Lỗ thông trong tim có thể dẫn đến đột quỵ, suy tim?

1. Lỗ thông trong tim là gì?

Bác sĩ cho biết, lỗ thông trong tim là gì?

BS.CK1 Cao Thị Lan Hương trả lời: Lỗ thông trong tim là những lỗ thông bất thường xuất hiện giữa hai buồng tim trái và tim phải, bao gồm lỗ thông liên nhĩ nằm trên vách liên nhĩ làm thông nối máu giữa hai buồng tâm nhĩ và lỗ thông liên thất nằm trên vách liên thất làm thông nối máu giữa hai buồng tâm thất.

Lỗ thông trong tim

2. Nguyên nhân nào gây ra lỗ thông trong tim?

Nguyên nhân của lỗ thông trong tim thường đa phần do bẩm sinh hay còn do các yếu tố nào khác?

BS.CK1 Cao Thị Lan Hương trả lời: Các lỗ thông trong tim đa số là khuyết tật tim bẩm sinh. Các khuyết tật về tim có thể được di truyền. Điều đó có nghĩa là trẻ có mang gen bệnh của cha mẹ. Tuy nhiên, đa số trường hợp các tật tim bẩm sinh đều không có nguyên nhân rõ ràng. Một số yếu tố khi mang thai có thể làm tăng nguy cơ em bé sinh ra có tim bẩm sinh bao gồm:

• Nhiễm trùng rubella: Bị nhiễm rubella trong vài tháng đầu của thai kỳ có thể làm tăng nguy cơ dị tật tim thai.
• Sử dụng ma túy, thuốc lá, uống rượu hoặc tiếp xúc với một số chất kích thích như cocaine, trong khi mang thai có thể gây hại đến sự phát triển của thai nhi.
• Bệnh tiểu đường hoặc lupus: Mắc bệnh tiểu đường hoặc lupus có thể làm tăng nguy cơ sinh con bị dị tật tim.

• Một số thuốc được chứng minh có thể gây quái thai: thalidomide, lithium, hydantoin…

Một số ít trường hợp lỗ thủng trong tim là do mắc phải sau nhồi máu cơ tim cấp thủng vách liên thất, hay viêm nội tâm mạc nhiễm trùng gây thủng vách liên thất, hay do thủ thuật y khoa, vết thương xuyên tim.

3. Lỗ thông trong tim gây ảnh hưởng gì?

Lỗ thông trong tim gây ảnh hưởng gì? Mức độ nguy hiểm có phụ thuộc vào vị trí và kích thước lỗ thông không?

BS.CK1 Cao Thị Lan Hương trả lời: Cấu trúc tim gồm có 4 buồng. Các buồng ở trên được gọi là tâm nhĩ. Các buồng ở dưới được gọi là tâm thất. Bình thường, giữa tâm nhĩ phải và trái được ngăn cách bởi một thành mỏng gọi là vách liên nhĩ.

Tương tự, giữa hai tâm thất trái và phải sẽ có vách liên thất. Các vách ngăn này hình thành từ trước khi trẻ được sinh ra đời, chúng có nhiệm vụ là ngăn không cho máu giữa hai buồng tim trái và phải thông thương với nhau, đảm bảo buồng tim trái chỉ chứa lượng máu giàu oxy nhận từ phổi về đi nuôi cơ thể và buồng tim phải chỉ chứa máu nghèo oxy nhận từ các cơ quan đã sử dụng đưa đến phổi để trao đổi khí. Chính nhờ các vách ngăn này mà máu giàu oxy không bị pha trộn với máu nghèo oxy.

Khi có một lỗ thủng ở vách liên nhĩ, máu giàu oxy từ tâm nhĩ trái qua tâm nhĩ phải rồi xuống tâm thất phải. Tương tự trong lỗ thông liên thất, máu giàu oxy từ tâm thất trái chảy vào tâm thất phải. Khi đó, buồng tim phải sẽ nhận lượng máu đổ về nhiều hơn, máu này được bơm trở lại phổi mặc dù phần máu này không cần phải trao đổi oxy thêm nữa, kết quả làm cho tim phải làm việc nhiều hơn, tăng áp phổi. Mặt khác, máu lên phổi nhiều thì máu về tim trái cũng nhiều hơn, tim trái theo đó cũng phải hoạt động nhiều hơn bình thường. Nhìn chung, sự xuất hiện của các lỗ thông cho tim và phổi phải làm việc nhiều hơn.

Mức độ ảnh hưởng của các lỗ thủng là khác nhau tùy thuộc vào kích thước và vị trí của nó. Thông thường, nếu lỗ thông nhỏ, lỗ này có thể tự đóng. Tuy nhiên với lỗ thông lớn, điều này có thể dẫn tới những biến chứng tim và phổi nguy hiểm.

4. Dấu hiệu của các lỗ thông trong tim là gì?

Lỗ thủng trong tim thường được phát hiện bằng cách nào?

BS.CK1 Cao Thị Lan Hương trả lời: Nếu tật tim bẩm sinh nhẹ, trẻ có thể không có triệu chứng. Nhiều trẻ sống cả đời với lỗ thông liên nhĩ hay thông liên thất có kích thước nhỏ. Một số trường hợp trẻ tình cờ phát hiện khi đi khám vì một lí do khác.

Tuy nhiên, nếu lỗ thông lớn có thể gây ra các triệu chứng. Lưu lượng máu tăng thêm qua phổi có thể làm tăng áp lực trong mạch máu phổi, suy tim. Những trường hợp này, trẻ sẽ xuất hiện một số triệu chứng sau:

• Dễ mệt mỏi;
• Thở nhanh;
• Khó thở;
• Chậm tăng trưởng (với trẻ em)
• Thường xuyên bị nhiễm trùng đường hô hấp;
• Rối loạn nhịp tim.

Đôi khi cục máu đông hình thành bên trong buồng tim rồi vỡ thành từng mảnh nhỏ. Nếu cục máu đông làm bít mạch máu, hậu quả có thể dẫn đến nhồi máu cơ tim, đột quỵ, mất thị lực, tắc mạch chi.

Nếu tật tim bẩm sinh nhẹ, trẻ có thể không có triệu chứng. 

5. Biến chứng có thể xảy ra nếu không điều trị lỗ thông trong tim sớm?

Nếu không được phát hiện và điều trị sớm, lỗ thông trong tim có đe dọa tới mạng sống của trẻ không?

BS.CK1 Cao Thị Lan Hương trả lời: Một số biến chứng nguy hiểm do các lỗ thông trong tim gây ra, gồm có:

Rối loạn nhịp tim: bệnh lý tiến triển làm suy tim, căng giãn buồng tim, làm ảnh hưởng đến quá trình dẫn truyền xung điện trong tim và gây ra loạn nhịp. Tình trạng rối loạn nhịp ác tính nguy hiểm có thể xảy ra, thậm chí gây đột tử

Nhiễm trùng tim (viêm nội tâm mạc): Ở bệnh nhân tim bẩm sinh, các vi khuẩn có cơ hội theo máu thâm nhập tới tim, chúng gây nhiễm trùng tim, gây nguy hiểm đến tính mạng bệnh nhân

Đột quỵ: khi tồn tại lỗ thủng trong tim, cục máu đông hình thành có cơ hội di chuyển bất thường qua lỗ thông. Chúng đi theo dòng máu lên não, làm tắc nghẽn mạch máu não và gây ra đột quỵ.

Suy tim: do ảnh hưởng của rối loạn huyết động, theo thời gian, tim sẽ dãn chức năng bơm máu của tim bị giảm sút, không còn khả năng bơm đủ máu để đáp ứng được nhu cầu của cơ thể

Tăng áp lực phổi: do rối loạn dòng chảy, máu được đưa lên phổi nhiều hơn so với bình thường, gây tăng áp lực động mạch phổi. Giai đoạn đầu, áp lực này có thể hồi phục khi lỗ thông được sửa chữa, nhưng áp lực sẽ tăng cố định ở giai đoạn sau của bệnh lý.

Vì thế, nếu lỗ thông nhỏ, trẻ có thể không có triệu chứng. Nhiều trẻ sống cả đời với lỗ thông liên nhĩ hay thông liên thất có kích thước nhỏ. Một số trường hợp trẻ tình cờ phát hiện khi đi khám vì một lí do khác.

Tuy nhiên, với những lỗ thông lớn, trẻ mới sinh ra đã xuất hiện triệu chứng (khó ăn, thở mệt, khóc tím, nhiễm trùng hô hấp tái đi tái lại nhiều lần). Những lỗ thông này cần phát hiện sớm và điều trị sớm nếu không sẽ đe dọa đến mạng sống của trẻ.

6. Lỗ thông trong tim thường được phát hiện bằng cách nào?

Lỗ thông trong tim thường được phát hiện bằng cách nào? Trong quá trình mang bầu mẹ có dấu hiệu nào liên quan đến tình trạng này không?

BS.CK1 Cao Thị Lan Hương trả lời: Một khi nghi ngờ trẻ bị tim bẩm sinh nói chung và lỗ thông trong tim nói riêng, bác sĩ tim mạch có thể yêu cầu những xét nghiệm sau:

• Điện tâm đồ (ĐTĐ): ghi lại hoạt động điện của tim và cho thấy các bất thường trên điện tim do khuyết tật tim gây ra.
• Chụp X-quang tim phổi: có thể cho thấy kích thước tim hoặc những thay đổi trong phổi do tăng lưu lượng máu lên phổi.
• Siêu âm tim: Đây được xem là phương pháp chính trong chẩn đoán dị tật thông liên nhĩ, thông liên thất. Bệnh nhân nhỏ tuổi thường sử dụng phương pháp siêu âm qua thành ngực còn đối với những bệnh nhân lớn tuổi, có thành ngực dành, phương pháp siêu âm tim qua thực quản có thể được chỉ định.

Trong quá trình mang thai, người mẹ sẽ không có dấu hiệu nào nhận biết được thai nhi có khuyết tật tim bẩm sinh hay không, cách duy nhất phát hiện là siêu âm thai, đặc biệt là siêu âm thai ở quý 2 (18-22 tuần) thông qua siêu âm 4D và siêu âm tim thai chuyên biệt.

7. Điều trị lỗ thông trong tim phụ thuộc vào yếu tố nào?

Việc điều trị các lỗ thông bẩm sinh này sẽ ra sao và có phải phụ thuộc vào đặc điểm hay mức độ ảnh hưởng không?

BS.CK1 Cao Thị Lan Hương trả lời: Việc điều trị dị các lỗ thủng bẩm sinh này phụ thuộc vào đặc điểm và mức độ ảnh hưởng của nó. Một số trẻ với lỗ thủng nhỏ có thể theo dõi vì chưa có ảnh hưởng sức khỏe, hơn nữa một tỷ lệ nhỏ những lỗ thủng này có thể tự bít (khả năng tự bít này tùy thuộc vào kích thước và giảm dần theo thời gian). Những trẻ khác với dị tật nặng, ảnh hưởng nghiêm trọng thì cần can thiệp ngay.

Một số phương pháp dùng để điều trị bệnh bao gồm:

• Nội khoa: Khi bệnh chưa có chỉ định mổ hay khi đã quá chỉ định. Điều trị chính là dự phòng nhiễm trùng tim, điều trị tăng áp phổi và suy tim.
• Phẫu thuật: Bác sĩ phẫu thuật có thể thực hiện Phương pháp phẫu thuật tim hở để vá các lỗ thủng trong tim.
• Thông tim can thiệp: là phương pháp cho phép các bác sĩ sửa chữa lỗ thủng mà không cần phẫu thuật mở lồng ngực và tim. Trong thủ thuật này, bác sĩ sẽ tiếp cận tim qua các ống thông, thường đi từ động mạch tĩnh mạch đùi, sau đó sẽ sử dụng các dụng cụ để bít các lỗ thủng.

Việc điều trị dị các lỗ thủng bẩm sinh này phụ thuộc vào đặc điểm và mức độ ảnh hưởng của nó.

8. Liệu lỗ thông trong tim có thể tự khỏi mà không cần điều trị?

Có trường hợp nào lỗ thông ở tim không cần điều trị, chỉ theo dõi và có thể tự bít lại được không?

BS.CK1 Cao Thị Lan Hương trả lời: Nếu lỗ thông nhỏ, thường sẽ không gây ra biến chứng gì nguy hiểm. Một số lỗ thông nhỏ sẽ tự bít lại khi trẻ 1 – 4 tuổi. Với những trường hợp này, bác sĩ sẽ khuyến nghị gia đình cho trẻ tái khám định kỳ sát sao hơn trẻ khác để theo dõi sát sự phát triển của trẻ và diễn tiến của lỗ thông, áp lực các buồng tim để quyết định trẻ có cần phải can thiệp hay không.

Các lỗ thông trong tim mắc phải ở người lớn (sau nhồi máu cơ tim, vết thương xuyên tim…) thì đa số không thể tự bít và cần can thiệp ngoại khoa để vá lỗ thủng.

>>> Xem thêm: Tim đập nhanh vào ban đêm, cẩn thận nhồi máu cơ tim!

9. Phòng ngừa lỗ thông trong tim như thế nào?

Lỗ thông trong tim liệu có thể phòng ngừa được không, thưa bác sĩ?

BS.CK1 Cao Thị Lan Hương trả lời: Trong hầu hết các trường hợp lỗ thủng trong tim do khuyết tật tim bẩm sinh, không có cách nào để ngăn ngừa dị tật thông liên nhĩ – thông liên thất, vì vậy nếu bạn dự định có thai, hãy lên lịch thăm khám với bác sĩ và làm một số xét nghiệm cần thiết như:

Xét nghiệm khả năng miễn dịch với bệnh rubella: Nếu bạn chưa có kháng thể miễn dịch, cần cân nhắc việc tiêm vắc xin để phòng bệnh.

Thông báo bác sĩ về tình trạng sức khỏe và các loại thuốc hiện tại mà bạn đang dùng. Bạn cần theo dõi các vấn đề sức khỏe định kỳ trong lúc mang thai. Bên cạnh đó, bác sĩ sẽ có các khuyến cáo các loại thuốc đang dùng trước khi mang thai và có điều chỉnh phù hợp.

Nếu gia đình bạn đã từng có người mắc bệnh tim hoặc có các rối loạn di truyền, hãy nói chuyện với bác sĩ và xin tư vấn về những nguy cơ di truyền liên quan.

Benhdotquy.net