Siêu âm tim qua thực quản để làm gì?

1. Hiện nay có những kỹ thuật siêu âm tim nào phổ biến?

BS.CK1 Cao Thị Lan Hương: Siêu âm tim được xem là một trong những phương pháp chẩn đoán hình ảnh đầu tay vô cùng cần thiết khi kiểm tra sức khỏe tổng quát, tầm soát các bệnh lý cũng như những biến chứng nguy hiểm về tim mạch. Cụ thể, hình ảnh thu được từ quá trình siêu âm tim cho phép các bác sĩ đưa ra chẩn đoán chính xác về kích thước, hình dạng, độ dày và chuyển động thành tim; sức co bóp và vận động của tim; cho biết tình trạng hoạt động của tim có bình thường không; van tim có bị hở, hẹp hoặc có khối u bất thường xung quanh hay không… Những hình ảnh này có thể giúp phát hiện kịp thời những bệnh lý tim mạch tiềm tàng còn ở giai đoạn sớm, chưa có nhiều biểu hiện rõ ràng trên lâm sàng. Siêu âm tim được xem là một trong những kỹ thuật không xâm lấn, không sử dụng bức xạ, do đó rất hiếm xảy ra tác dụng phụ và có thể được lặp lại nhiều lần để theo dõi tình trạng bệnh. Những kỹ thuật siêu âm tim phổ biến hiện nay bao gồm: siêu âm tim qua thành ngực, siêu âm tim ba chiều, siêu âm tim thai, siêu âm tim gắng sức, siêu âm tim qua thực quản. Mỗi một kỹ thuật siêu âm có chức năng, công dụng khác nhau.

2. Siêu âm tim qua thực quản là kỹ thuật gì?

BS.CK1 Cao Thị Lan Hương: Siêu âm tim qua thực quản là kỹ thuật siêu âm tim thông qua đầu dò được đặt qua miệng vào thực quản của người bệnh. Nhờ vị trí đầu dò được đặt gần cấu trúc tim và không nhiều cản trở như thành ngực, nên một số hình ảnh thu được rất rõ ràng và chi tiết.

3. Ưu điểm của siêu âm tim qua thực quản so với siêu âm tim thông thường?

BS.CK1 Cao Thị Lan Hương: So với siêu âm tim qua thành ngực, thì siêu âm tim qua thực quản có ưu điểm cung cấp hình ảnh các cấu trúc có kích thước nhỏ một cách rõ ràng hơn như: Sùi nội mạc van tim và tổ chức dưới van, đặc biệt trên nền van tim nhân tạo, các luồng thông bất thường trong tim như lỗ bầu dục, thông liên nhĩ… Theo đó, khi hình ảnh siêu âm tim qua thành ngực bị hạn chế, hoặc cần khảo sát rõ cấu trúc van hoặc những bất thường trong tim, đánh giá trước hay trong khi phẫu thuật, bác sĩ có thể chỉ định siêu âm tim qua thực quản.

4. Trường hợp nào bệnh nhân cần làm siêu âm tim qua thực quản?

BS.CK1 Cao Thị Lan Hương: Chỉ định chủ yếu của siêu âm tim qua thực quản là: – Tìm lỗ thông liên nhĩ, 4 tĩnh mạch phổi mà siêu âm tim qua thành ngực nghi ngờ hoặc bệnh nhân có tăng áp động mạch phổi mà siêu âm tim qua thành ngực chưa xác định được nguyên nhân. >> Xem thêm: Người bệnh tăng áp động mạch phổi có nguy cơ đột quỵ không? – Trước khi bít lỗ thông liên nhĩ bằng dụng cụ qua thông tim: đo khoảng cách các rìa từ lỗ thông đến các cấu trúc lân cận có thích hợp để đặt được dụng cụ. – Trước khi nong hẹp van 2 lá bằng bóng qua da: đánh giá cấu trúc van (độ dày, di động, vôi hóa) theo điểm số Winkins, đánh giá mức độ hở van 2 lá, có huyết khối trong nhĩ hay tiểu nhĩ trái xem có thích hợp để nong van không. – Tìm huyết khối trong nhĩ trước khi chuyển nhịp ở bệnh nhân rung nhĩ. – Tìm huyết khối trong nhĩ hay tiểu nhĩ ở bệnh nhân nhồi máu não nghi do huyết khối thuyên tắc từ tim. – Đánh giá hoạt động của van tim nhân tạo (van 2 lá, van động mạch chủ cơ học) khi nghi ngờ kẹt van. – Tìm sùi, áp xe trên van tim, vòng van trong chẩn đoán bệnh viêm nội tâm mạc nhiễm trùng. – Bệnh lý động mạch chủ ngực như phình động mạch chủ ngực, bóc tách động mạch chủ ngực. Ngoài ra, bệnh nhân béo phì, thành ngực dày, đặt túi ngực hoặc đang thở máy cũng có thể cần làm siêu âm tim qua thực quản vì siêu âm tim qua thành ngực hình ảnh có thể không rõ.

5. Trước khi siêu âm tim qua thực quản, bệnh nhân cần chuẩn bị gì?

BS.CK1 Cao Thị Lan Hương: – Ngày làm siêu âm tim qua thực quản cần nhịn đói 4-6 giờ trước đó, với bệnh nhân đang sử dụng thuốc đặc biệt quan trọng như thuốc tim mạch, thuốc điều trị đái tháo đường, người bệnh cần thông báo trước với bác sĩ khi đặt lịch hẹn siêu âm tim qua thực quản để được hướng dẫn cách nhịn ăn và uống thuốc phù hợp. – Không uống rượu bia, hút thuốc lá vào ngày trước khi làm xét nghiệm này – Đến bệnh viện đúng theo lịch đã hẹn trước – Cần có người thân đi cùng vì bệnh nhân có dùng thuốc an thần trong lúc làm – Báo cho bác sĩ biết có răng giả hay tiền sử dị ứng, tiền sử các bệnh lý vùng hầu họng, thực quản, dạ dày trước đây (nếu có).

6. Vì sao bệnh nhân không được uống rượu vào ngày trước khi làm siêu âm tim qua thực quản?

BS.CK1 Cao Thị Lan Hương: Bệnh nhân không được uống rượu bia, hút thuốc lá vào ngày trước ngày làm siêu âm tim qua thực quản để đảm bảo bệnh nhân tỉnh táo tối đa vào ngày thực hiện xét nghiệm, có thể đến bệnh viện đúng theo lịch hẹn. Bên cạnh đó, khi đến bệnh viện bệnh nhân cũng đủ tỉnh táo để hợp tác với bác sĩ, việc sử dụng thuốc an thần và gây tê trong quá trình thực hiện xét nghiệm này cũng sẽ an toàn hơn cho bệnh nhân, giảm thiểu tối đa tương tác với các chất độc hại có trong bia rượu, thuốc lá còn tồn đọng. Đồng thời kết quả có được cũng chính xác hơn khi không bị ảnh hưởng của các chất kích thích đã dùng vào ngày trước đó.

7. Một cuộc siêu âm tim qua thực quản kéo dài bao lâu?

BS.CK1 Cao Thị Lan Hương: Siêu âm tim qua thực quản thường được làm trong bệnh viện, thời gian thực hiện 1 ca kéo dài từ 20 đến 45 phút. Trình tự thực hiện 1 ca siêu âm tim qua thực quản: – Bệnh nhân nằm trên giường siêu âm, được đo mạch, huyết áp, SpO2. Dán điện cực đo điện tâm đồ. – Bác sĩ làm bảng check list về tiền căn và an toàn người bệnh. – Bệnh nhân được gây tê vùng hầu họng bằng thuốc tê xịt tại chỗ. – Làm đường truyền tĩnh mạch, chích thuốc an thần nhẹ khi bác sĩ đã chuẩn bị xong. – Cho bệnh nhân cắn giữ một ống nhỏ bằng nhựa (để tránh bệnh nhân cắn ống siêu âm khi đưa vào miệng). – Đặt đầu dò vào miệng, đến vùng hầu họng. Bác sĩ yêu cầu bệnh nhân nuốt và đẩy nhẹ nhàng ống đi vào thực quản. – Tiến hành siêu âm, thời gian của giai đoạn này khoảng 15- 20 phút. – Sau khi hoàn tất, rút đầu dò, tháo kim truyền thuốc và các miếng điện cực ECG. – Bệnh nhân không ăn uống trong 2 giờ sau thủ thuật. Sau đó có thể uống sữa lạnh hoặc ăn cháo.

8. Người bệnh cảm thấy thế nào trong khi siêu âm qua thực quản?

BS.CK1 Cao Thị Lan Hương: Có vài nguy cơ liên quan đến đặt đầu dò vào miệng xuống thực quản. Người bệnh thường được cho thuốc an thần, xịt thuốc tê vào vùng hầu họng trước khi làm thủ thuật. Tuy nhiên một số bệnh nhân nhạy cảm vẫn thấy khó chịu, nhợn ói khi đặt đặt đầu dò và trong lúc làm. Ngoài ra bệnh nhân có thể bị đau họng nhẹ trong vòng 1-2 ngày. Những trường hợp rất hiếm, siêu âm tim qua thực quản có thể gây chảy máu trong thực quản hay thủng thực quản. Để hạn chế những biến chứng này bác sĩ sẽ làm một bảng kiểm tra an toàn (check list) cho người bệnh trước thủ thuật.

9. Người bệnh có thể gặp khó chịu gì sau khi siêu âm tim qua thực quản?

BS.CK1 Cao Thị Lan Hương: Thường người bệnh sẽ có rối loạn nuốt chút ít ngay sau làm thủ thuật nhưng sẽ cải thiện sau vài giờ. Người bệnh cũng có thể bị đau họng nhẹ trong 24 giờ sau khi siêu âm. Cách xử lý rất đơn giản đó là ăn cháo hoặc uống sữa lạnh 2 giờ sau thủ thuật, trong ngày ăn thực phẩm dễ tiêu, uống nước ấm, súc họng bằng nước muối sinh lý 1-2 lần. Nếu triệu chứng đau họng còn nhiều, hoặc buồn nôn – nôn, đau thượng vị kéo dài thì người bệnh cần liên hệ lại bệnh viện để bác sĩ kê đơn hỗ trợ (thuốc ngậm đau họng, thuốc giảm khó chịu dạ dày thực quản). Trong trường hợp người bệnh có các triệu chứng sau thì cần phải đến bệnh viện kiểm tra càng sớm càng tốt: – Khó thở – Sặc khi uống chất lỏng. – Đau hoặc chảy máu nhiều tại miệng hay họng. – Nhịp tim rối loạn, không đều.

10. Hiện nay những bệnh viện nào có siêu âm tim qua thực quản?

BS.CK1 Cao Thị Lan Hương: Hiện nay, những bệnh viện có chuyên khoa tim mạch lớn mạnh đều triển khai kỹ thuật siêu âm tim qua thực quản tại khoa tim mạch của bệnh viện, có thể kế đến như Vinmec, Tâm Anh, Viện tim, Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM, Bệnh viện Chợ Rẫy, Bệnh viện Tim Tâm Đức…

Benhdotquy.net