Người bệnh tim mạch có nên xem bóng đá không?

1. Những người bệnh tim mạch nào cần thận trọng khi xem bóng đá?

World Cup là giải đấu bóng đá lớn nhất hành tinh, thu hút hàng tỷ khán giả theo dõi trên khắp thế giới. Nhiều người bệnh tim mạch là fan hâm mộ bóng đá, muốn hòa mình vào không khí sôi động, hào hứng của World Cup. Tuy nhiên, những cổ động viên có bệnh tim mạch cần dè chừng khi xem bóng đá, đặc biệt là những trận đấu đầy kịch tính với sự góp mặt của đội bóng mà bạn hâm mộ. Bởi những cảm xúc hào hứng, phấn khích, hồi hộp quá mức trong trận đấu sẽ kích thích, ảnh hưởng mạnh mẽ lên hệ tim mạch, làm tim đập nhanh hơn, mạnh hơn, huyết áp tăng lên, rối loạn nhịp tim; các động mạch dễ có nguy cơ co thắt, gây hẹp. Trạng thái cảm xúc mạnh mẽ có thể gây ra đau thắt ngực, thậm chí gây nhồi máu cơ tim ở bệnh nhân mắc bệnh mạch vành. >> Xem thêm: Bệnh mạch vành là gì? Nguyên nhân, dấu hiệu và cách điều trị Năm 2006, nghiên cứu tại Đức đăng trên NEJM cho thấy tỉ lệ biến cố tim mạch trong mùa World Cup ở Đức tăng 2.66 lần so với thời điểm năm 2003, 2005. Nghiên cứu tại Canada cho thấy nhịp tim của khán giả xem hockey tăng đến 75%, trong khi đó xem bóng đá có thể tăng đến 110%, có thể xem như tương đương với lúc chạy bộ tập thể dục. Nghiên cứu tại Đức nêu trên ghi nhận 47% các ca nhập viện là có tiền căn tim mạch trước đó. Coi đá banh có thể chỉ là giọt nước làm tràn ly khi người xem vốn dĩ đã có bệnh tim mạch từ trước, đặc biệt là nếu không được kiểm soát tốt. Nếu bệnh nền không ổn định, việc xem bóng đá cũng giống như khi vận động gắng sức, hoàn toàn có thể là yếu tố thúc đẩy các biến cố tim mạch xảy ra. Nhất là trong mùa Euro, World Cup, các fan thường thức khuya, mất ngủ, ăn uống không điều độ, lạm dụng rượu, bia, cà phê, không tập thể dục, quên uống thuốc…

Những người bệnh tim mạch cần thận trọng khi xem bóng đá bao gồm: suy tim, bệnh mạch vành, bệnh van tim mức độ trung bình trở lên, bệnh cơ tim có tắc nghẽn đường ra thất trái hay có dấu hiệu suy tim, các rối loạn nhịp tim nghiêm trọng, tiền căn ngất, tiền căn ngưng tim được cứu sống, tiền căn xuất huyết não, các tình trạng tim mạch chưa kiểm soát được, mới can thiệp/phẫu thuật tim mạch trong vòng 1 tháng gần đây.

2. Những hành động nào trong quá trình xem bóng đá ảnh hưởng đến tim mạch?

Các nhà nghiên cứu chỉ ra, cơn đau tim thường xảy ra nhiều nhất vào thời điểm kịch tính, lúc đó chính là khi đội bóng có cơ hội ghi bàn hoặc pha bóng được ghi vào những phút cuối cùng bù giờ của trận đấu. Một nghiên cứu cho thấy, sự gia tăng cảm xúc hưng phấn và hồi hộp cực độ được ước tính rằng nhịp tim tăng 75% khi chứng kiến trận đấu qua ti vi và có thể tăng hơn nữa khi xem trực tiếp tại sân vận động. Nhiều nhà nghiên cứu đồng ý rằng, những thời điểm kịch tính của các đội bóng thi đấu như đá phạt, sút luân lưu, phút bù giờ… có thể tạo ra mức độ căng thẳng, hồi hộp đủ lớn để gây ra 1 cơn đau tim. Người hâm mộ Việt Nam có “truyền thống” thức khuya theo dõi các trận bóng đá tại các giải World Cup, Euro. Dĩ nhiên điều này không tốt cho sức khỏe. Thiếu ngủ lâu ngày có thể đưa đến mệt mỏi, thiếu tập trung, giảm trí nhớ, nóng nảy, uể oải… Với người bệnh tim mạch ngưỡng chịu đựng với việc thiếu ngủ sẽ giảm và cường độ tác hại nặng nề hơn: thiếu ngủ kéo dài có thể đưa đến stress, rối loạn trầm cảm, tăng huyết áp, rối loạn nhịp tim, thậm chí đột quỵ hay nhồi máu cơ tim. >> Xem thêm: Tim đập nhanh vào ban đêm, cẩn thận nhồi máu cơ tim! Bên cạnh đó, với thói quen theo dõi bóng đá phải kèm theo đồ ăn, thức uống gì đó để lai rai, nhâm nhi, người bệnh tim mạch có thể sẽ dễ dãi hơn với mình mà uống rượu bia, hút thuốc lá, ăn các loại thức ăn nhanh, thức ăn nhiều muối, đường, chất béo. Điều này có thể làm nặng thêm tình trạng bệnh tim mạch sẵn có và khởi phát những sự cố về tim mạch. Và nguyên nhân cuối cùng là bệnh nhân quên uống thuốc theo toa (bị phân tâm bởi các trận đấu) cùng với việc giảm tập thể dục, giờ giấc sinh hoạt bị rối loạn do theo dõi các trận đấu, làm ảnh hưởng đến sức khỏe tim mạch.

3. Người bệnh tim mạch đang dùng thuốc, tình trạng ổn định, xem bóng đá có an toàn không?

Với người bệnh tim mạch vẫn đang dùng thuốc nhưng tình trạng ổn định, làm việc, sinh hoạt bình thường thì xem bóng đá có an toàn không? Không phải ai có bệnh nền tim mạch thì cũng đều nhập viện trong mùa World Cup, mà chỉ những bệnh nhân có bệnh nền tim mạch nặng, chưa kiểm soát tốt mới cần đặc biệt thận trọng và hạn chế theo dõi các trận bóng đá. Còn những người bệnh tim mạch vẫn đang dùng thuốc nhưng tình trạng ổn định, làm việc, sinh hoạt bình thường thì việc xem bóng đá vẫn an toàn. Các chuyên gia tim mạch không khuyên tất cả bệnh nhân tim mạch đều phải bỏ xem bóng đá. Bởi có nhiều nghiên cứu cho thấy: tinh thần vui vẻ, lạc quan tốt cho sức khỏe cũng như tốt cho người bệnh tim mạch. Sự hứng thú, vui vẻ, tinh thần thoải mái có được từ những trận bóng có thể như liều thuốc cho trái tim hữu hiệu, giúp người bệnh quên đi những triệu chứng khó chịu, quên đi sự mệt mỏi. Việc xem bóng đá điều độ, có chừng mực, kiểm soát tốt vẫn được ủng hộ.

4. Người bệnh tim bẩm sinh đã phẫu thuật nhiều năm, có thể hò hét cổ vũ không?

Những người có bệnh tim bẩm sinh đã phẫu thuật rất nhiều năm rồi, hiện tại không dùng thuốc, thì có sức khỏe tim mạch tương đương với người bình thường, có thể theo dõi bóng đá như những người bình thường khác. Tuy nhiên, kể cả những người có sức khỏe tạm gọi là bình ổn, bình thường thì cũng không đồng nghĩa với việc có thể “tự tin bung xõa” hết mức nếu muốn duy trì trạng thái sức khỏe ổn định và tốt cho tim mạch.

5. Tiếng ồn lớn ảnh hưởng thế nào đến người bệnh tim mạch?

Ô nhiễm tiếng ồn ngày nay được xem là sát nhân giấu mặt ở các thành phố lớn, và vấn nạn này càng lớn hơn vào mùa World Cup. Tiếng ồn ảnh hưởng lớn đến sức khỏe của bệnh nhân có bệnh tim mạch, làm bất an, khó chịu, tăng nhịp tim, tăng huyết áp, mất ngủ, thậm chí là kích hoạt cơn nhồi máu cơ tim, đột quỵ với tiếng ồn lớn đột ngột. Với những gia đình có người bệnh tim mạch, huyết áp, tuy không xem bóng đá nhưng tiếng ồn lớn xung quanh có thể làm trầm trọng hơn bệnh lý tim mạch sẵn có, gây mất ổn định bệnh nền và tăng nguy cơ xuất hiện tai biến.

6. Dấu hiệu của cơn đau tim nguy hiểm có thể xảy đến khi xem bóng đá?

Người có tiền căn bệnh lý tim mạch cần tạm dừng theo dõi trận bóng đá và tìm kiếm sự trợ giúp ngay lập tức nếu cảm thấy các triệu chứng của một cơn đau tim tiềm ẩn, bao gồm:

• Đau ở dưới xương ức hoặc cánh tay
• Khó chịu tỏa ra lưng, hàm, cổ họng hoặc cánh tay
• Khó tiêu, đầy bụng, cảm giác nghẹt thở
• Buồn nôn, nôn, đổ mồ hôi hoặc chóng mặt
• Cảm giác yếu, lo lắng hoặc khó thở
• Nhịp tim nhanh hoặc không đều

> Xem thêm: Cách kiểm tra nhịp tim đơn giản và chính xác nhất

7. Khi có người lên cơn đau tim, người xung quanh cần làm gì để giúp bệnh nhân?

Nhồi máu cơ tim là tình trạng y tế khẩn cấp, các cơ tim có thể đang chết đi từng phút và không thể hồi phục được. Do đó, người bệnh cần được điều trị khẩn trương để tăng cơ hội sống và giới hạn tình trạng tổn thương tim. Nếu bạn nghĩ bạn hoặc một người xung quanh đang có các dấu hiệu của nhồi máu cơ tim (cơn đau tim), nên tắt ti vi hoặc di chuyển bệnh nhân ra không gian thoáng đãng và yên tĩnh, nhanh chóng gọi xe cấp cứu hoặc nhờ bạn bè, người thân đưa đến cơ sở y tế gần nhất. Khi đến khoa cấp cứu, hãy nói ngay là đang bị nhồi máu cơ tim để được chú ý và can thiệp ngay lập tức. Để quá trình điều trị được thuận lợi, cần cung cấp cho bác sĩ một số thông tin như: Cơn đau thắt ngực bắt đầu từ lúc nào? Tính chất cơn đau thay đổi như thế nào từ khi bắt đầu? Các bệnh đang mắc phải cùng các thuốc đang dùng thường xuyên để điều trị? Các thuốc đã dùng từ khi xuất hiện cơn đau?

8. Cách sơ cứu bệnh nhân nhồi máu cơ tim

Trong thời gian chờ đợi đưa đến cơ sở y tế, có thể áp dụng một số cách sơ cứu người bị nhồi máu cơ tim như sau:

• Nới rộng quần áo ở cổ, ngực, bụng, ngồi hoặc nằm ở tư thế thoải mái, đầu và vai được nâng đỡ, đầu gối gấp để giảm gánh nặng cho tim. Cố gắng giữ tâm trạng bình tĩnh, tránh hoảng loạn.
• Sử dụng thuốc aspirin: Nhai một liều aspirin dạng viên nén (300mg) để giúp làm tan cục máu đông và làm giảm thiểu tổn thương cơ tim. Không được dùng trong trường hợp bị dị ứng hoặc có các chống chỉ định đặc biệt mà bác sĩ không cho sử dụng.
• Dùng Nitroglycerin hoặc các thuốc khác đã được bác sĩ kê đơn trước đó để sơ cứu người bị nhồi máu cơ tim. Không dùng các thuốc tim mạch của người khác vì có thể khiến bệnh nhân gặp các tình huống nguy hiểm hơn.
• Nếu tình trạng của bệnh nhân nguy kịch (bất tỉnh, ngưng tim ngưng thở) hãy tiến hành hồi sinh tim phổi (CPR) cho bệnh nhân.

Khi cơn nhồi máu cơ tim xảy ra, sẽ rất khó để lên kế hoạch phải làm gì để sơ cứu người bị nhồi máu cơ tim, do đó nếu bệnh nhân có tiền sử bệnh tim mạch và đã từng có những cơn đau thắt ngực trước đó, nên chuẩn bị các phương án trước khi nhồi máu cơ tim xảy ra như: Số điện thoại cấp cứu của cơ sở y tế gần nhất, số điện thoại người thân sẽ hỗ trợ, các thuốc điều trị luôn cần mang theo bên người…

9. Bệnh nhân xảy ra cơn đau ngực nhưng sau đó tự hết, cần kiểm tra những gì?

Những cơn đau ngực dù tự hết thì cũng không thể bỏ qua, vì đó là dấu hiệu cảnh báo một cơn nhồi máu cơ tim sắp xảy ra, tái diễn, và lần sau chưa chắc đã may mắn như lần đầu. Do đó, khi có cơn đau ngực đột ngột xuất hiện trong lúc xem bóng đá, người bệnh cần đi kiểm tra sớm nhất có thể dù cho cơn đau ngực tự hết khi nghỉ ngơi. Bạn cần khám chuyên sâu về tim mạch để tầm soát kỹ bệnh lý mạch vành. Sau khi hỏi bệnh và thăm khám, bác sĩ sẽ đề nghị bạn làm một số xét nghiệm để chẩn đoán và đánh giá mức độ nặng của bệnh, trong đó luôn có 3 xét nghiệm cơ bản sau:

• Đo điện tâm đồ: ghi nhận được hình ảnh của nhồi máu cơ tim giai đoạn sớm, giai đoạn muộn, hình ảnh thiếu máu cơ tim
• Xét nghiệm máu: khi bị nhồi máu cơ tim, tim bạn sẽ phóng thích ra những chỉ điểm sinh học (ví dụ: Troponin T hoặc I). Nếu những chỉ điểm sinh học này có trong máu, bạn có thể bị nhồi máu cơ tim.
• Siêu âm tim: ghi nhận hình ảnh một vùng cơ tim giảm động hay vô động do nhồi máu, do hoại tử.

Những xét nghiệm chuyên sâu hơn sẽ được đề xuất khi tùy vào tình trạng của bệnh nhân và đánh giá của bác sĩ.

10. Lưu ý dành cho bệnh nhân tim mạch trong mùa World Cup để giữ gìn trái tim an toàn?

Xem bóng đá như thế nào để an toàn là vấn đề vô cùng quan trọng với người bệnh tim mạch. Một số lưu ý dưới đây cho người bệnh tim mạch khi xem bóng đá:

• Người bệnh tim mạch nên gặp gỡ và xin lời khuyên của bác sĩ điều trị về tình trạng bệnh, về khả năng xem bóng đá, có cần thay đổi liều thuốc hay không.
• Theo dõi huyết áp mỗi ngày, nếu thấy huyết áp không được kiểm soát tốt trong thời điểm mùa WC diễn ra, cần đến bác sĩ khám để được điều chỉnh liều thuốc. Cần tuân thủ nghiêm ngặt theo chế độ điều trị nội khoa đang được áp dụng.
• Tránh xem những trận bóng có tính chất quan trọng, được tiên đoán là căng thẳng, kịch tính. Xem bóng đá có giờ giấc, điều độ, không nên thay đổi quá nhiều nhịp sinh hoạt hằng ngày.
• Cần ngủ đủ giấc mỗi ngày.
• Nên xem bóng đá cùng với người thân để có người giúp đỡ nếu xảy ra tình huống xấu cho sức khỏe.
• Nên co duỗi hai chân và tập thể dục trong giờ giải lao.
• Không hút thuốc, không uống rượu bia, không ăn quá no, không nên ăn các loại thức ăn ăn liền, thức ăn nhiều chất béo, đường, muối… khi theo dõi trận bóng.
• Không bỏ bữa, ăn đủ các bữa ăn trong ngày, đặc biệt là bữa sáng. Cần tuân thủ chế độ ăn được bác sĩ điều trị áp dụng (cho người tiểu đường, người suy tim, người tăng huyết áp…).

Nên ngưng xem bóng đá khi cảm thấy mệt mỏi, cần nghỉ ngơi, tránh để “cố quá” dễ thành “quá cố”. Với người bệnh mạch vành, cần dừng xem và nghỉ ngơi khi có triệu chứng đau thắt ngực, đau ở vùng ngực, cổ, hàm, cánh tay, bụng trên, lưng… Nếu đau nhiều có thể ngậm thuốc Nitrate (cần được bác sĩ kê toa). Nếu cơn đau không giảm, nặng hơn về cường độ, kéo dài trên 10 phút thì cần đến bệnh viện ngay để được bác sĩ kiểm tra.

BS.CK1 Cao Thị Lan Hương – Benhdotquy.net