Tầm soát đột quỵ nên bắt đầu từ tuổi nào?

Nguyên văn bài chia sẻ của vị chuyên gia như sau:

Một buổi sáng cách nay khoảng 3 tuần, tôi bị đánh thức bởi tin nhắn của một người bạn, nhờ kiểm tra giúp tình trạng của người cháu trai. Chàng thanh niên sinh năm 1997, vừa tốt nghiệp sau đại học tại Anh Quốc và hiện công tác tại một trường đại học lớn.

Buổi tối, cậu đi ăn với bạn, uống vài chai bia rồi về nhà. Giữa đêm người nhà phát hiện cậu bị liệt hoàn toàn 1/2 người P, không nói được. Người em gái đưa vào bệnh viện gần nhà. Khi chuyển về Bệnh viện Nhân dân 115, tổn thương não đã gần hết 1/2 bán cầu não. Bắt buộc phải phẫu thuật mở bỏ xương sọ để giữ được mạng sống cho chàng trai, nhưng rõ ràng, cậu bé đã không còn tương lai.

Một trường hợp khác cũng cách đây vài ngày là chàng thanh niên sinh năm 2002, đang là sinh viên Y khoa năm thứ 6. May mắn cho cậu, chúng tôi đã điều trị thành công và giúp cậu phục hồi hoàn toàn. Trong bài đăng trước đây, chúng tôi ghi nhận một cách sơ bộ, cho thấy tuổi mắc đột quỵ có vẻ sớm hơn so với các quốc gia phương Tây.

Vậy chúng ta nên tầm soát đột quỵ từ lứa tuổi nào ??? Rất tiếc, cho đến nay, không có những chứng cứ mạnh mẽ cho biết về độ tuổi nào tốt nhất để tầm soát đột quỵ, đặc biệt nếu KHÔNG có bất kỳ triệu chứng bất thường gì trước đó.

Tuy nhiên, Hội Tim mạch Hoa Kỳ (AHA) và Hội Đột quỵ Hoa Kỳ (ASA) đề xuất đánh giá nguy cơ đột quỵ có thể bắt đầu từ tuổi 40 trong các lần kiểm tra sức khỏe định kỳ, tập trung chủ yếu vào các yếu tố nguy cơ chính, như tăng huyết áp, cholesterol, tiểu đường và lối sống (hút thuốc lá và thuốc gây nghiện).

Khi nào bắt đầu tầm soát đột quỵ ở tuổi thấp hơn (<40 tuổi)? Tầm soát đột quỵ có thể bắt đầu sớm hơn đối với những người đang có các yếu tố nguy cơ cụ thể, chẳng hạn như:

– Tiền sử gia đình (cha mẹ hoặc anh chị em) mắc đột quỵ hoặc tim mạch từ trẻ

– Tiền sử cá nhân bị cao huyết áp, tiểu đường hoặc rung nhĩ

– Hút thuốc hoặc béo phì

– Tiền sử cơn thiếu máu cục bộ thoáng qua (TIA).

Nên lưu ý, mục đích của tầm soát nhằm phát hiện sớm các yếu tố nguy cơ gây đột quỵ như cao huyết áp, tiểu đường, rối loạn lipid máu, rung nhĩ, hoặc bệnh lý mạch máu.

Trong nhiều trường hợp các bệnh lý này có thể hoàn toàn không gây ra triệu chứng gì trước đó. Việc phát hiện sớm, sẽ giúp can thiệp kịp thời thông qua thay đổi lối sống, điều trị y tế hoặc các biện pháp dự phòng để giảm nguy cơ xảy ra đột quỵ.

Như vậy, tầm soát chỉ là bước khởi đầu, việc kiểm soát chặt các yếu tố nguy cơ mới là điều quan trọng nhất để có thể dự phòng đột quỵ tối ưu. Khi thăm trung tâm đột quỵ ở Thailand, họ có những phòng trưng bày giới thiệu các tài liệu về đột quỵ cho bệnh nhân và gia đình.

Thú vị nhất là chiếc “gương đột quỵ”, hình ảnh được tạo từ AI, để giúp hình dung bản thân mình sẽ ra sao khi bị đột quỵ. Nhìn vào sự phát triển của nền y tế, đôi khi chỉ dựa vào những điều tưởng như là “vụn vặn” như vậy!

Nguồn: PGS.TS.BS Nguyễn Huy Thắng