Thời gian vàng và cách sơ cứu chuẩn cứu sống người bị đột quỵ

Đừng bỏ lỡ “thời gian vàng” cứu mạng

Theo BS Lê Nhất Duy – Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM – Cơ sở 3, đột quỵ là tình trạng cấp cứu nội khoa tối khẩn cấp, xảy ra khi mạch máu não bị tắc nghẽn hoặc vỡ, dẫn đến tổn thương nghiêm trọng mô não.

Thời gian vàng để can thiệp hiệu quả là 3 – 4,5 giờ đầu tiên kể từ khi xuất hiện triệu chứng. Trong khoảng thời gian này, bác sĩ có thể tiêm thuốc tiêu sợi huyết giúp tái thông mạch bị tắc (trong đột quỵ do nhồi máu não) hoặc can thiệp cầm máu, kiểm soát huyết áp và giảm áp nội sọ (trong xuất huyết não).

Nếu cấp cứu chậm trễ, khả năng phục hồi giảm mạnh, nguy cơ tàn tật vĩnh viễn hoặc tử vong tăng cao.

Cách sơ cứu đúng khi gặp người bị đột quỵ

Điều quan trọng nhất khi phát hiện người có dấu hiệu nghi ngờ đột quỵ là gọi cấp cứu 115 ngay lập tức. Trong thời gian chờ xe đến, người thân có thể hỗ trợ bệnh nhân bằng các bước sau:

– Đặt bệnh nhân nằm nghiêng nếu có nôn ói để tránh sặc dịch vào phổi.

– Giữ đường thở thông thoáng, nới lỏng cổ áo, thắt lưng.

– Quan sát và ghi nhớ thời điểm xuất hiện triệu chứng đầu tiên để cung cấp cho bác sĩ khi đến bệnh viện.

– Không cho bệnh nhân ăn uống, kể cả nước lọc.

– Không tự ý cho uống thuốc, đặc biệt là thuốc huyết áp hoặc thuốc truyền miệng.

– Không đưa bệnh nhân đi cấp cứu bằng xe máy hoặc tự lái xe, vì dễ làm tình trạng nặng thêm.

Phòng ngừa đột quỵ từ lối sống hằng ngày

Đột quỵ hoàn toàn có thể phòng tránh được nếu chúng ta chủ động thay đổi các thói quen có hại và kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ. Theo BS Lê Nhất Duy, để giảm thiểu nguy cơ mắc đột quỵ, trước hết cần xây dựng chế độ dinh dưỡng hợp lý: ăn nhạt hơn, hạn chế mỡ động vật và các món nhiều cholesterol, đồng thời tăng cường rau xanh, trái cây và chất xơ trong khẩu phần ăn hằng ngày. Bên cạnh đó, cần duy trì hoạt động thể chất đều đặn, ít nhất 150 phút/tuần với các bài tập có cường độ vừa phải, nhằm giữ cân nặng lý tưởng và ngăn ngừa béo phì.

Song song đó, cần kiểm soát các thói quen xấu, như ngưng hút thuốc lá, hạn chế rượu bia, tránh căng thẳng kéo dài và đảm bảo ngủ đủ giấc. Đối với những người có bệnh lý nền như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, rung nhĩ hoặc bệnh tim mạch, việc tuân thủ điều trị theo chỉ dẫn của bác sĩ là yếu tố then chốt. Ngay cả những người chưa có bệnh nền cũng nên khám sức khỏe định kỳ mỗi 6 tháng, để phát hiện sớm và chủ động kiểm soát các yếu tố nguy cơ tiềm ẩn.

Vai trò hỗ trợ của y học cổ truyền trong phòng ngừa đột quỵ

BS Nhất Duy cho biết: Bên cạnh y học hiện đại, y học cổ truyền có thể hỗ trợ phòng ngừa đột quỵ thông qua điều hòa tạng phủ, lưu thông khí huyết.

Một số dược liệu có thể sử dụng dạng trà hoặc món ăn hỗ trợ:

– Đan sâm: Hoạt huyết, hóa ứ.

– Tam thất: Giúp tiêu cục máu đông nhỏ.

– Hoa hòe: Làm bền thành mạch, giảm huyết áp.

– Sơn tra: Giảm mỡ máu, tiêu thực.

– Câu đằng: An thần, giảm đau đầu, chóng mặt.

Lưu ý: Dược liệu cần được sử dụng theo tư vấn của bác sĩ y học cổ truyền, không tự ý thay thế thuốc điều trị bệnh nền.

Bác sĩ cũng hướng dẫn xoa bóp – bấm huyệt tại nhà:

– Hợp cốc: Giữa ngón trỏ và ngón cái – giúp thông kinh lạc vùng đầu mặt.

– Túc tam lý: Dưới xương bánh chè 4 ngón tay – kiện tỳ vị, tăng sức đề kháng.

– Thái xung: Trên mu bàn chân – giúp hạ hỏa, giảm căng thẳng.

Đột quỵ không chừa một ai – có thể xảy ra bất kỳ lúc nào. Việc nắm rõ “thời gian vàng”, sơ cứu đúng và phòng ngừa sớm là chìa khóa giúp giảm tỉ lệ tử vong và di chứng.

Hãy bắt đầu từ hôm nay bằng cách lắng nghe cơ thể và sống chủ động hơn với sức khỏe của chính mình.