõ khi người bệnh cười hoặc nhe răng. Đây là dấu hiệu cần được đặc biệt lưu ý nếu xuất hiện đột ngột.

Nói khó, nói ngọng hoặc không hiểu lời người khác

Đột quỵ có thể ảnh hưởng đến vùng não phụ trách ngôn ngữ. Người bệnh đang nói chuyện bình thường bỗng nói ngọng, phát âm không rõ, khó tìm từ, nói câu không có nghĩa hoặc không thể diễn đạt điều mình muốn nói.

Một số trường hợp vẫn nghe được nhưng không hiểu lời người khác. Người thân có thể yêu cầu người bệnh nói một câu đơn giản để kiểm tra. Nếu giọng nói bất thường hoặc người bệnh không thể thực hiện, cần nghĩ đến đột quỵ và đưa đi cấp cứu ngay.

Rối loạn thị lực xuất hiện đột ngột

Nhìn mờ, nhìn đôi, mất thị lực một bên hoặc cảm giác như có màn che trước mắt cũng có thể là biểu hiện của đột quỵ. Triệu chứng đôi khi chỉ kéo dài trong thời gian ngắn rồi tự hết, khiến người bệnh chủ quan.

Tuy nhiên, việc triệu chứng tự biến mất không đồng nghĩa với an toàn. Đây có thể là cơn thiếu máu não thoáng qua, một dấu hiệu cảnh báo nguy cơ đột quỵ thực sự trong thời gian tiếp theo. Người bệnh vẫn cần được thăm khám sớm để xác định nguyên nhân và có biện pháp phòng ngừa.

Chóng mặt, mất thăng bằng bất thường

Chóng mặt đột ngột, đi loạng choạng, mất phối hợp động tác, khó đứng hoặc khó đi lại có thể xuất hiện trong một số trường hợp đột quỵ, đặc biệt khi tổn thương liên quan đến tiểu não hoặc thân não.

Không phải mọi trường hợp chóng mặt đều là đột quỵ. Tuy nhiên, nếu chóng mặt xuất hiện rất đột ngột, kèm nói khó, nhìn đôi, yếu tay chân, tê bì hoặc mất thăng bằng nghiêm trọng, người bệnh cần được cấp cứu ngay thay vì tự theo dõi tại nhà.

Đau đầu dữ dội bất thường

Một cơn đau đầu dữ dội xuất hiện đột ngột, đặc biệt ở người trước đó không thường xuyên đau đầu, có thể là dấu hiệu cảnh báo xuất huyết não. Cơn đau có thể đi kèm buồn nôn, nôn, cứng gáy, rối loạn ý thức hoặc co giật.

Đây là tình huống nguy hiểm, cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế có khả năng cấp cứu đột quỵ càng sớm càng tốt.

Quy tắc FAST giúp ghi nhớ nhanh

Để nhận biết đột quỵ, có thể ghi nhớ quy tắc FAST. F (Face) là kiểm tra khuôn mặt, xem có méo miệng hay không; A (Arm) là yêu cầu người bệnh giơ hai tay, xem một bên có yếu hoặc rơi xuống; S (Speech) là kiểm tra lời nói, xem có nói khó, nói ngọng hoặc bất thường hay không; T (Time) nhấn mạnh yếu tố thời gian: cần gọi cấp cứu và đưa người bệnh đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt.

Không nên chờ các triệu chứng tự hết, cũng không nên tự điều trị tại nhà. Ngay cả khi các biểu hiện chỉ kéo dài vài phút rồi biến mất, người bệnh vẫn cần được đánh giá y tế khẩn cấp vì có thể đây là cơn thiếu máu não thoáng qua, dấu hiệu cảnh báo nguy cơ đột quỵ thực sự trong tương lai gần.

Đừng bỏ qua “thời gian vàng”

Khi nghi ngờ đột quỵ, người nhà cần ghi nhớ thời điểm cuối cùng người bệnh còn hoàn toàn bình thường, gọi cấp cứu và nhanh chóng đưa đến bệnh viện có khả năng tiếp nhận, chẩn đoán và điều trị đột quỵ.

Không tự ý cho người bệnh uống thuốc, ăn uống hoặc dùng thuốc hạ huyết áp nếu chưa có hướng dẫn của nhân viên y tế, đặc biệt khi người bệnh đang rối loạn ý thức hoặc nuốt khó, vì có nguy cơ sặc.

Đột quỵ có thể xảy ra ở nhiều độ tuổi, nhưng nguy cơ tăng theo tuổi và ở những người có tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, bệnh tim mạch, rung nhĩ, hút thuốc lá hoặc từng bị đột quỵ. Vì vậy, bên cạnh nhận biết dấu hiệu cảnh báo, kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ và khám sức khỏe định kỳ cũng là cách quan trọng để phòng bệnh.

Khi xuất hiện đột ngột méo miệng, yếu liệt một bên, nói khó, rối loạn thị giác, mất thăng bằng hoặc đau đầu dữ dội bất thường, cần nghĩ đến đột quỵ và xử trí cấp cứu ngay. Mỗi phút chậm trễ đều có thể làm tăng mức độ tổn thương não và nguy cơ để lại di chứng.