PGS.TS.BS Nguyễn Lân Hiếu: Đừng lầm tưởng về con số “nghìn lát cắt” hay “siêu phân giải” trên máy CTscan

Gần đây, nhiều cơ sở y tế và phòng khám liên tục quảng cáo các gói khám tổng quát, tầm soát bệnh lý bằng máy chụp cắt lớp vi tính toàn thân (Multi-slice CT Scanner), nhấn mạnh đây là công cụ “hiệu quả nhất” để phát hiện bệnh sớm ở người khỏe mạnh. Không ít đơn vị còn quảng bá việc sở hữu máy “thế hệ mới nhất”, “nghìn lát cắt” hay “siêu phân giải”, khiến nhiều người lầm tưởng rằng máy có số lát cắt càng nhiều thì chẩn đoán càng chính xác. Tuy nhiên, PGS.TS.BS Nguyễn Lân Hiếu, Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, khẳng định đây chỉ là những con số “ảo”, không phản ánh giá trị chuyên môn.

Hiểu đúng về “số dãy đầu thu” của máy CT

PGS Nguyễn Lân Hiếu giải thích, trong kỹ thuật chụp CT, mỗi vòng quay của ống tia X quanh cơ thể bệnh nhân được hệ thống dãy đầu thu (detector array) ghi lại tín hiệu hình ảnh theo trục dọc (trục z). Mỗi hàng đầu thu tạo ra một “lát dữ liệu” trong một vòng quay. Các máy CT hiện đại được phân loại theo số hàng đầu thu, từ 4, 8, 16, 32, 64, 128, 256 đến tối đa khoảng 320 dãy đầu thu, cho phép tái tạo khoảng 640 lát dữ liệu trong mỗi vòng quay. Đây là giới hạn kỹ thuật thực tế được ghi nhận trong các tài liệu chuẩn mực về Multislice CT. Theo PGS Hiếu, những con số như “nghìn lát cắt” hay “trăm nghìn lát cắt” thực chất là cách quảng cáo thổi phồng. Có ba cách “đếm sai” phổ biến:

1. Tính tổng số ảnh tái tạo sau khi chụp toàn bộ cơ thể, có thể lên đến vài nghìn ảnh, nhưng đây chỉ là số lượng hình ảnh đầu ra, không phản ánh cấu hình phần cứng.
2. Nhân số lát cắt với số pha chụp (như thì động mạch, tĩnh mạch, thì muộn…), dẫn đến “tổng số lát cắt” hàng chục nghìn, hoàn toàn sai về định nghĩa kỹ thuật.
3. Dùng thuật ngữ thương mại hoặc con số “ảo”, không dựa trên cơ sở vật lý của máy.

Các thuật ngữ như “64 slice”, “128 slice” hay “320 slice” đã được chuẩn hóa quốc tế, phản ánh chính xác số lớp dữ liệu thu được trong một vòng quay. Không có máy CT nào trên thế giới hiện nay có hàng nghìn hay hàng trăm nghìn lát cắt trong một vòng quay, kể cả với máy thế hệ cao nhất.

Không phải cứ nhiều lát cắt là tốt hơn

PGS Hiếu nhấn mạnh, số lát cắt lớn không đồng nghĩa với chất lượng chẩn đoán cao hơn nếu thiếu các yếu tố kỹ thuật và chuyên môn đi kèm. Chất lượng hình ảnh và độ chính xác của kết quả còn phụ thuộc vào: – Độ phân giải không gian và thời gian thực của máy. – Quy trình chụp được tối ưu hóa liều tia X. – Trình độ và kinh nghiệm của kỹ thuật viên, bác sĩ chẩn đoán hình ảnh. – Hệ thống xử lý, lưu trữ và kiểm soát chất lượng hình ảnh. Hiện nay, các máy CT từ 64 lát cắt trở lên đã đáp ứng tốt hầu hết nhu cầu lâm sàng, từ khảo sát sọ não, ngực, bụng đến mạch máu và tim mạch. “Việc chạy theo con số ‘nghìn lát cắt’ chỉ có ý nghĩa thương mại, không mang lại giá trị chuyên môn thực chất”, PGS Hiếu khẳng định. Ông kêu gọi các cơ sở y tế truyền thông trung thực, tập trung vào năng lực chuyên môn thay vì các khẩu hiệu khoa trương. “Quan trọng nhất vẫn là chỉ định chụp đúng, tối ưu liều tia và năng lực chẩn đoán hình ảnh của đội ngũ y bác sĩ. Đừng để người dân bị đánh lừa bởi những con số ‘ảo’ thiếu cơ sở khoa học”, PGS Nguyễn Lân Hiếu nhấn mạnh.

Nguồn: FB Nguyen Lan Hieu