Lạnh run sau mổ, hạ thân nhiệt chu phẫu có cách nào phòng tránh?

1. Run sau mổ là gì?

Run là một cơ chế sinh lý để bảo vệ cơ thể khi trung tâm kiểm soát nhiệt của cơ thể bị rối loạn, run này sẽ giúp chúng ta tăng thân nhiệt. Bên cạnh run, cơ thể chúng ta cũng có một số cơ chế bảo vệ khác như co mạch máu ngoại vi giúp cơ thể giữ nhiệt, co ro người khi trời lạnh giúp cơ thể bảo toàn thân nhiệt. Run sau mổ liên quan đến “hạ thân nhiệt chu phẫu” là tình trạng trung tâm điều nhiệt cơ thể giảm xuống dưới 36 độ C, rối loạn này sẽ xảy ra với biểu hiện lâm sàng là bệnh nhân lạnh run sau phẫu thuật.

2. Nguyên nhân khiến người bệnh bị run sau phẫu thuật?

Thuốc mê hay thuốc tê sẽ ức chế trung tâm điều hòa thân nhiệt của cơ thể, làm cho việc điều hòa thân nhiệt bị rối loạn. Tình trạng này ít hay nhiều tùy thuộc vào một vài yếu tố. Vì vậy, khi bệnh nhân mổ xong được đưa vào phòng hồi sức, họ sẽ thấy lạnh run.

Run sau mổ liên quan đến “hạ thân nhiệt chu phẫu” là tình trạng trung tâm điều nhiệt cơ thể giảm xuống dưới 36 độ C

3. Ảnh hưởng run sau mổ đối với bệnh nhân?

Khi bệnh nhân bị lạnh run sau phẫu thuật, sẽ có tăng nhu cầu chuyển hóa, tăng nhu cầu tiêu thụ oxy, khiến bệnh nhân tăng nhịp tim, tăng huyết áp, thiếu máu cơ tim, thậm chí nhồi máu cơ tim chu phẫu. Hạ thân nhiệt ảnh hưởng trực tiếp đến vấn đề rối loạn đông máu, bệnh nhân dễ bị mất máu hơn, tăng tỷ lệ xuất huyết sau phẫu thuật. Khi bệnh nhân phải truyền máu, sẽ vô tình gây ảnh hưởng đến vấn đề hạ thân nhiệt. Hạ thân nhiệt cũng khiến việc chuyển hóa thuốc của bệnh nhân kéo dài hơn, kích thích cơ thể co các mạch máu ngoại vi, giảm tưới máu, giảm oxy, giảm các chất dinh dưỡng đến vùng mổ khiến vết thương chậm lành. Người bệnh sẽ dễ bị nhiễm trùng sau khi mổ, tăng nguy cơ dùng kháng sinh phổ rộng sau mổ gây ra tình trạng nằm hồi sức lâu dài, tăng chi phí nằm viện. Xem thêm: Gây mê cho bệnh nhân tăng huyết áp cần lưu ý những gì?

4. Những bệnh nhân nào có nguy cơ cao bị run sau mổ?

Người trên 60 tuổi hay cao tuổi sẽ có tỷ lệ lạnh run sau mổ cao hơn người khác, bởi khi lớn tuổi thì hệ thống điều nhiệt và chuyển hóa sẽ bị rối loạn ít nhiều, sẽ ảnh hưởng đến vấn đề điều hòa thân nhiệt của người bệnh. Ngoài tuổi tác thì có những bệnh lý làm tăng nguy cơ lạnh run sau khi mổ là bệnh đái tháo đường, suy giáp, suy dinh dưỡng (dự trữ mỡ kém), khả năng chịu lạnh của bệnh nhân sẽ không tốt. Thêm một yếu tố khách quan là khi bệnh nhân phải phẫu thuật trên 3 giờ, phải sử dụng dịch rửa nhiều, phẫu thuật có nguy cơ mất máu cao, phải truyền dịch, máu sẽ gây mất nhiệt trong quá trình phẫu thuật, kể cả bệnh nhân trẻ hay bệnh nhân lớn tuổi. Yếu tố khách quan tiếp theo chính là nhiệt độ trong phòng mổ, phòng mổ phải có nhiệt độ từ 20 đến 24 độ C. Phòng mổ có nhiệt độ dưới 20 độ C sẽ gây ảnh hưởng đến việc điều nhiệt của bệnh nhân trong phẫu thuật.

5. Bệnh nhân gây tê có gặp triệu chứng run sau mổ không?

Lạnh run sau phẫu thuật xảy ra ở bệnh nhân gây tê và mê có tỷ lệ tương đương nhau. Khi gây mê, chúng tôi sẽ sử dụng thuốc mê có tác dụng làm giãn mạch. Khi cơ thể giãn mạch sẽ làm tăng sự mất nhiệt ra môi trường bên ngoài, thông qua cơ chế truyền nhiệt và cơ chế đối lưu. Với bệnh nhân gây tê, khi bơm một lượng thuốc tê vào trục thần kinh trung ương thì thuốc tê cũng làm giãn mạch nửa thân dưới. Việc làm này cũng khiến bệnh nhân bị mất nhiệt trong phẫu thuật.

6. Cách phòng tránh triệu chứng run trước và trong khi phẫu thuật?

Trước khi phẫu thuật, bác sĩ sẽ khám tiền mê, đánh giá nguy cơ và tiên lượng cho bệnh nhân. Khi bệnh nhân có nguy cơ mất nhiệt chu phẫu thì bác sĩ sẽ và có biện pháp cụ thể để phòng ngừa hạ thân nhiệt. Khi vào phòng phẫu thuật, bác sĩ sẽ che chắn vùng cơ thể của bệnh nhân để không tiếp xúc môi trường bên ngoài. Bên cạnh đó, bác sĩ sử dụng máy sưởi ấm bằng hơi giúp giảm nguy cơ mất nhiệt trong phẫu thuật. Các dịch rửa trong phẫu thuật cũng sẽ được làm ấm, dịch truyền và máu sẽ được làm ấm kỹ trước khi đưa vào người bệnh nhân. Nếu bệnh nhân run sau phẫu thuật, bác sĩ sẽ dùng các thuốc để giúp người bệnh giảm triệu chứng run như Pethidine, Tramadol cùng với thuốc chống nôn Ondansetron. Sau khi phẫu thuật, bác sĩ tích cực theo dõi sát bệnh nhân tại phòng hồi sức. Bệnh nhân sẽ được dùng máy thổi hơi để phòng ngừa việc hạ thân nhiệt.

Trọng Dy (ghi) – Benhdotquy.net