Tăng huyết áp: “sát thủ” gây đột quỵ khiến nhiều người trẻ tử vong

PGS.TS.BS Nguyễn Huy Thắng, Phó chủ tịch Hội Đột quỵ Việt Nam cho biết, Bệnh viện 115 vừa tiếp nhận điều trị cho một bệnh nhân 23 tuổi, nhập viện cấp cứu trong tình trạng đã hôn mê do đột quỵ xuất huyết não, phải thở máy.

Các bác sĩ đã nỗ lực cứu chữa, song tiên lượng của nữ bệnh nhân rất xấu, bởi đột quỵ xuất huyết não thường rất khó cứu. Bác sĩ đánh giá tình trạng hiện tại của bệnh nhân nếu giữ được tính mạng vẫn sẽ để lại di chứng nặng nề là tàn phế.

Phó chủ tịch Hội Đột quỵ Việt Nam cho rằng khác với nhồi máu não (thiếu máu não cục bộ), hiện y học hiện đại vẫn gặp nhiều khó khăn với xuất huyết não (chảy máu não). Đột quỵ nhồi máu não có thể chữa khỏi nếu đến viện sớm trong những giờ đầu kể từ khi có dấu hiệu khởi phát, bằng dùng thuốc tiêu sợi huyết, lấy huyết khối bằng dụng cụ cơ học…

Nhiều người trẻ chủ quan vì nghĩ bệnh đột quỵ chỉ xảy ra ở người lớn tuổi. Ảnh minh họa.

Trong khi đó, đột quỵ xuất huyết não chỉ chiếm khoảng 15%, song hiện chưa có nhiều biện pháp điều trị hiệu quả. Gần đây, một số nơi phẫu thuật xâm lấn tối thiểu dành cho bệnh nhân xuất huyết não đến viện trong 24 giờ, thể tích xuất huyết trên 30 ml, song kết quả cho thấy bệnh nhân hồi phục không ngoạn mục.

Đa số người bệnh xuất huyết não vào viện phải nằm hồi sức, kiểm soát huyết áp, nâng đỡ tổng trạng… nhằm giúp kích thước khối máu tụ không tăng thêm và làm giảm các biến chứng. Tỷ lệ tử vong của xuất huyết não lên đến 50% trong ba tháng đầu, tiên lượng phụ thuộc chủ yếu vào kích thước khối máu tụ. Rất ít bệnh nhân nhẹ có thể tự hồi phục, đi lại được, phần lớn đối diện tàn phế vĩnh viễn.

Theo bác sĩ Thắng, xuất huyết não có thể phòng ngừa, bởi tăng huyết áp là “thủ phạm” gây hơn 90% các trường hợp, chỉ một số ít do dị dạng mạch máu não. Tăng huyết áp lâu ngày làm cho mạch máu bị xơ vữa, mất tính đàn hồi. Tăng huyết áp ở mức cao làm tăng áp lực tại các mạch máu nhỏ nằm sâu trong não, trên nền xơ vữa lâu ngày sẽ dẫn đến vỡ mạch máu, tạo khối máu tụ trong não.

Chuyên gia cho rằng, điều đáng tiếc là nhiều người chưa chú ý phòng ngừa bằng cách kiểm soát tốt huyết áp, chủ quan với bệnh tăng huyết áp do cảm thấy khỏe mạnh, nhất là người trẻ. Đến khi xảy ra đột quỵ, người nhà mới cho biết bệnh nhân biết tăng huyết áp mà không uống thuốc, hoặc đôi khi không biết tăng huyết áp do không kiểm tra sức khỏe định kỳ.

Bác sĩ Thắng nhận định việc kiểm soát chặt chẽ huyết áp, chính là chiếc chìa khóa vàng trong điều trị phòng ngừa xuất huyết não.

Theo khuyến cáo của Hội Đột quỵ Mỹ, huyết áp nên được duy trì dưới 130/80 mmHg đối với các bệnh nhân có tiền căn xuất huyết não. Ngoài ra, khuyến cáo cũng nhấn mạnh, việc đạt được mức huyết áp mục tiêu quan trọng hơn việc chọn lựa bất kỳ nhóm thuốc hạ áp nào.

Theo y văn, 70% trường hợp đột quỵ đã có thể tránh được nếu được dự phòng sớm. Lợi ích này có thể còn lớn hơn với dự phòng xuất huyết não. Mức huyết áp tâm thu ổn định trong khoảng 90-120 mmHg được xem là mục tiêu vàng giúp bệnh nhân tránh biến cố bi thảm này.

Bác sĩ Thắng cho rằng trở ngại lớn nhất là hầu hết bệnh nhân tăng huyết áp đều không có triệu chứng trước khi gây ra hậu quả, nên việc thuyết phục bệnh nhân đi khám đúng định kỳ là rất khó khăn. Thậm chí có bệnh nhân đến khám với huyết áp 240 mmHg vẫn quả quyết “em hoàn toàn bình thường”. Trong khi đó, tăng huyết áp đòi hỏi phải dùng thuốc kiểm soát lâu dài, hầu như phải điều trị suốt đời.

Hiện nay, những trường hợp tử vong do nguyên nhân bệnh tim mạch đứng hàng đầu trên toàn cầu. Tuy nhiên, ở khoảng 40% quốc gia, nguyên nhân tử vong do đột quỵ vượt lên đứng đầu, cao hơn tim mạch, trong đó có Việt Nam và Trung Quốc. Việt Nam thuộc nhóm những quốc gia có nguy cơ đột quỵ cao nhất thế giới, song số nơi điều trị còn quá ít.

Chuyên gia khuyến cáo mọi người cần khám sức khỏe định kỳ. Nếu phát hiện những thủ phạm chính gây đột quỵ nói chung như tăng huyết áp, đái tháo đường, rung nhĩ… cần dùng thuốc kiểm soát lâu dài. Không tự ý ngưng thuốc khi thấy sức khỏe ổn hoặc tự mua thuốc theo đơn cũ. Tránh những yếu tố gây nguy cơ đột quỵ bằng cách ngưng hút thuốc lá, hạn chế bia rượu, kiểm soát cân nặng, dinh dưỡng hợp lý, vận động thể lực đều đặn.

Đến bệnh viện ngay khi có một trong các triệu chứng tê hoặc yếu vùng mặt, tay hoặc chân. Cần lưu ý khi cơ thể xuất hiện các triệu chứng như liệt một bên cơ thể, méo miệng, đột ngột không nói được hoặc nói khó, nhìn mờ, đau đầu, chóng mặt hay mất thăng bằng.

Benhdotquy.net