Nguyên nhân nào dẫn đến việc chẩn đoán muộn ung thư?

1. Tình trạng ung thư ở nước ta diễn biến ra sao?

TS.BS Trần Chí Cường trả lời: Theo thống kê của Bộ Y tế Việt Nam, mỗi năm có hơn 180.000 bệnh nhân bị ung thư. Đa số được chẩn đoán là giai đoạn muộn nên nguy cơ tử vong là 70% trong 5 năm. Việt Nam là một trong số quốc gia có tỷ lệ ung thư hàng đầu ở khu vực Châu Á. Đặc biệt, tỷ lệ mắc ung thư gần đây ngày càng gia tăng và có xu hướng trẻ hóa. Đa số trường hợp ung thư ở Việt Nam được chẩn đoán muộn, bệnh đã di căn xa và khiến bệnh nhân không còn cơ hội được cứu chữa. Vấn đề đau lòng là bệnh nhân mang mầm bệnh ung thư trong một khoảng thời gian dài. Bệnh nhân không được chẩn đoán cũng như đi khám bệnh, đây là một trong những thực trạng đáng quan tâm.

2. Xin bác sĩ giải thích rõ chữ ung thư?

TS.BS Trần Chí Cường trả lời: Ung thư là từ minh họa cho sự phát triển bất thường của các tế bào trong cơ thể chúng ta. Bình thường, một tế bào non trở thành một tế bào trưởng thành, sau đó già và chết đi nên các tế bào mới sẽ thay thế đúng theo quy trình và khuôn mẫu của cơ quan đó. Ví dụ như khi tế bào trong gan già cỗi sẽ được thay thế bởi tế bào mới. Tương tự, nếu do nguyên nhân tác động từ bên ngoài như rượu bia, thuốc lá và hóa chất độc hại,… khiến một số tế bào bị biến đổi thành cấu trúc. Thay vì là hình tròn thì sẽ biến thành hình vuông, ngôi sao, và sau đó phát triển thành nhiều dạng tương tự như vậy. Sự nhân rộng các tế bào lạ này khiến cơ thể chúng ta không kiểm soát được. Khi không điều trị kịp thời, tế bào sẽ lây sang các tế bào lân cận và gây chèn ép các cơ quan được hình thành. Nếu như không phát hiện kịp thời, nó có thể lây sang nhiều cơ quan khác.

3. Nguyên nhân khiến chúng ta phát hiện ung thư giai đoạn cuối?

TS.BS Trần Chí Cường trả lời: Đây là vấn đề quan trọng trong cộng đồng, nếu không quan tâm đến bệnh ung thư thì chúng ta sẽ phát hiện rất muộn. Khi đó thường khó can thiệp, bởi chẳng hạn khối ung thư cơ bản ban đầu nằm trong phổi, khi nó đã di căn đến xương, não thì không thể cắt bỏ tất cả các cơ quan đã bị ung thư. Nếu làm được điều đó, bệnh nhân cũng không thể sống vì cơ thể đã bị cắt bỏ rất nhiều bộ phận. Việc này cũng kèm theo một vấn đề là chúng ta không thể thấy được như tế bào ung thư di căn nhưng chưa biểu hiện thành khối u, nghĩa là di căn theo đường máu, xương, bạch huyết… Khi chúng ta cắt chỗ này, nó lại mọc một khối u mới chỗ khác. Do đó, tác hại sẽ vô cùng lớn.

TS.BS Trần Chí Cường và MC Ngọc Tú

4. Dấu hiệu nhận biết căn bệnh ung thư?

TS.BS Trần Chí Cường trả lời: Có 2 dạng ung thư xảy ra ở phụ nữ là ung thư vú và phụ khoa. Khi chúng ta sờ vào vùng ngực, chúng ta phát hiện những vùng cứng và không di động hoặc có nơi sờ vào đau, cần đi khám ngay, mà không được xem thường. Rất nhiều trường hợp ung thư ở phụ nữ bị phát hiện muộn, trong đó có nhiều nhân viên văn phòng và tri thức. Vấn đề thứ hai là bệnh nhân bị rong kinh, rong huyết bất thường và có tiền căn nhiễm virus HBV. Chúng ta cần khám định kỳ phụ khoa. Đối với nam giới, các bệnh ung thư liên quan nhất là ung thư gan. Triệu chứng của ung thư gan khó phát hiện, với các dấu hiệu ban đầu như khó tiêu, đau vùng gan, đau vùng bụng, hạ sườn phải và bệnh nhân bị vàng da, mắt, dễ nôn ói, ăn uống khó tiêu. Một vấn đề liên quan nữa đến ung thư của nam là ung thư phổi. Triệu chứng của ung thư phổi trong giai đoạn sớm cũng khó phát hiện, bệnh chỉ được phát hiện trong một số trường hợp khi có dấu hiệu như ho kéo dài, đau ngực kéo dài và thấy nặng ngực không rõ nguyên nhân. Khi chụp X-quang, không phát hiện và khi chụp CT bác sĩ phát hiện khối u 3cm. Ngoài ra, ung thư đường tiêu hóa cũng hay gặp, bao gồm ung thư dạ dày, ung thư đại tràng, ung thư trực tràng. Triệu chứng đầu tiên của bệnh là bệnh nhân đi tiêu ra máu một cách thất thường, ví dụ ra máu đỏ tươi, máu bầm, đi cầu phân đen. Đây là triệu chứng sớm cảnh báo chúng ta cần đi khám sớm và điều trị ngay. Tuy nhiên, chúng ta có những ung thư không biểu hiện như ung thư máu, ung thư xương hoặc ung thư của hệ thần kinh trung ương. Chúng ta phải xét nghiệm bằng cận lâm sàng cao cấp như chụp cộng hưởng từ (MRI) mới có thể phát hiện. >>> Xem thêm: Các giai đoạn, dấu hiệu và phương pháp điều trị ung thư

5. Cách chẩn đoán bệnh ung thư?

TS.BS Trần Chí Cường trả lời: Bệnh ung thư có thể được chẩn đoán từ xa, khi khối u còn khá nhỏ; thậm chí chúng ta dùng chất chỉ điểm sinh học, xét nghiệm máu để lượng giá bệnh nhân có nguy cơ ung thư hay không. Theo khuyến cáo của thế giới, đối với ung thư đường tiêu hóa, người dưới 50 tuổi nên soi đại tràng ít nhất một lần trong đời. Cận lâm sàng thứ hai như chụp CT và MRI giúp chúng ta phát hiện nhiều ung thư sớm. Đối với ung thư trên hệ thống huyết học, xét nghiệm máu có thể giúp chẩn đoán sớm được bệnh ung thư.

6. Di chứng khi mắc bệnh ung thư?

TS.BS Trần Chí Cường trả lời: Đối với bệnh ung thư chẩn đoán giai đoạn muộn, phần lớn bệnh nhân sẽ mất chức năng của cơ quan bị ung thư. Vì dụ bị ung thư gan, các tế bào gan sẽ bị mất chức năng và bệnh nhân dễ bị xơ gan, vàng da, mắt, cơ thể không tiết được mật sẽ khiến họ bị đau đớn và tử vong. Bên cạnh đó, khối u sẽ ăn lan, chèn ép các cơ quan lành xung quanh. Ví dụ như khối u trên não sẽ chèn ép bên lành chưa bị ung thư, nhưng tổn thương chén ép khối u khiến bệnh nhân yếu liệt, hôn mê và tử vong. Bệnh nhân bị ung thư cột sống khiến chúng ta không thể đi đứng và tiểu tại giường, kèm phá hủy các cơ quan khác trong cơ thể. Giai đoạn cuối cùng là bệnh nhân mất trong một hoàn cảnh đau đớn.

7. Khi tế bào di căn, tỷ lệ khỏi bệnh là cao hay thấp?

TS.BS Trần Chí Cường trả lời: Vấn đề di căn có thể được hiểu là sau một thời gian không điều trị khối u sẽ di căn sang một vị trí khác. Đó là di căn và việc điều trị gần như là điều trị hỗ trợ.

8. Những biện pháp để ngăn ngừa bệnh ung thư?

TS.BS Trần Chí Cường trả lời: Chúng ta hoàn toàn có thể giảm được tỷ lệ mắc ung thư. Trong đó, quan trọng nhất là có kiến thức cho bản thân và hành động vì lợi ích bản thân. Bên cạnh đó, cần phải thay đổi các thói quen tốt như vận động, tập thể dục, hạn chế rượu bia, kiểm soát thừa cân béo phì sẽ giúp giảm nguy cơ ung thư.

Trọng Dy (ghi), benhdotquy.net (Nguồn: Bệnh viện S.I.S Cần Thơ)