Người tiểu đường có được lái xe?

TS.BS Nguyễn Quang Bảy cho biết, khi kê đơn cho bệnh nhân tiểu đường, bác sĩ luôn phải hỏi nghề nghiệp của họ. Nếu bệnh nhân là lái xe thường mất thêm ít nhất 3-5 phút để trao đổi kỹ hơn về bệnh và những nguy cơ khi lái xe.

Tham khảo hướng dẫn từ các quốc gia khác nhận thấy việc người bệnh tiểu đường lái xe thương mại hay chở khách có nhiều tranh cãi, nhưng đa số đồng ý là họ có thể lái xe cá nhân để đi làm hay đi chơi được, tuy nhiên cần được đánh giá các yếu tố: Có hay bị hạ đường huyết (nặng) không?  Có bị biến chứng thần kinh ở chân không? Có bị biến chứng mắt ảnh hưởng đến thị lực không?

Tháng 11/2024, Hội Đái tháo đường Hoa Kỳ (ADA) đã đưa ra hướng dẫn (đăng trên Diabetes Care) như sau:

Thứ nhất, với các chuyên gia y tế:

Thảo luận về lái xe an toàn như một phần của chương trình giáo dục tự chăm sóc bệnh tiểu đường

Giáo dục người bệnh tiểu đường về những biến chứng liên quan đến hạ đường huyết, mất cảm giác ở bàn chân, suy giảm thị lực hoặc suy giảm nhận thức có thể ảnh hưởng đến việc lái xe.

Thường xuyên thảo luận về các rủi ro liên quan đến lái xe với người bệnh tiểu đường, không chỉ ở thời điểm mới chẩn đoán hoặc khí có sự cố.

Đánh giá các nguy cơ khi người bệnh tiểu đường lái xe khi có yêu cầu.

Khuyến nghị các biện pháp lái xe an toàn (xem bên dưới).

Thứ hai, đối với cơ quan cấp phép:

Hiểu rằng bản thân bệnh tiểu đường không liên quan trực tiếp đến các sự cố khi lái xe.

Sử dụng bảng câu hỏi ngắn gọn để phát hiện các tài xế mắc tiểu đường có nguy cơ cao khi lái xe (chỉ một số người chứ không phải tất cả các tài xế mắc tiểu đường), dựa trên các yếu tố cá nhân hóa.

Dựa vào kết luận của bác sĩ điều trị để đưa ra các khuyến nghị phù hợp với từng trường hợp.

Chỉ đình chỉ hoặc thu hồi bằng lái xe của người bệnh tiểu đường nếu đó là cách duy nhất để tránh được các rủi ro một cách rõ ràng.

Tránh đình chỉ bằng lái xe khi bệnh nhân bị hạ đường huyết nặng nếu bác sĩ điều trị và người bệnh giải thích, khắc phục được để không bị tái diễn.

Duy trì các hội đồng đánh giá y tế, có thành viên là chuyên gia về bệnh tiểu đường để hỗ trợ xây dựng chính sách của cơ quan.

Thứ ba, với các tài xế:

Trong xe luôn có máy đo đường huyết, kẹo bánh và đồ ăn nhẹ chứa carbohydrate, chất béo và protein.

Đo đường huyết trước khi lái xe và định kỳ trong các chuyến đi dài.

Nếu đường huyết trước khi lái xe < 5,0 mmol/L (90 mg/dL): Phải ăn thêm để làm tăng đường huyết lên

Dừng xe ngay khi có triệu chứng hạ đường huyết, để đo và điều chỉnh đường huyết khi cần.

Phải biết tự xử lý hạ đường huyết bằng glucose tác dụng nhanh, ngay cả khi hạ đường huyết nhẹ.

Phải đợi đến khi đường huyết và khả năng nhận thức đã hồi phục mới được lái xe tiếp.

Nên hỏi chuyên gia y tế về tiểu đường để xem xét liệu có thể áp dụng các công nghệ tiên tiến (CGM, hệ thống bơm insulin tự động…) được không.

Nếu bị biến chứng thần kinh gây rối loạn cảm giác ở chân thì xe ô tô phải có bộ phận điều khiển bằng tay thay thế.

Nguồn: TS.BS Nguyễn Quang Bảy – Trưởng Khoa Nội tiết – Đái tháo đường, Bệnh viện Bạch Mai