Đề phòng triệu chứng ngủ quá nhiều sau đột quỵ

Theo chuyên gia Elizabeth Denslow, mệt mỏi và ngủ quá nhiều sau đột quỵ còn được gọi là tình trạng buồn ngủ quá mức vào ban ngày. Bệnh nhân buồn ngủ quá mức thường cảm thấy choáng ngợp vì họ cần ngủ thêm vào ban ngày, dù đã ngủ đủ giấc qua đêm. Giấc ngủ rất quan trọng để chúng ta phục hồi sức khỏe, nhưng ngủ quá nhiều sau đột quỵ có thể là dấu hiệu tiềm ẩn nghiêm trọng về sức khỏe.

Hình minh họa

Lợi ích từ giấc ngủ ngon sau đột quỵ

Đa số bệnh nhân đột quỵ bị mệt và chóng mặt trong giai đoạn đầu của phục hồi đột quỵ. Khi não dùng 20% năng lượng cơ thể, phần trăm năng lượng tăng trong vài tuần đầu đến vài tháng sau cơn đột quỵ.

Não cần thêm năng lượng để phục hồi phần bị tổn thương, khiến người bệnh không đủ tỉnh táo để cảnh giác với các sự việc xung quanh.

Giấc ngủ cũng kích thích khả biến thần kinh sau đột quỵ. Khả biến thần kinh là sự thích nghi và tự phục hồi của não, phần không bị tổn thương trong não sẽ thay thế vùng bị tổn thương.

Nhiều công trình nghiên cứu cũng chứng minh giấc ngủ có thể cải thiện khả năng học tập và ghi nhớ, cả 2 kỹ năng này đóng vai trò quan trọng trong quá trình phục hồi đột quỵ.

Ghi nhớ và học tập thường đi liền với nhau. Giấc ngủ thúc đẩy quá trình xử lý và ghi nhớ sự kiện trong cuộc sống. Ngủ đủ giấc không những giúp ghi nhớ được diễn biến trong cuộc đời, mà còn cho phép bệnh nhân áp dụng điều mình nhớ vào việc học kỹ năng mới.

Quá trình tập vật lý trị liệu sẽ tùy thuộc vào vùng tổn thương trong não, trong đó có việc phục hồi chức năng nhận thức của não. Tuy nhiên, việc học cách vận động chẳng hạn như học lại kỹ năng đi bộ hoặc cầm nắm đồ vật được xem là một phần quan trọng trong quá trình tập vật lý trị liệu cho bệnh nhân đột quỵ.

Để não phục hồi một cách tốt nhất, mỗi người cần phải ngủ đủ giấc. Vì giấc ngủ quan trọng cho việc phục hồi, có vẻ nhiều người cho rằng ngủ càng nhiều sức khỏe sẽ được cải thiện. Tuy nhiên, ngủ quá nhiều sau đột quỵ có thể là dấu hiệu cảnh báo nhiều biến chứng sẽ xảy ra.

Nguyên nhân gây ngủ quá nhiều sau đột quỵ

18-72% bệnh nhân đột quỵ sẽ trải qua tình trạng ngủ quá nhiều vào ban ngày.

Buồn ngủ quá mức vào ban ngày thường giảm sau vài tuần. Tuy nhiên, khoảng 30% bệnh nhân đột quỵ sẽ bị tình trạng ngủ nhiều vào ban ngày hơn 6 tháng. Ngủ nhiều vào ban ngày có thể ảnh hưởng đến quá trình phục hồi sau đột quỵ cũng như tác động đến cảm xúc, mối quan hệ và hoạt động hằng ngày của người bệnh.

Buồn ngủ quá mức vào ban ngày có thể là tình trạng rối loạn chính hoặc chỉ là yếu tố phụ so với các bệnh nền khác. Tình trạng này cũng có thể xảy ra do biến chứng đột quỵ, chấn thương vùng đầu hay ung thư. Ngoài ra, vấn đề thuốc men, hành vi hoặc rối loạn giấc ngủ gây ra tình trạng nêu trên.

Xem thêm: Có hay không nguy cơ đột quỵ từ nước tăng lực

Có một vài yếu tố liên quan đến tình trạng ngủ quá nhiều sau đột quỵ như

Rối loạn nhịp thở liên quan đến giấc ngủ: nhiều bệnh nền có thể gây ra tình trạng ngưng thở tạm thời hoặc hoàn toàn về đêm dẫn đến hiện tương buồn ngủ quá mức vào ban ngày. Ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn là tình trạng rối loạn giấc ngủ gây ảnh hưởng đến nhịp thở phổ biến nhất.

Hội chứng Robin Hood đảo ngược: tình trạng này xảy ra khi não cố chuyển hướng lưu thông của lưu lượng máu từ phần tổn thương sang khu vực không bị tổn thương.

Hội chứng được mang tên do não lấy máu từ vùng có ít máu để cung cấp cho khu vực có nhiều máu hơn. Hội chứng Robin Hood đảo ngược có thể gây ra tình trạng buồn ngủ quá mức sau đột quỵ.

Trầm cảm: Bệnh nhân có thể gặp phải trầm cảm sau đột quỵ. Trường hợp trầm cảm nghiêm trọng có thể dẫn đến mệt mỏi, chóng mặt làm bệnh nhân buồn ngủ quá mức vào ban ngày.

Biến chứng nêu trên cùng với các tình trạng khác khiến bệnh nhân không ngủ ngon, khó đạt được kết quả phục hồi mong muốn. Do đó, cần xác định yếu tố gây ngủ quả nhiều và điều trị càng sớm càng tốt.

Triệu chứng ngủ quá nhiều sau đột quỵ

Triệu chứng chính của buồn ngủ quá mức vào ban ngày là mệt mỏi liên tục. Sau khi thức dậy, họ vẫn cảm thấy kiệt sức trong người. Có thể bệnh nhân ngủ thiếp đi vài lần trong ngày và cơn mệt mỏi có thể gây ảnh hưởng đến hoạt động thường ngày của họ.

Các triệu chứng khác bao gồm: Dễ cáu, lo âu, ăn mất ngon, nhận thức và lời nói bị chậm lại, khó nhớ, bồn chồn…

Cần chẩn đoán đúng nguyên nhân để có phương pháp điều trị đúng. Do đó, bệnh nhân cần gặp trực tiếp bác sĩ nhằm biết được đúng nguyên nhân và trao đổi về cách điều trị phù hợp.

Điều trị tình trạng buồn ngủ quá mức sau khi bị đột quỵ

Ngủ quá nhiều không phải lúc nào cũng là dấu hiệu bất ổn, đặc biệt là giai đoạn đầu trong quá trình tập vật lý trị liệu đột quỵ. Tuy nhiên, khi thời gian trôi qua, tình trạng đau đầu khiến bệnh nhân không còn tha thiết với việc tập vật lý trị liệu.

Một số cách giúp khắc phục tình trạng ngủ nhiều sau đột quỵ

Giải quyết tình trạng tiềm ẩn

Tìm ra được nguyên nhân tiềm ẩn gây buồn ngủ quá mức vào ban ngày là giải pháp hiệu quả giúp bệnh nhân phục hồi.

Ví dụ, chứng ngưng thở khi ngủ gây ảnh hưởng đến giấc ngủ ngon, bác sĩ sẽ khuyên bệnh nhân dùng máy C-PAP. Máy này bơm luồng áp suất không khí một cách liên tục thông qua mặt nạ đặt tại vùng miệng hay mũi. Có đủ lượng oxy để thở khi ngủ sẽ giúp bệnh nhân đột quỵ dễ chìm vào giấc ngủ hơn nhằm giảm nguy cơ chóng mặt vào ban ngày.

Trong trường hợp bệnh nhân bị buồn ngủ quá mức vào ban ngày do bị trầm cảm hoặc vấn đề sức khỏe thần kinh khác, điều trị bằng liệu pháp tâm lý cá nhân hoặc số đông có thể rất hữu ích. Bệnh nhân nên thẳng thắn trao đổi tình trạng bệnh của mình với bác sĩ giúp để giảm nguy cơ buồn ngủ quá mức vào ban ngày.

Xem thêm: Sức mạnh diệu kỳ của âm nhạc đối với bệnh nhân đột quỵ

Điều trị dược lý

Chóng mặt là tác dụng phụ phổ biến khi uống thuốc. Vì vậy, bệnh nhân đột quỵ cần chú trọng đến danh sách thuốc bác sĩ kê cho mình để biết được loại thuốc nào khiến họ buồn ngủ vào ban ngày.

Mặt khác, có một số thuốc kích thích chuyên điều trị tình trạng buồn ngủ. Các loại thuốc bao gồm Modafinil, Amphetamines và Ritalin. Bệnh nhân cần trao đổi với bác sĩ trước khi bắt đầu dùng hoặc ngừng thuốc.

Cải thiện điều kiện để ngủ ngon

Cải thiện điều kiện để an giấc là yếu tố rất quan trọng đối với một người muốn ngủ đủ giấc.

Các thói quen tốt giúp bệnh nhân ngủ ngon 

– Đi ngủ đúng giờ mỗi đêm

– Hạn chế dùng điện thoại hay công nghệ điện tử ít nhất một giờ trước khi ngủ

– Tạo cho mình không gian phòng ngủ yên tĩnh

– Tập thở hay thả lỏng người trước khi ngủ.

Tạo được một môi trường tốt cho phòng ngủ sẽ giúp mỗi cá nhân ngủ ngon về đêm. Tối ưu hóa giấc ngủ về đêm có thể giảm nguy cơ buồn ngủ quá mức vào ban ngày sau cơn đột quỵ.

Thay đổi lối sống

Thay đổi lối sống lành mạnh có thể mang lại năng lượng tích cực, giúp người bệnh phục hồi nhanh hơn. Người bệnh không thể thiếu bữa ăn lành mạnh và tập thể dục thường xuyên.

Bổ sung thực phẩm giàu chất dinh dưỡng có thể cải thiện năng lượng cơ thể, ăn thức ăn chứa nhiều chất béo bảo hòa có thể khiến người bệnh buồn ngủ. Hãy chia nhỏ bữa ăn và ăn uống lành mạnh thường xuyên nhằm cải thiện tình trạng ngủ ngày. Cà phê, trà và đồ uống caffeine cũng giảm tình trạng chóng mặt, nhưng cần sử dụng một cách thận trọng và chỉ uống sau khi được bác sĩ tư vấn.

Nhìn chung, thường xuyên tập thể dục ngoài trời vào buổi sáng có thể chống lại cơn buồn ngủ sau đột quỵ. Tập bài tập nhẹ cũng hữu ích cho cơ thể bị ảnh hưởng do đột quỵ.

Vượt qua tình trạng ngủ nhiều sau đột quỵ

Ngủ quá nhiều sau đột quỵ thường xảy ra ở giai đoạn đầu của phục hồi đột quỵ khi não đang cố gắng tự hồi phục. Tuy nhiên, buồn ngủ quá mức vào ban ngày có thể gây ra nhiều vấn đề khác. Do đó, bệnh nhân cần trao đổi vấn đề sức khỏe của mình với bác sĩ.

Khi người bệnh buồn ngủ do trầm cảm, mất ngủ hoặc gặp phải vấn đề sức khỏe khác, họ cần được điều trị ngay để giảm nguy cơ buồn ngủ. Nếu không, việc dùng thuốc modafinil có thể gây ra tình trạng rất nguy hiểm. Bác sĩ cần lên kế hoạch điều trị cụ thể cho từng bệnh nhân.

Trọng Dy (dịch) – benhdotquy.net

Nguồn: Flint Rehab