PGS Nguyễn Huy Thắng: Thủ phạm chủ yếu gây ra xuất huyết não chính là tăng huyết áp

Tại Bệnh viện Nhân dân 115, tỷ lệ tăng huyết áp trên nhóm xuất huyết não xấp xỉ 95%. Điều này lý giải cho việc, số lượng các bệnh nhân xuất huyết não sẽ có khuynh hướng gia tăng vào những tháng cuối năm, khi thời tiết thay đổi lạnh hơn, gây ảnh hưởng xấu đến huyết áp, đặc biệt đối với bệnh nhân lớn tuổi.

Do vậy, có thể nói, chúng ta đang bắt đầu bước vào “mùa” xuất huyết não.

Năm 2023 được xem là cột mốc trong lịch sử điều trị bệnh lý xuất huyết não tự phát của thế giới, khi chúng ta đã có 2 thử nghiệm lâm sàng thành công.

Tháng 4/2023, GS Gustavo Pradilla cùng cộng sự đã công bố kết quả nghiên cứu ENRICH “Phẫu thuật loại bỏ khối máu tụ bằng kỹ thuật xâm lấn tối thiểu trong xuất huyết não tự phát” tại hội nghị thường niên Phẫu thuật Thần Kinh Hoa Kỳ 2023.

Tháng 5/2023, GS Craig Anderson công bố kết quả INTERACT3 tại hội nghị Đột Quỵ Châu Âu, và sau đó là hội nghị Đột Quỵ TPHCM vào tháng 8 vừa qua.

Hai nghiên cứu này đã làm thay đổi đáng kể quy trình điều trị xuất huyết não tự phát tại các trung tâm đột quỵ trên thế giới. Giờ đây, tất cả bệnh nhân xuất huyết não nên được kiểm soát sớm huyết áp mục tiêu (140/90 mmHg), đường huyết (6-8 mmol/l), thân nhiệt (<37.5 độ C).

Với các trường hợp có thể tích ổ máu tụ trên 30ml (Trong ENRICH, thể tích trung bình khối máu tụ là 50ml), đặc biệt xuất huyết não thùy, cần xem xét chỉ định phẫu thuật loại bỏ khối máu tụ trong 24 giờ đầu.

Nhiều nghiên cứu cho thấy, cửa sổ 24 giờ đầu được xem là thời điểm phẫu thuật tốt nhất. Mặc dù vậy, trên thực tế, điều này vẫn rất khó thực hiện. Mức độ tri giác tại thời điểm phẫu thuật là một trong những yếu tố tiên lượng quan trọng, tiên lượng kết quả phẫu thuật sẽ tốt hơn nhiều khi điểm GCS cao, và ngược lại. Tuy nhiên, khá nhiều phẫu thuật viên thường rất dè dặt chỉ định khi bệnh nhân tri giác còn tỉnh táo và có khuynh hướng chờ tri giác giảm xuống (Trong ENRICH, điểm GCS trung bình là 11).

Khi điểm GCS dưới 8, kết cục thường rất kém. Ngoài ra, dụng cụ dành cho các phẫu thuật viên cũng là vấn đề lớn, khi rất ít các bệnh viện công lập có thể thực hiện theo đúng kỹ thuật trong ENRICH do thiếu phương tiện.

Trong báo cáo gần đây tại hội nghị Hồi sức Cấp cứu, 2 báo cáo viên đến từ Hoa Kỳ đã đặt câu hỏi cho PGS.TS Nguyễn Huy Thắng về “bí quyết” trong việc thuyết phục các phẫu thuật viên và e kíp hồi sức khi ra chỉ định, vì đôi khi họ cũng ở trong tình trạng tương tự.

Vị chuyên gia cho rằng: “Để đạt được sự đồng thuận, thiết nghĩ chúng ta nên xây dựng các quy trình chỉ định rõ ràng, có thể sử dụng những tiêu chuẩn chọn bệnh trong nghiên cứu ENRICH. Khi bệnh nhân đủ điều kiện, việc chỉ định và chuẩn bị tiền phẫu sẽ có thể ít mất thời gian. Ngoài ra, việc bổ sung các trang thiết bị cần thiết cho các phẫu thuật viên và e kíp gây mê hồi sức cũng là những yếu tố không thể thiếu”.